پایان تحریم از نگاه رسانههای جهان
بازگشت به بازار جهانی نفت در شرایط دشوار بنوا فوکون: بازار نفت جهانی با شوک تکاندهنده افت قیمتها خود را آماده استقبال از ایران برای ورود به بازار کرده است. این روزها قیمت نفت خام به پایینترین سطح خود در 12 سال گذشته - یعنی بشکهای 30 دلار- رسیده درحالیکه ایرانیان آماده اجرای طرحهای نفتی خود هستند. مقامات ایرانی گفتهاند مشغول مطالعه قراردادهای پایاپای نفت به صورت مبادله نفت در برابر کالا از اروپا هستند. ایرانیها در همین حال سرگرم بررسی و مطالعه روی طرح سرمایهگذاری در پالایشگاههای خارجی و همچنین تغییر معیارهای خود در نرخگذاری نفت ایران هستند. این اقدامات سیاستمداران ایرانی در جهت بازپسگیری بازارهای نفت ایران از رقبای منطقهای است. تحلیلگران معتقدند با افزایش سطح صدور نفت ایران، قیمتها باز هم کاهش پیدا خواهد کرد. اما برخی دیگر نظرشان این است که قیمتهای فعلی هم بهنوبه خود بازتاب افزایش صدور نفت ایران است که در سال 2014 هفتمین کشور تولیدکننده نفت جهان بوده است. ایران میداند در مقطعی دشوار پا به عرصه بازار میگذارد. امروز سعودیها و روسها جای خالی ایران را در بازار نفت پر کردهاند. ایران مبادله پایاپای را راهی خلاقانه برای رقابت در جنگ قیمت میشناسد، بدون آنکه مجبور باشد نفت خود را زیر قیمت بفروشد.
تغییر معادلات جهانی با دورخیز واشنگتن و اتحادیه اروپا برای لغو تحریمهای ایران، شمارش معکوس بازگشت تهران به عرصه تعیین معادلات جهانی، آغاز شده است. لغو تحریمها که به ممنوعیت واردات نفت ایران از سوی کشورهای اتحادیه اروپا پایان ميدهد، معادلات اقتصادی جهان بهخصوص بازار خریدوفروش نفت را تغییر خواهد داد. انتظار میرود تهران پس از لغو تحریمها، روزانه 500 هزار بشکه نفت خام به این بازار تزریق کند. این موضوع بر کاهش بیشازپیش بهای نفت تأثیر خواهد گذاشت. روند نزولی بهای نفت خام در ماههای اخیر، به دلیل عرضه بیشازحد آن به وسیله کشورهای تولیدکننده، شدت بیسابقهای به خود گرفته است. زمان آن فرا رسیده تا اقشار عادی ایران، تأثیرات مثبت توافق تاریخی بهدستآمده در جولاي را در زندگی روزمره خود احساس کنند. با پیوستن مجدد بانکهای ایرانی به نظام مالی اتحادیه اروپا و ازسرگیری روابط اقتصادی آنها با شرکتهای خصوصی اروپا، کسبوکار در این کشور رونق خواهد گرفت.
اروپاییها، مشتری نفتی ایران انجمن صنعت کشتیرانی «بیمکو» تأیید کرده است مشتریان اروپایی در بین نخستین مشتریان دوران پس از تحریمهای ایران خواهند بود. پیتر سند، تحلیلگر ارشد بیمکو اعلام کرده مشتریان سابق ایران، آنهایی هستند که احتمالا بهعنوان خریدار، باز خواهند گشت. ایتالیا، اسپانیا و یونان واردکنندگان اصلی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۱ بودند. پس از سالها کمبود سرمایهگذاری، ایران به پول نقد خارجی برای نوسازی صنعت نفت خود نیاز دارد. «انی» ایتالیا، «رپسول» اسپانیا و «توتال» فرانسه، برخی از شرکتهایی بودند که بزرگترین هیأتها را به کنفرانس ماه نوامبر گذشته در تهران اعزام کردند که در پی آن، ایران شرایط جدید برای سرمایهگذاران نفتی خارجی را منتشر کرد. احتمال صادرات به قاره آمریکا، که هیچگاه بازار مهمی برای ایران نبود، ضعیف به نظر میآید. نهتنها تحریمهای آمریکایی غیرمرتبط با مسئله هستهای همچنان پابرجاست بلکه این منطقه هماکنون نیز مملو از عرضه تولید فزاینده آمریکا و کانادا است. در خاورمیانه، دلالان میگویند رقیب اصلی ایران، عراق خواهد بود که در سالهای اخیر با موفقیت به بازارهای آسیایی بازگشته بهطوریکه صادرات این کشور به بالای سهمیلیونو ۵۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
نفت همچنان در سراشیبی با توجه به عرضه بیش از تقاضا و رسیدن بهای طلای سیاه به کمترین میزان در ۲۰ سال گذشته، نگرانیها از بحرانیشدن شرایط بازار افزایش یافته است. تعداد زیادی از شرکتهای بزرگ نفتی در حال کاهش نیروی کار و بودجه خود هستند، این در حالی است که برخی دیگر از این شرکتها مانند «سعودی آرامکو» تولید خود را بههیچوجه کاهش ندادهاند. برخی کشورهای عضو «اوپک» از جمله عراق و ایران نیز تصمیم به افزایش میزان تولید خود دارند. در یک سال گذشته بهای نفت ۵۰ درصد کاهش یافته است. بیشترین بهای نفت در 12 ماه گذشته، بشکهای ۱۱۰ دلار بوده است. برخی بانکداران سرمایهگذار هشدار دادهاند ممکن است بهای نفت حتی به بشکهای ۱۰ دلار هم برسد.
