|

بررسي تبعات حمله به سفارت در گفت‌وگو با سيدجلال ساداتيان:

بهانه‌اي كه به دست رياض داده شد

‌ماجراي اعدام شيخ نمر در عربستان منجر به حمله به سفارت رياض در تهران و نمايندگي اين كشور در مشهد شد. با اعلام قطع ‌رابطه از سوي عربستان و به ‌دنبال آن برخي كشورهاي عربي، ماجرا به‌نوعي بُعد خارجي و منطقه‌اي پيدا كرد. ممكن است اين تبعات چقدر گسترده شود؟ در منفي‌بودن و بدي اقدامي كه عربستان در اعدام شيخ نمر انجام داد، ترديدي نيست، طبيعتا اقدام عربستان در اعدام شيخ نمر از جهات مختلف محكوم و مذموم است و مي‌توانست همين‌گونه كه تاكنون بود، مورد تقبيح كشورهاي مختلف قرار بگيرد. به‌عنوان نمونه علاوه بر ايران، خانم موگريني از اتحاديه اروپا، ايالات متحده و كشورهاي ديگر نيز اين اقدام را محكوم كردند. اما در داخل كشور عده‌اي كه ادعاي حمايت از جمهوري اسلامي هم دارند، اقدامي مي‌كنند كه عليه منافع ملي و امنيت ملي ايران است. گروهي خودسرانه به سفارتخانه‌ها حمله و خسارت وارد مي‌كنند و بعد هم معلوم نيست كه اصلا آنها كيستند و از كجا مجوز اين اعتراض‌ها را دارند و اساسا مسئوليت كار با كيست؟ چندسال پيش در مورد سفارت انگليس اين موضوع را تجربه كرديم و سال‌ها بين ما و انگليس و اتحاديه اروپا مشكل وجود داشت. قاعدتا انتظار اين مي‌رفت كه مقامات مسئول امنيتي بيشتر به اين موضوع توجه کنند، به‌خصوص دولت كه تلاش‌ها و زحمات زيادي براي به‌نتيجه‌رسيدن برجام انجام داد، بايد توجه بيشتري مي‌كرد تا چنين حادثه‌اي رخ ندهد. ‌ يعني اين موضوع قابل پيش‌بيني بود؟ بله، بعيد نبود كه با اعلام اعدام شيخ نمر اتفاقاتي در داخل كشور رخ ‌دهد. بهتر بود كه دولت، مقامات امنيتي را مطلع مي‌كرد و حتي از مقامات ارشد نظام مساعدت مي‌طلبيد كه نيروهاي مسلح به وظايف خود توجه بيشتري كنند. اما واقعيت اين است كه متأسفانه اكنون ما در اين شرايط قرار گرفته‌ايم كه ديوانه‌اي سنگي به چاه مي‌اندازد و هزار عاقل هم ممكن است نتوانند آن سنگ را بيرون بكشند. اگر خوش‌بينانه ببينيم، مي‌توانيم بگوييم عده‌اي با شور جواني به مقابل سفارت رفته‌اند؛ اما من اين‌قدر خوش‌بين نيستم، گمان مي‌كنم بيشتر معترضان به سفارت، كساني‌ بودند كه در راستاي ايجاد مشكل براي دولت مي‌كوشند و براي ‌موفق نشدن برجام تلاش كردند، اين‌بار هم در راستاي منافع عربستان و اسرائيل اقدامي انجام دادند كه خدا مي‌داند تبعات آن‌را چطور مي‌شود مديريت كرد. عربستان هم با بي‌منطقي فراواني كه درحال‌حاضر دارد در ابعاد مختلف شمشير را از رو بسته و به‌نوعي در جبهه‌هاي مختلف با ايران نزاع دارد. مسئله يمن، فلسطين، لبنان، سوريه و عراق همه مواردي است كه عربستان بر سر آنها با ايران مشكل دارد. فقط لازم بود كه ما بهانه به دست آنها بدهيم و اعتراض‌كنندگان اين بهانه را به دستشان دادند. درحالي‌كه عربستان در حال ازدست‌دادن وجهه‌‌اش در عرصه جهاني بود اما با رخ‌دادن اين موضوع، اصل ماجرا يعني خون شيخ نمر تحت‌الشعاع قرار گرفت و حال عربستان حمله به سفارت و كنسولگري‌اش را بزرگ كرده و در معرض جهانيان قرار داده و با حركت‌هاي هم‌پيمانانش اين موضوع ابعاد خاصي پيدا كرد. ‌در دولت يازدهم رابطه «كج‌دار و مريز»ي با عربستان داشتيم، اگرچه در موضوع يمن با هم اختلاف ‌نظر داشتيم اما در آخرين مذاكرات مرتبط با سوريه به مواضعي كمي نزديك‌تر از قبل دست يافته ‌بوديم كه مي‌توانست در ماجراي صلح سوريه تأثيرگذار باشد. من نسبت به اقداماتي كه انجام شده، خوش‌بين نيستم. عده‌اي مي‌خواهند بگويند كه عربستان خودش سفارت را آتش زده كه اين حرف معقولي نيست. معترضان به دست آنها بهانه دادند درحالي‌كه مي‌توانستند تظاهرات آرامي را مقابل سفارت انجام دهند و اين بهانه‌ها به دست آنها نيفتد، چون عربستان دنبال بهانه بود و معترضان اين بهانه را به دست رياض دادند. درحالي‌كه با كشته‌شدن شيخ نمر، عربستان از نگاه افكار عمومي جهان، در موضع پذيرش مسئوليت قرار مي‌گرفت اما با حركت معترض‌ها در ايران، رياض در موضع مظلوميت قرار گرفت تا جبهه‌اي عليه ايران شكل بدهد. معترضان بايد پاسخ بدهند كه آيا در راستاي منافع كشور كار كرده‌اند يا در راستاي منافع عربستان. ‌برخي كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس بعد از عربستان، اعلام قطع رابطه يا كاهش سطح رابطه كرده‌اند. اين ماجرا چقدر مي‌تواند به ضرر ما و كاهش سطح تأثيرگذاري منطقه‌اي ايران منجر شود؟ از بين كشورهايي كه تاكنون با ايران قطع رابطه كرده‌اند بحرين با عربستان در يك راستا قرار دارد. امارات در حال فاصله‌گرفتن از سياست‌هاي عربستان بود؛ از همين رو ابتدا به سمت كاهش رابطه رفت. اين‌گونه مي‌توان رابطه را به مرور ترميم كرد. ولي اينكه كشوري مثل سودان قطع رابطه كرده جاي سؤال است و اضافه‌شدن كشورهاي ديگر به اين جمع هم مي‌تواند جاي سؤال باشد؛ ولي در كلان كار بايد با مراقبت و احتياط پيش برويم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.