|

عكس‌هاي اهداي عضو موجب شد

مناقشه عكاس و بيمارستان

سحر آزاد

شقايق مراديان‌نژاد اين روزها درگير يك موضوع حقوقي است. او مي‌گويد ايده و اجراي عكس‌هايي با موضوع اهداي عضو از سوي او و با ميل و علاقه شخصي او انجام شده است، اما در آن‌سو، بيمارستاني كه پروسه گرفتن عكس‌ها در آن انجام شده نيز مدعي شده است، اين عكس‌ها مربوط به آنها هستند و به همين دليل به‌غير از توزيع كتاب رايگاني كه هزار و 300 جلد آن باقي مانده و از دیده‌شدن عكس‌هايي كه قرار بود در يكي از روزهاي برنامه «10 روز با عكاسان» به نمايش گذاشته شود، جلوگيري كرده‌اند. در مورد اين موضوع با مراديان صحبت كرديم.

‌در توافقي كه ميان شما و بيمارستان انجام شد، چه نكاتي مطرح شده بود؟ ابتداي ماه رمضان بود كه به بيمارستان مسيح‌دانشوري مراجعه كردم. در آن زمان دكتر سهيل عظيمي، معاونت فرهنگي بخش، فراهم‌آوري اعضا و نسوج اين بيمارستان را عهده‌دار بود. با ايشان صحبت كردم و گفتم من يك عكاس مستند اجتماعي هستم و به موضوع اهداي عضو علاقه‌مندم. او هم گفت مشكلي نيست و با مسئول بخش هماهنگي‌هاي لازم را انجام مي‌دهد تا در صورت موافقت، عکس‌هایی براي مجموعه شخصي‌ام تهيه كنم. ابتدا در نظر داشتم 10، 12 عكس بگيرم، اما در مدت عكاسي، تعداد عكس‌هايم بيشتر شد. بعد از يك ماه تعدادي از عكس‌ها را به دكتر عظيمي نشان دادم. او عكس‌ها را دوست داشت و گفت اين عكس‌ها آزاردهنده نيستند. من پيشنهاد كردم اين عكس‌ها مي‌تواند يك سند تاريخي براي من از لحاظ عكاسي و بيمارستان از نظر پزشكي باشد، پس اين آثار را در يك كتاب چاپ كنند و در گالري نمايش دهند. او با رياست واحد مربوطه صحبت كرد و قرار شد عكاسي را ادامه دهم. عكس‌‌هاي بيشتري گرفتم و آنها هم تأييد كردند. در نهايت پنج هزار عكس گرفتم و 35 عكس را انتخاب كردم. اين مجموعه دو قصه را روايت مي‌كند: آنها كه اهداكننده و بخشنده و گروه دوم كه گيرنده هستند. در همان زمان، دكتر عظيمي كمپيني با عنوان 8+1 راه انداخت و او تنها كسي بود كه در اين بيمارستان همپاي من بود. زمان انتخاب كتاب نيز گفتم چون كمپيني در اين زمينه راه افتاده و هدف ما ترويج فرهنگ اهدای عضو است، نام نمايشگاه و كتاب 8+1 باشد. دكتر عظيمي هم به‌دنبال حامي مالي بود تااينكه اين نمايشگاه پنجم تا هفتم دي در گالري نياوران برگزار شد. در روز اختتاميه هم 200 جلد كتاب توزيع شد. ‌مشكل از چه زماني شروع شد؟ شايد بايد به اين نكته هم اشاره كنم كه اين كتاب عكس، اولين كتاب عكس اهداي عضو جهان است و هر كجاي دنيا كه ارائه شود، افتخار جامعه پزشكي ايران خواهد بود. همه اتفاق‌ها از فرداي روز اختتاميه شروع شد. دكتر عظيمي كه شش ماه من را حمايت كرده بود، به‌دليل مشكلاتي كه در بخش «هاروست» پيش آمد، استعفا داد و به‌جاي تقدير از چنين كسي، او مجبور به استعفا شد. ‌استعفاي سهيل عظيمي به دليل چنين مسئله‌اي بود؟ آن‌قدر كه تحت فشار بود، استعفا كرد... . ‌چه فشاري؟ اول اينكه چرا عنوان بيمارستان در كتاب درشت منتشر نشده و نام عكاس بايد حذف شود. دكتر عظيمي گفته بود مگر مي‌شود نام عكاس حذف شود؟ آنها هم گفته بودند عكاس كاري نكرده و تعدادي عكس گرفته و رفته است و اين عكس‌ها متعلق به بيمارستان است. آنها آقاي عظيمي را محكوم كردند كه نتوانسته با من قرارداد ببندد تا اين عكس‌ها متعلق به بيمارستان باشد. درحالي‌كه من براي گرفتن اين عكس‌ها به اراك، مشهد و شهرهاي ديگر رفته‌ام. تمام ارتباط‌هايي كه با خانواده‌ها برقرار كرده‌ام، از تلفن شخصي خودم بوده است. وقتي بخش فرهنگي اين بيمارستان براي گالري، كتاب و عكاس هزينه‌اي نكرده و صرفا مجوز عكاسي را صادر كرده، توقع نادرستي است كه عكس‌ها متعلق به بيمارستان است. ‌هيچ قرارداد كتبي‌ای منعقد نشده بود؟ نه، به‌هيچ‌عنوان. همه‌چيز به روال طبيعي داشت طي مي‌شد و من با ميل و علاقه خود عكاسي كرده بودم. كار اصلي عكاسي من افغانستان است و مدام در رفت‌وآمد هستم اما براي هريك از مراحل كار، وقتي دكتر عظيمي به من زنگ مي‌زد، خودم را سريع به تهران مي‌رساندم. او فعاليت‌هاي فرهنگي زيادي داشت و پروسه فرهنگي برايش كاملا درك‌شده بود اما مشكل مربوط به آن قسمت از جامعه پزشكي است كه دركي از كار فرهنگي ندارند و فكر مي‌كنند صاحب كار و اثر هستند. تيراژ كتاب هزار و 500 نسخه است كه 200 نسخه شب اختتاميه توزيع شد اما بيمارستان جلوي توزيع هزار و 300 اثر ديگر را گرفته و مي‌گويد جلد كتاب بايد عوض و نام عكاس حذف شود. ضمن اينكه اسم بيمارستان درشت چاپ شود. در صورتي كه محور اصلي روايت عكس‌ها اهداي عضو است. حتي وقتي درباره قيمت كتاب صحبت شد، گفتم كتاب را براي فروش نگذاريم چون مردم اعضاي خانواده خود را رايگان اهدا مي‌كنند. اگر كتاب فروش برود، حرف پول به ميان مي‌آيد و مردم مي‌پرسند اين پول به چه كسي رسيده است؟ ‌پس عكس‌ها و كتاب‌ها براي فروش نبود؟ هيچ‌كدام فروخته نشد. تاكنون هم به احترام خانواده‌هاي اهداكننده نخواستم سروصدا كنم تا اينكه به چهارمين دوره «10 روز با عكاسان» دعوت شدم و قرار بود روز يكشنبه، 20 دي در بخش «نگاه شخصي» آثارم را ارائه كنم اما برنامه من لغو شد و مجيد ناگهي (دبير 10 روز با عكاسان) با من تماس گرفت كه نامه‌اي به انجمن عكاسان ايران رسيده مبني بر اينكه عكس‌ها متعلق به بيمارستان است و به همين دليل انجمن عكاسان، اجازه نمايش اين عكس‌ها را در «10 روز با عكاسان» ندارد. ‌آنها از كجا متوجه نمايش آثار در اين برنامه شده بودند؟ من خبر نمايش آثار در اين برنامه را در صفحات شخصي مجازي‌ام منتشر كرده بودم. پزشكي كه به جاي سهيل عظيمي آمده، در حال كارشكني است و به خانه هنرمندان و انجمن عكاسان رفته و گفته اين عكس‌ها به بيمارستان تعلق دارد. انجمن عكاسان نيز گفت اگر سندي داريد ارائه دهيد و آنها پاسخ دادند اين پروژه دوستانه انجام شده است. علاوه‌ بر انجمن عكاسان با خانه هنرمندان هم تماس گرفتند و يكي از مسئولان خانه هنرمندان به نام آقاي اردلان گفته بود عكس‌هاي من به نمايش درنيايد. در اين بيمارستان حركت بزرگ بخشش انجام مي‌شود و كاري كه الان با من می‌شود، دقيقا برخلاف اين حركت است. مگر بر ترويج فرهنگ اهداي عضو تأكيد نمي‌شود؟ چه جايي بهتر از خانه هنرمندان مي‌توانست مروج اين موضوع باشد؟ ‌چه اقدام قانوني‌ای انجام داده‌ايد؟ به دنبال اقدام قانوني هستم. دوست دارم بدانم آقاي دكتر ولايتي كه رياست بيمارستان را برعهده دارند، مطلع هستند عكاسي كه شش ماه كار كرده است تا جامعه را به اين مسائل آگاه كند، با چنين مشكلي روبه‌رو شده است؟ بسياري از بازديدكنندگان نمايشگاه با ديدن عكس‌ها، اشك ريختند و برای كارت اهداي عضو ثبت‌نام كردند. ‌اصلا قانوني در اين زمينه داريم؟ قانوني كه در سال 48 درباره حق اثر تأليف تصويب شده، وجود دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.