من کجا هستم
«در ایستگاه مرکزی راهآهن شهر مالمو، زیر نیماستوانهای از فلز و شیشه سقف ایستگاه و در سکوتی مطلق که با پیاده شدن مسافرها از آخرین قطارهای شب، بر فضای ایستگاه سنگینی میکرد؛ مرد میانسالی لم داده به صندلی و از پنجره به نقطهای روی سکوی ایستگاه خیره شده بود. هویت، گذشته و تاریخ، دغدغهها، امیدها، نومیدیها، شادیها و غمهایش، ساعتی قبل ذهن او را به قصد مقصد نامعلومی ترک کرده بودند. . مامور نظافت واگنها نزدیک میشود و میگوید: این آخرین ایستگاه است اگر مقصد دیگری دارید باید قطار عوض کنید... اولین قطار... مرد حرفش را قطع میکند و میپرسد: من کجا هستم؟ ... مامور واگن، پلیس را خبر میکند. در ایستگاه پلیس تفتیش بدنی میشود. کارت شناسایی و پاسپورتش را نشانش میدهند. بیاعتنا بهعکس روی پاسپورت و شنیدن نام و فامیلش ناباورانه به چند پلیسی که دورش را گرفتهاند نگاه میکند. شب در زندان قرارگاه پلیس راهآهن مالمو به خواب عمیقی فرو میرود و صبح در مرز دریایی دانمارک و سوئد در اختیار پلیس دانمارک قرار میگیرد...». «فراموشی» جواد پویان با این جملات شروع میشود. رمانی در شش فصل که هر فصل آن در یک مکان میگذرد: در یدوقوپ، در ادنسه، در دسا، در لواسانات، در نووک و در بغداد. «فراموشی»، قصه مهاجرت و فراموشی و گذشته از یاد رفته است که با وقایع معاصر تاریخ ایران پیوند خورده. داستان با همان جملات ابتداییاش، تصویری از کلیت ماجرا به دست میدهد؛ آدمی سرگردان که به ایستگاه آخر قطار رسیده بیآنکه بداند دقیقا کجاست و چه برسرش آمده. «فراموشی»، روایت مهاجری است که گذشتهاش را از یاد برده و جز این، تصویری از زندگی پناهجویان در غربت و نیز تأثیر اتفاقات سیاسی بر زندگی آدمها نیز از محورهای روایت داستان است. آنطور که از عناوین شش بخش رمان هم برمیآید، روایت رمان در مکانهای مختلف شکل میگیرد. شخصیت اصلی داستان، اگرچه آدمی چندان سیاسی نیست و بیشتر به نقاشی و تئاتر پرداخته، اما با اینحال بهدلیل وضعیتی که در آن بهسر میبرد و ارتباطش با پناهجویان مختلف و نیز کندهشدن از سرزمین اصلیاش، با مسائل و وقایع سیاسی پیوند خورده است. او با مسائل و مشکلات روحی و روانی درگیر بوده و به اینخاطر گذشته و هویتش را از دست داده و وضعیت دشوار او دشوارتر هم شده است. راوی داستان، ضمن اینکه به جستوجوی دلایل فراموشی شخصیت اصلی قصه میپردازد، به برخی آدمها و جریانهای سیاسی درگیر انقلاب نیز میپردازد که عدهای از آنها در اروپا به سر میبردند. روایت رمان کوشیده در پرداختن به این مسائل فاصله خود را با وقایع حفظ کند و تن به نگاهی جانبدار ندهد. در بخشی دیگر از «فراموشی» میخوانیم: «در کمپ یدوقوپ، سندروم ایران معروف بود. اسم سندروم را من پیشنهاد کرده بودم. دو سه روز اول شادی و ذوق و شوق از اینهمه تنوع و رفاه تمام وجود بچهها را میگیرد، بعد بدون اینکه بدانند میروند توی لاک خودشان، بعد از لاک بیرون میآیند و پا میگذارند به مرحله بعد، تصمیم برگشتن به ایران... دوباره میروند توی لاک خودشان و بعد از دو یا سه روز، اول صبح، اسامی کسانی را که تقاضای پناهندگیشان در اعلامیه کمیساریای عالی پناهندگی روی بورد یا محوطه ورودی سالن اجتماعات آمده به امید پیدا کردن اسمشان بالا و پایین میکنند، در این مرحله دوره سندروم تمام شده است...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.