صبر و تحمل یکطرفه دوام ندارد
محمدجواد ظريف . وزير خارجه ايران
جهان بهزودی اجرای توافق تاریخی برای حل یک بحران غیرضروری- اگرچه خطرناک - درباره برنامه هستهای ایران را گرامی خواهد داشت. همگی امیدوار بودیم- و کماکان باور داریم- که حل مسئله هستهای ایران، امکان تمرکز مجدد بر چالش جدی افراطگرایی که کل منطقه و جهان را به ورطه نابودی کشانده است، فراهم کند. روحانی، رئیسجمهوري به دفعات اعلام کردهاند اولویت اصلی سیاست خارجی ایران عبارت است از دوستی با همسایگان، صلح و ثبات در منطقه و همکاری جهانی، بهویژه در مبارزه با افراطیگری. در مهرماه ۱۳۹۲، فقط یک ماه بعد از رویکارآمدن دولت جدید، ایشان ابتکاری را با عنوان جهان علیه خشونت و افراطیگری (WAVE) مطرح کردند. این ابتکار در مجمع عمومی ملل متحد با اجماع به تصویب رسید و امیدی را برای تلاشی جهانی و دوراندیشانه برای مبارزه با تروریسم ایجاد کرد.متأسفانه برخی کشورها میکوشند از تعامل سازنده جلوگیری كنند. بلافاصله بعد از امضای توافق موقت هستهای در آذر ۱۳۹۲، عربستان سعودی که از فروریختن دیوار ایرانهراسی به وحشت افتاده بود، تمامی امکانات خود را برای بهشکستکشاندن این توافق بسیج کرد. امروز، شواهدی در دست است که برخی افراد در ریاض، نهتنها به تلاشهایشان برای جلوگیری از عادیشدن شرایط ادامه میدهند، بلکه مصمم هستند کل منطقه را به سوی تقابل بکشانند.عربستان سعودی نگران است با کناررفتن پرده بهانهجوییهای هستهای، تهدید جهانی واقعی، یعنی نقش فعال این کشور در پشتیبانی از افراطگرایی خشن نمایان شود. جلوههای توحش و بربریت آشکار است. در خانه، جلادان دولتی با شمشیر گردن میزنند - مشابه اعدام اخیر ۴۷ زندانی در یک روز، شامل یک عالم محبوب مذهبی که عمر خود را وقف ترویج دفاع مسالمتآمیز از حقوق مدنی کرده بود - در خارج هم، مردان نقابدار سرها را با چاقو از بدن جدا میکنند. فراموش نکنیم عاملان بسیاری از اقدامات تروریستی، از واقعه دهشتناک ۱۱ سپتامبر گرفته تا تیراندازی در سنبرناردینو و دیگر صحنههای توحش افراطی در این فاصله و تقریبا تمامی اعضای گروههای افراطی نظیر القاعده و جبهه النصره یا از اتباع سعودی هستند یا به وسیله عوامفریبانی که به پشتوانه دلارهای نفتی دهههاست پیامهای ضداسلامی نفرت و فرقهگرایی را ترویج میکنند، شستوشوی مغزی شدهاند. راهبرد فعلی سعودیها خارجکردن توافق هستهای از مسیر خود و همینطور تداوم - و حتی وخیمترکردن- تنشها در منطقه با استفاده از سه مؤلفه است: فشار به غرب؛ دامنزدن به بیثباتی منطقهای با ادامه جنگ در یمن و حمایت از افراطگرایی و تحریک مستقیم ایران. تجاوز نظامی ریاض در یمن و حمایت آن از افراطیگری اموری واضح و آشکار هستند. ولی اقدامات تحریکآمیز علیه ایران، هیچگاه به سرخط رسانههای بینالمللی تبدیل نشده است؛ چراکه خویشتنداری صبورانه ما مانع از تبدیل آن به بحران شده است دولت ایران در بالاترین سطوح، قاطعانه، تعرض دوازدهم دی به سفارت و کنسولگری سعودی را محکوم و امنیت دیپلماتهای سعودی را تضمین کرد. ما اقدامات فوری برای کمک به بازگشت نظم به مجموعه دیپلماتیک سعودی را فراهم کرده و بر عزم جدی خود برای مجازات تمامي مهاجمان تأکید کردهایم. ما همچنین اقدامات انضباطی درباره کسانی که در انجام وظایف خود در حفاظت از این اماکن قصور داشتهاند، اعمال کردیم؛ همچنین یک تحقیقوتفحص داخلی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی در آینده را آغاز کردهایم.در مقابل، دولت سعودی و عمال آن، در سه سال گذشته تأسیسات دیپلماتیک ایران در یمن، لبنان و پاکستان را به طور مستقیم هدف قرار دادهاند - که منجر به کشتهشدن دیپلماتهای ایرانی و افراد محلی شده است. موارد دیگری از اقدامات تحریکآمیز نیز وجود دارند. زائران ایرانی هدف آزارهای سازمانیافته بودهاند- در یک مورد، دو مأمور پلیس عربستان به دو پسر جوان ایرانی در جده تعرض کردند که باعث برانگیختهشدن خشم عمومی شد. همچنین، اهمال سعودیها در فاجعه منا به کشتهشدن ۴۶۴ زائر ایرانی در مراسم حج اخیر انجامید. علاوهبراین، مقامات سعودی، چندین روز از پاسخ به درخواستهای مکرر خانوادههای قربانیان و دولت ایران برای دسترسی و بازگرداندن پیکرهای قربانیان خودداری کردند. همچنین خطیبان دولتی در عربستان سعودی به عنوان یک رویه به نفرتپراکنی، نهفقط علیه ایران، بلکه علیه تمامی شیعیان مشغول هستند. اقدام منفور گردنزدن اخیر شیخ نمر النمر، با فاصله کوتاهی بعد از نطق نفرتپراکنانه خطیبی در مسجدالحرام علیه شیعیان صورت گرفت که در اوایل سال ۹۴ در خطبه دیگری گفته بود: «مخالفت ما با شیعه و عملیات انتحاری ما علیه آنها تا زمانیکه روی زمین هستند، از بین نخواهد رفت».با وجود این مسائل، ایران، با اطمینان از قدرت خود، اقدام تلافیجویانهای علیه عربستان سعودی انجام نداده و از قطع- یا حتی کاهش سطح - روابط دیپلماتیک خود با این کشور خودداری کرده بود. پاسخ ما تاکنون همراه با خویشتنداری بوده است؛ ولی صبر و تحمل یکطرفه دوام ندارد. ایران تمایلی به افزایش تنش در منطقه ندارد. ما باید برای مقابله با تهدید افراطیون متحد باشیم. رئیسجمهور و اینجانب، از اولین روزهای پس از انتخاب ایشان، چه به صورت عمومی و چه خصوصی، آمادگی خود را برای گفتوگو، اشاعه آرامش و مبارزه با افراطیگری بیثباتکننده اعلام کردهایم، ولی این سخن در عربستان به گوشهایی ناشنوا برخورده است. سران سعودی باید یک انتخاب انجام دهند؛ آنها میتوانند به حمایت از افراطگرایان و اشاعه نفرت فرقهای ادامه دهند یا میتوانند گزینه ایفای یک نقش سازنده برای ثبات در منطقه را انتخاب کنند. ما امیدواریم عقلانیت حاکم شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.