اوباما و زندان گوانتانامو در پرده آخر
گرچه «باراک اوباما»، پیشبینیهایی را که از تبدیل او به رئیسجمهوری «بیانگیزه» (lameduck) در سال 2016 خبر میداد به چالش کشیده و با شوخی از اصطلاح به کار رفته درباره سال آخر ریاستجمهوری در آمریکا یاد میکند، اما رسیدن به اهداف آخرین سال ریاستجمهوری او که مواردی از جمله بستن زندان «گوانتانامو» تا تصویب قانون کنترل سلاح را شامل میشود، محدودیتهای اختیارات کاخ سفید را به بوته آزمایش میگذارد. آخرین سال ریاستجمهوری آمریکا میتواند مسئلهای رقتانگیز باشد. بسیاری از فرماندهان کل قوا که قدرت را در واشنگتن به دست گرفتند در سالهای نهایی به چالش کشیده شدند. در سالهای نهایی، بحرانهای جدید فوران میکند و پیروزیهای حاصله در بهار یک دولت ناگهان به توفانی از نارضایتی تبدیل میشود. برخی از رهبران آمریکایی در سالهای پایانی حکومتشان با بحرانهایی مواجه شدند. «جورج واکربوش»، رئیسجمهوری سابق آمریکا، شاهد سقوط شاخص اقتصاد بود، «دونالد ریگان» گرفتار رسوایی «ایران-کنترا» شد، «بیل کلینتون» هم استیضاح شد و «توماس وودرو ویلسون» سکته کرد. اوباما که همواره از بحران سوریه و باتلاق هزینهبر عراق اجتناب میکرد، سال 2016 را در حالی آغاز میکند که نگرانیها درباره تهدید گروه تروریستی «داعش» افزایش یافته است، اما اوباما برای هشتمین و آخرین سال کار در دفتر ریاستجمهوریاش، به آمریکاییها یک دیدگاه جایگزین پیشنهاد داده است. او پیش از عزیمت به هاوایی برای گذراندن تعطیلات سال نو میلادی گفت: «هیچگاه به اندازه الان درباره سال پیشرو خوشبین نبودهام. در سال 2016 من از تمام عرصهها کنار میروم!» او در سال 2015 کنگره سرکش تحت امر جمهوریخواهان را برای رسیدن به توافق هستهای با ایران و نیز امضای یک معاهده محیطزیستی جهانی که به گفته خودش «بحران آبوهوا را حل میکند»، کنترل کرد. اوباما شاهد این بود که دیوانعالی آمریکا لایحه ازدواج همجنسگرایان را به قانون تبدیل کرد و به طور نسبی با توافق تجاری گسترده «ترانس-منطقه پاسفیک» که به برنامه «آسیامحوری» او جان میدهد و میتواند شرایط عالی را برای نسلها در منطقه پاسفیک شکل دهد، موافقت کرد. میزان حمایتهای مردمی از نخستین رئیسجمهوری رنگینپوست آمریکا باوجود نگرانی درباره اقدامات تروریستی داعش در پی حمله به «سن برناردینو»ی کالیفرنیا حدود 45درصد است که بیشتر از بوش و تقریبا همانند ریگان است. اما در سال 2016 اوباما تلاش خواهد کرد تا این روند را با استقرار تمام ابزار و تجهیزاتش و بهرهگیری از تمام اختیاراتش؛ از قلدری تا دیدار با شخصیتهای برجسته حفظ کند. صدای او در سراسر مبارزات انتخاباتی 2016 طنین خواهد انداخت و انتظار میرود که در حمایت از نامزدی «هیلاری کلینتون» و رسیدن ریاستجمهوری به یک دموکرات برای سومینبار حرکت کند. انتظار میرود که او پیش از آن، به کوبا نیز سفری داشته باشد. سفر به سرزمین برادران کاسترو بهلحاظ سمبلیک غنی است و به اهمیت اولین سفر ریگان به اتحاد جماهیر شوروی در 1988 یا سفر «ریچارد نیکسون» به چین است. اما بدون تمایل کنگره برای پایان تحریم کوبا، این سفر به آبشدن آخرین قطعات یخ روابط جنگ سرد ختم نمیشود. به همان نسبت، تصویب قرارداد تجاری ترانس - پاسفیک نیازمند آن است که قانونگذاران دموکرات ناراضی رأی مثبت بدهند در غیراینصورت باید تا پس از انتخابات ریاستجمهوری نوامبر 2016 منتظر ماند. در ظاهر دستکم اوباما برای توافق کنگره ناراضی خوشبین است؛ حتی اگر این اتفاق در سال برگزاری انتخابات رخ دهد. درحالحاضر توافقات بر سر برنامه مالیات، بودجه و آموزش در سنین کودکی، کاخ سفید را خوشبین کرده که ممکن است پیشرفتی بر سر موضوعاتی از جمله اصلاح سیستم کیفری حاصل شود. طنز تلخی است که اولین رئیسجمهوری سیاهپوست آمریکا برای ارتقای روابط نژادی یا رسیدگی به قوانین حبسی که موجب شده تا عدهای جوان سیاهپوست یا هیسپانها (لاتینتبارها) به زندان بروند، به تقلا افتاده است. یک مقام ارشد دولت آمریکا که خواست نامش فاش نشود، گفت: «در اینجا تضاد منافع وجود دارد و معتقدم که زمان رسیدگی به این موضوع رسیده است. یک روند وجود دارد و ما در مسیر آن قرار داریم». گرچه بعید است اما اوباما امید دارد که مخالفت جمهوریخواهان کنگره بر سر کنترل سلاح و بستن زندان جنجالی گوانتانامو از بین برود. درباره این دو مسئله، کاخ سفید هماکنون در حال بررسی حکمهای اجرائی است تا کنگره را نادیده بگیرد و اصلاحات را اجرائی کند؛ امری که جنجال سیاسی و حقوقی بهپا خواهد کرد. تلاشهای اوباما برای خارجکردن یک نسل از مهاجران از زیر سایه نشان میدهد که پیشنمایش چنین مبارزاتی به چه شکل خواهد بود. کارشناسان، بهراهافتادن یک جنگ طولانی در دادگاه و احتمال واکنشهای سیاسی شدید را پیشبینی میکنند؛ امری که حامیان را در برزخ قرار میدهد و یکی از اصلیترین اهداف مهم سیاست اوباما را در دستان دیوانعالی قرار میدهد. درهمینحال حس رئیسجمهوری آمریکا از استفاده بیشازحد از احکام حکومتی این است که میتواند توازن قدرت در واشنگتن را تغییر دهد. اوباما بهعنوان یک نامزد پست ریاستجمهوری از جورج واکربوش به دلیل استفاده بیشازحد از احکام حکومتی انتقاد کرده بود. او یکبار در یکی از کارزارهای انتخاباتی خود گفته بود: «من 10 سال قانون اساسی را مطالعه کردم و به آن باور دارم و از قانون اساسی ایالات متحده آمریکا تبعیت خواهم کرد». یکی از مقامهای آمریکایی که بهتازگی دولت اوباما را ترک کرده، درخصوص استفاده از حکم حکومتی برای بستن گوانتانامو تأکید کرد: «ما نمیخواهیم مثل بوش باشیم». اما مسئله بستن گوانتانامو به حدی برای اوباما اهمیت دارد که نمیخواهد زمان ریاستجمهوریاش را برای رسیدن به آن از دست بدهد. منبع: خبرگزاری فرانسه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.