فرکانس
انتخابم شبکه فرهنگ قطبالدین صادقی هرازگاهی رادیو گوش میکنم و انتخابم فقط شبکه فرهنگ است. چون حرفهای جدیای برای گفتن دارد و وقت مخاطب برایش مهم است. سهسال پیش در همین شبکه فرهنگ، برنامه زندهای به نام «پنجرهای رو به مهتاب» را اجرا میکردم. این برنامه به آیینها و اسطورههای کهن ایرانزمین میپرداخت. حدود 10سال پیش هم به سفارش اداره کل نمایش رادیو و با همراهی چندین گارگردان دیگر، بیش از 30 نمایشنامه را ضبط رادیویی کردیم. از این تعداد، سه نمایشنامه سهم من بود: سیر دراز روز در شب، همه پسران من و دشمن مردم. در روزگار جوانی وقتی هنوز در سنندج بودم، بهترین تفریح برایم گوشکردن به داستان شب رادیو بود. هر شب ساعت 8:30. از رمانهای بزرگ و داستانهای تاریخی تا آثار اقتباسشده و تألیفی با صدای گویندگانی مثل رامین فرزاد، اکبر مشکین، هوشنگ سارنگ و دیگران، شبهای زیبایی برای ما میساخت. بدونشک یکی از انگیزههای من برای ورود به دنیای هنر، تأثیر عمیق شنیدن و تخیلکردن همین داستان شب و در کل رادیو بود. به گمان من رادیو سرنوشت بدی نخواهد داشت. اگر نگوییم در شهرها، اما هنوز هم در روستاها رادیو بهترین دوست مردم است و مشاغلی هم هستند که گوشکردن به رادیو بخش جدانشدنی آنها هستند.
آرم برنامه «جانی دالر» مائده طهماسبی هنگامی که رانندگی میکنم، معمولا فرستندههای مختلف رادیویی را امتحان میکنم و هر برنامهای که جذبم کند، همان را گوش میکنم. اما در خانه، اولویتم با شبکههای موسیقی است. اصلا وقتی کار میکنم باید صدای رادیو در گوشم باشد، چون تلویزیون اذیتم میکند. بههمیندلیل، رادیو همچنان جذابیتش را برایم حفظ کرده است. درواقع کودکی من با رادیو گذشت و هر شب منتظر شنیدن داستان شب بودم و با همان داستان شب هم به خواب میرفتم. حتی در نوجوانی و جوانی هم، وقتی درس میخواندم، باید رادیویی در کنارم بود و صدایش در گوشم میپیچید. این تمایل به گوشکردن رادیو، حتی در خارج از کشور و 20 سالی که در ایران نبودم هم از بین نرفت. اتفاقا همین تازگیها به این فکر افتادهام که زنگ تلفنم را عوض کنم و بهجایش آرم برنامه «جانی دالر» را بگذارم. دیرینگ دیرینگ دیرینگ دیرینگ، ارادتمند: جانی دالر. چون من هم یکی از ارادتمندان این برنامه بودم و همیشه آن را دنبال میکردم. این روزها اما خبرهای خوبی از رادیو ندارم. دوستان رادیویی ما در حال ترک رادیو هستند. برنامههای کسلکننده، لودگی بهجای طنز فخیم و ممیزی و سانسور مخاطبان رادیو را کم کرده است. چندروز پیش یک مسابقه تلفنی را از رادیو گوش میکردم. تمام افرادی که با این برنامه تماس میگرفتند و اتفاقا پاسخ درست به سؤال مسابقه میدادند، از شهرستانها بودند و حتی یک نفر هم از تهران با این برنامه تماس نگرفت. خب، این مشکل و نظیر آن، نیاز به ریشهیابی دارد. این درست که رادیو هرگز فراموش نخواهد شد اما بهحتم باید راه چارهای برای مشکل کمترشدن شنوندگان رادیو پیدا کرد.
رادیو مثل کتاب است محمدرضا خاکی بهطور مرتب رادیو گوش نمیکنم. ولی هفتهای یکی، دوبار، آنهم وقتی در ماشین و در ترافیک هستم رادیو گوش میکنم. با اینکه تمایل خودم گوشکردن به رادیو است، اما کمبود وقت فرصت این کار را از من میگیرد. شبکه انتخابی من رادیو فرهنگ است. گاهی هم رادیو نمایش گوش میکنم. سالهای پیش، بیشتر رادیو گوش میکردم. درواقع یکی از شنوندگان همیشگی رادیو بودم و چون برادر یا پسر همسنوسال من در خانواده نبود و من پسر تنهایی بودم، انگیزهام برای گوشکردن به رادیو زیاد بود. زمانی فرصتی پیش آمد و من شعری را در رادیو خواندم. آقای انور، استاد فن بیان، از این قطعه بسیار خوشش آمد و به من پیشنهاد کردند که در رادیو کار کنم. هرچند وسوسه تئاتر و صحنه و ادامه تحصیل، مانع از ماندگاری من در رادیو شد، اما بیتردید، تأثیر رادیو در نوجوانی بر من سبب شد که شغل آیندهام را انتخاب کنم. باور کنید که بعد از شنیدن هر نمایش رادیویی یا حتی برنامههای صبح جمعه رادیو، تیپهای مختلف را با صدای خودشان تقلید میکردم. هنرمندانی مانند کمالالدین مستجابالدعوه از جمله افرادی بودند که با نفوذ کلام و قدرت سخنوری و نمایشگری خود، میتوانستند چنین اشتیاقی را در هر شنوندهای بهوجود آورند. درکل، رادیو را رسانهای دموکراتیکتر از تلویزیون میدانم. چون رادیو کمتر از تلویزیون تهاجمی است من در تمام زندگیام حتی یک سریال تلویزیونی هم ندیدهام. اما حتی وقتی بهعنوان سپاه دانش کار میکردم و تلویزیون هم به خانههای مردم راه پیدا کرده بود، رادیو از کنارم دور نمیشد چراکه ارتباطگرفتن با رادیو، برایم آسانتر از تلویزیون بود. به گمان من رادیو هم مثل کتاب است. و به همان میزان میتواند تأثیر مستقیم بر مخاطب داشته باشد اگر خوانندگان کتاب یا شنوندگان رادیو کم شدهاند، نشانه حذف تدریجی کتاب یا منزویشدن رادیو نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.