حیاط بیمارستان
بابک زمانی- مدیر گروه نورولوژی دانشگاه علومپزشکی ایران
چندروز پیش، درِ حیاط بیمارستان آموزشی ما بسته بود. بعد دریافتیم که جمعی از بزرگان، حیاط بیمارستان ما را برای یک ساختمان جدید کلنگ زدهاند. البته میدانم که برای نسخهنویسی چون من که کارمند دونپایه آن دانشگاه هم هست، اظهارنظر باید به همان اندازه باشد، اما اجازه میخواهم تنها سؤالاتی را که برای ورود به ذهن، مقام و مرتبه نمیشناسند بر زبان بیاورم. ساختن یک ساختمان جدید در حیاط تنگ یک بیمارستان که همین الان هم فضای کافی ندارد به معنای آن است که بیماران و همراهان ایشان که در حال گذران بخشی از تلخترین ساعات زندگیشان هستند همچنین پزشکان و دستیارانی که شبانهروزهای پرتلاش و پراضطرابی را میگذرانند باید تا چند سال متحمل آلودگیهای گوناگون ناشی از این ساختوساز باشند. بعد از اتمام هم همین ارواح مضطرب یا پرتلاش آنها هستند که باید در چارچوبهای تنگتری قرار بگیرند. میپرسم آیا امکان نداشت بیمارستانی بزرگ با حیاطی سرسبز در یکی از همین زمینهای بزرگ، کنار یکی از آن اتوبانهای متعددی که به غرب شهر میروند، ساخته شود؟ کنار همان ساختمانهای بلندمرتبه و باشکوهی که ساخته شدهاند تا شاید روزی برای معاملات و سکونت مورد استفاده قرار بگیرند که البته آن روز هم هنوز نرسیده است. بیمارستانی بزرگ که وقتی وارد آن میشوی و از دروازه آن عبور میکنی تا رسیدن به ساختمان بیمارستان باید مدتی راه بروید؛ شبیه بیمارستانهای ما که سالها پیش بنیاد گذاشته شدند- البته تا قبل از این ساختوسازهای باعجله سالهای اخیر در حیاط بیمارستان- بیمارستانی که بر تارک بلند آن میتوان نامی بلند را باز هم بلندتر کرد. راستی آیا یافتن زمین برای بیمارستان در کشور ما با این فرهنگ متعالی کار دشواری است؟ آیا دولت نمیتواند با مصوبهای یک یا چند زمین بلاتکلیف را به بیمارستان اختصاص دهد یا حتی بخرد؟ آیا کسبه جزء! که قادر بودند با یک چرخش قلم، چک نمایشگاهی به وسعت چنددههزارمتر در مرغوبترین قسمت شهر را تقدیم کنند نمیتوانند یکدهم آن را برای ساخت بیمارستان اهدا کنند؟ آیا مسئولان اقتصاد نمیتوانند تدبیری بیندیشند که سرمایههای جزءجزء گوشههای خانهها در ساخت بیمارستان به گردش بیفتد؟ خلاصه آنکه آیا جامعه ما توان آن را ندارد که هرچه از اقتصاد دولتی یا از اقتصاد سرمایهداری مناسب میبیند در جهت ساخت بیمارستان به کار گیرد؟ ممکن است این استدلال پیش آید که با ساخت بیمارستان در حیاط میتوان از امکانات بیمارستان مادر استفاده کرد. در این زمینه باید گفت اولا ساخت بیمارستان خود تکنولوژیای است که هرروز مدرنتر و متحولتر میشود و با ساختوساز در یک فضای تنگ تمامی ضوابط مربوط به فضای باز بیمارستان و جهتگیریهای کلی ساختمان نقض میشود.
ثانیا در محیطهای شهری فعلی بهتر آن است که امکانات پزشکی از نظر جغرافیایی هم توزیع شوند بهخصوص در قسمتهایی که سرعت انتقال بیمار دارای اهمیت ویژهای است؛ بهطورمثال بیمارستان ما غربیترین بیمارستان بزرگ آموزشی شهر است که در منتهيالیه آن میلیونهانفر ساکنان غرب تهران و شهرکهای اطراف به هیچ بیمارستان دولتی آموزشیای دسترسی ندارند. بهتر آن نیست که بیمارستان بعدی در محلی غربیتر ساخته و بعد تصمیم گرفته شود که چه بخشی در بیمارستان مادر و چه بخشهایی در بیمارستان یا بیمارستانهای غربی قرار بگیرند؟ همانگونه که پزشکان و انجمنهای پزشکی متولی جسم و روان مردم هستند، معماران و انجمن یا انجمنهای معماری هم متولی جسم و روح ساختمانها محسوب میشوند. این انجمنها هم میتوانند با پزشکان همنوا شده و درخواست کنند یکبار برای همیشه ساختوساز در حیاط یا فضاهای باز بیمارستانهای قدیمی ممنوع شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.