شکایت کنگره از اوباما جمهوریخواهان کنگره آمریکا بعد از ناتوانی در ایجاد مانع در مسیر توافق هستهای با ایران، تصمیم گرفتهاند از دولت اوباما شکایت کنند. «مت سالمون»، جمهوریخواه ایالت آریزونا، گفته است نمیدانم اقامه دعوی چشمانداز فوری دارد یا خیر. چشمانداز دعوای قضائی علیه دولت اوباما به دلیل توافق هستهای با ایران در لحظات پایانی تنش میان بینر و محافظهکاران مجلس نمایندگان آمریکا همچون سالمون مطرح شد و زمانی که مشخص شد تعداد کافی از دموکراتهای سنا در بحث توافق هستهای ایران از کاخ سفید حمایت میکنند، بینر به درخواست محافظهکاران مجلس نمایندگان آمریکا برای درنظرگرفتن یک طرح جدید برای تضعیف برجام رضایت داد. تصمیم برای عدم اقامه دعوی علیه دولت اوباما، راهبرد جمهوریخواهان کنگره برای پسزدن توافق هستهای ایران را روشن میکند؛ به شکلی که به جای تلاش برای استفاده از دادگاه به منظور ازبینبردن کامل برجام، تلاش میکنند از طریق تحریمهای آمریکا آن را تضعیف کنند.
رقابت غولها در بازار ایران شرکتهای آسیایی، اروپایی و روسی بلکه غولهای آمریکایی شامل اپل، داچشل، جنرالالکتریک، بویینگ و شلومبرگر پشت درهای بسته بازار ایران منتظر هستند تا از مزایای درخور توجه توافق هستهای بهرهمند شوند. ایران صاحب بزرگترین بازار نوظهور بکر دنیا به ارزش بیش از یک تریلیون دلار است و در همه بخشهای اقتصاد نیازمند سرمایه آن، فرصتهای قابلتوجهی وجود دارد. سرمایهگذاران و شرکتهای اروپایی در سال 2016 بهدقت تحولات ایران را تحت نظر دارند تا از بازار این کشور سود ببرند. ایران دومین کشور پرجمعیت خاورمیانه، با طبقه متوسط تحصیلکرده و همچنین صاحب دومین ذخایر گازی و چهارمین ذخایر نفتی بزرگ دنیاست. شرکتهای آمریکایی برای اینکه از شرکتهای اروپایی عقب نیفتند، باید از وزارت خارجه کشور خود بخواهند برای فعالیتشان در ایران مجوز صادر کند یا از شرکتهای تابعه خود برای تجارت غیرمستقیم استفاده کنند؛ مانند اپل که درحالحاضر در ایران حضور دارد. اگرچه این مسئله که شرکتهای آمریکایی، بزرگترین بازندگان توافق هستهای خواهند بود و در مقابل شرکتهای اروپایی برای بهرهبرداری از پتانسیلهای تجاری شتاب میکنند، تا اندازهای حقیقت دارد اما وزارت خارجه آمریکا احتمالا مجوزهای بیشتری به شرکتهای آمریکایی برای فعالیت در ایران صادر خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.