|

علم اطلاعات و نوآوری باز

طیبه شهمیرزادی*: علم اطلاعات به ماهیت اطلاعات، فرایند انتقال اطلاعات، موجودیت‌های اطلاعاتی، ویژگی‌ها و رفتار اطلاعات و نیروهای حاکم بر جریان اطلاعات می‌پردازد. این علم هم دارای جنبه نظری است و هم مهارت‌های عملی را در خود دارد. کارکردهای آن، با استفاده از فناوری اطلاعات میسر می‌شود و شامل تولید، فراهم‌آوری، سازماندهی، ذخیره و بازیابی، اشاعه، دسترسی، ارزیابی، بهره‌گیری و مدیریت اطلاعات است. در نوآوری باز، اطلاعات میان فعالان کسب‌وکار و شرکت‌ها مبادله می‌شود و منابع اطلاعاتی هر یک در اختیار دیگری قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر، یک شرکت به‌تنهایی تلاش نمی‌کند تا ایده‌های جدیدی را خلق کند، بلکه در پی استفاده از ایده‌های داخلی و خارجی به شیوه مطلوب است تا از این طریق بتواند ریسک‌ها و هزینه‌ها را مدیریت کرده و به روند پیشرفت‌های فنی خود سرعت بخشد. نوآوری باز درواقع «استفاده هدفمند از جریان‌های داخلی و خارجی دانش برای افزایش سرعت نوآوری داخلی و گسترش بازار برای استفاده خارجی از نوآوری» تعریف شده است و منافع زیادی به شرکت‌های فعال در این زمینه ارائه می‌دهد از جمله: کاهش هزینه تحقیق و توسعه، پتانسیل بهبود در بهره‌وری توسعه، مشارکت مشتریان در فرایند توسعه، افزایش دقت برای تحقیقات بازار و مشتریان هدف، هم‌افزایی بین نوآوری داخلی و خارجی و پتانسیل برای بازاریابی شبکه‌ای. نوآوری باز به معنی ارتباط برقرارکردن با منابع بیرونی، به منظور توسعه نوآوری درونی است. در این‌گونه نوآوری‌ها با تمرکز بر ارتباط و توسعه (C&D) به جای تحقیق و توسعه (R&D) می‌توان با برقراری ارتباط با مشتریان، روی منابع بیرونی سرمایه‌گذاری کرد و از دانش و اطلاعات آنها برای خلق ایده‌های نوآورانه بهره گرفت، تا بدین طریق به سرعت و کیفیت بالاتری در نوآوری دست یافت. نوع نگاه به مالکیت فکری در دنیایی که انتشار شتابان دانش از ویژگی‌های آن است، به‌شدت دگرگون می‌شود. از پیامدهای نوآوری باز این است که شرکت‌ها باید سوخت‌وساز دانشی (Metabolism of knowledge) یا همان سرعت‌شان را در دستیابی، هضم و به‌کارگیری دانش افزایش دهند. شرکت‌ها نمی‌توانند دانش خود را ایستا بپندارند و باید آن را بسیار پویا بدانند. شرکت‌ها، دیگر نمی‌توانند پیشرفت‌های نوآوری خود را روی قفسه انبار کنند تا روزی ارزش آنها نمایان شود. درواقع، شرکت‌هایی که این شیوه از نوآوری را می‌پذیرند، ناگزیرند راهی برای انحصاری‌کردن دانش خود بیابند، مشخص کنند چه اطلاعاتی، به چه میزان و تحت چه شرایطی در اختیار شرکا قرار گیرد؛ زیرا جریان آزاد دانش، این خطر را برای شرکت در پی دارد که فناوری، دانش فنی و اسرار تجاری وی افشا شده و مورد سوءاستفاده دیگران قرار گیرد. متن سخنرانی در نشست کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد * عضو هیأت علمی سازمان تحقیقات کشاورزی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.