رئيس اجرايي افغانستان فردا به ايران ميآيد
تهران در انتظار عبدالله
شرق: تهران فردا ميزبان دكتر عبدالله عبدالله است. او در سفري سهروزه به تهران علاوه بر ديدارهاي سياسي و اقتصادي از يك پروژه سهجانبه هم بازديد ميكند. در جريان بازگشت عبدالله به تهران، او از فرايند اجرائيشدن تبدیل بندر چابهار به یک بندر بینالمللی ترانزیت کالا بهعنوان یکی از طرحهای مشترک ایران، هند و افغانستان بازديد ميكند. بازديدي كه به نظر ميرسد جزء مهمترين برنامههاي سفر او خواهد بود. ايران براي فردي مثل عبدالله ناآشنا نيست، اما اين اولين سفر او در قالب رئيس اجرايي دولت افغانستان است. او را در اين سفر «محمد همایون رسا»، وزیر تجارت و صنایع، «نسرین اوریا خیل» وزیر کار و امور اجتماعی، «سیدحسین عالمیبلخی»، وزیر امور مهاجرین و «محمدالله بتاش» وزیر حملونقل و هوانوردی افغانستان، همراهی میکنند. «محمد محقق» معاون رئیس اجرائی دولت نیز که پیشتر به تهران سفر کرده است، به این هیأت بلندپایه ملحق خواهد شد. عبدالله به دعوت رسمي همتاي ايرانياش، اسحاق جهانگيري، معاوناول رئيسجمهوري به ايران سفر ميكند و همو نيز مراسم رسمي استقبال از عبدالله را انجام ميدهد. نصير احمدنور، سفير افغانستان در ايران به خبرنگار «شرق» گفت: در برنامه سفر عبدالله به تهران، ملاقات با حسن روحاني، رئيسجمهوري ايران و ملاقات با برخي وزراي كابينه گنجانده شده است. علاوهبراين عبدالله با مقام معظم رهبري ديدار ميكند. خبرنگار «شرق» مطلع شد كه ملاقات با وزير كشور و وزير خارجه و رئيس مجلس شوراي اسلامي نيز جزء ديگر برنامههاي عبدالله در تهران خواهد بود. مسائل مشترك دو طرف رئيس اجرايي دولت افغانستان در حالي به تهران سفر ميكند كه پيشتر اشرف غني احمد زي به تهران سفر كرده بود. رئيسجمهوري افغانستان در سفر به تهران به دنبال پيگيري مذاكرات صلح بود، هدفي كه با سفر او به عربستان، آمريكا و تركمنستان نيز محقق نشد و همپاي طالبان در افغانستان، داعش نيز شروع به ريشهدواندن كرد. گويي خاك اين سرزمين مناسبترين زمين براي سربرآوردن خشخاش و افراطيگري است. تهران و كابل، همسايه و همزبان هستند، تاريخ و ريشههاي مشترك در بستر جغرافيايي همجوار، موجب شده اين دو كشور عمدتا از هم متأثر باشند. خشكسالي در افغانستان و كمآبي در هيرمند وقتي با بدعهدي افغانها در اجراي مصوبه كميسيون دلتا همراه ميشود منجر به خشكي هامون ميشود. همانطور كه كشت بيرويه خشخاش در مزارع افغانستان تبعات شومش را در ايران نشان ميدهد و كشور ما به يكي از مسيرهاي اصلي قاچاق مواد مخدر از آسيا به اروپا تبديل ميشود. سالها جنگ در افغانستان از حمله شوروي و ناكامي مجاهدان در عقبراندن آنها، ريشهيابي طالبان در افغانستان و پاكستان، بيخانماني هزاران مهاجر افغان را رقم زد كه عمدتا راهي ايران و كشورهاي ديگر شدند. همينها موجب شد كه ايران هميشه بزرگترين پناهگاه مهاجران افغان باشد كه گاهي عملكردش نيز مورد انتقاد واقع شد. اما ايران در همه اينسالها به جبر تاريخ يا كه جغرافيا، همكاري با كابل را در اولويت خود قرار داد، اگرچه در موارد زيادي به دليل شرايط ناامن كشور همسايه، بسياري از برنامهها اجرائي نشد. درهمينزمينه ایرنا در گزارش خود نوشت: «مسئله مهاجران افغان در ایران، توسعه و تقویت روابط اقتصادی بهویژه مبادلات بازرگانی و تأمین انرژی افغانستان، از دیگر موضوعهای مذاکره و تبادل نظر رئیس اجرائی دولت افغانستان و هیأت همراه وی در این سفر سهروزه به «تهران» خواهد بود». چرا عبدالله به چابهار سفر ميكند؟ ایران، هند و افغانستان سال 2003 نخستین موافقتنامه را برای توسعه بندر چابهار امضا کردند. موافقتنامهاي كه بعدها نيز مورد بازبيني و مداقه قرار گرفت. تقريبا در همه اين سالها توسعه چابهار، جزء دغدغههاي تهران و كابل بود آنگونه كه اينبار هم در سفر عبدالله به تهران بازديد از چابهار در برنامههايش قرار دارد. جاويد فيصل، معاون سخنگوي رئيس اجرايي جمهوري اسلامي افغانستان درباره اين بازديد ميگويد: «چابهار يك راه مواصلاتي براي افغانستان است كه از اين طريق به دريا متصل ميشود. اگر براي افغانستان، امكان ترانزيت از مسير چابهار فعال شود، وابستگي اين كشور به بندر گوادر كه متعلق به پاكستان است، كم ميشود و با اين كار هزينه تزانزيت افغانستان كاهش پيدا ميكند و امكان صادرات و واردات براي كشور آسانتر ميشود». اين در حالياست كه اختلافات ديرين افغانستان و پاكستان نيز همچنان خودنمايي ميكند. افغانستان در حالي به دنبال مشاركت با هند و ايران بر سر بندر چابهار است كه راه آبي ديگري ندارد و در شرايط درگيري مرزي با پاكستان، ايران و هند برايش جايگزينهاي خوبي هستند. «ايرنا» در گزارشي نوشت: «افغانستان تمایل دارد تا از «بندر چابهار» برای انتقال و ورود کالاهای خود به کشورهای آسیای میانه و اروپا استفاده کند. اغلب کالاهای این کشور درحالحاضر از طریق پاکستان به کشور وارد یا از آنجا به کشورهای دیگر صادر میشود. تعرفه گمرکی واردات کالا که اغلب با واسطه پاکستان وارد افغانستان میشود برای یک کامیون باربری با حدود 40 تن بار میوه یا مواد خوراکی دیگر، به طورمیانگین سه هزار دلار هزینه دارد، اما اگر این محصولات به طور مستقیم از افغانستان انتقال داده شود، حدود 200 دلار برای آن هزینه در بر خواهد داشت». «دهلی نو، سرمایهگذاری روی فاز اول توسعه بندر چابهار را آغاز کرده و تاجران افغان نیز زمین مورد نیاز خود را در این بندر برای ترانزیت کالاهای خود در اختیار گرفتهاند». درباره اين موضوع در سفر مردادماه ظريف به هند نيز گفتوگو شد. دو طرف در آن ديدارها بر توسعه بندرچابهار تأكيد كردند و سرمایهگذاری هند در چابهار بخش زیادی از گفتوگوهای وزیر امور خارجه با نیتین گادکاری، وزیر کشتیرانی، حملونقل و بزرگراهها را به خود اختصاص داد. نارندرا مودی، نخستوزیر هند نيز در دیدار با ظریف از تعهد دهلی نو در توسعه بندر چابهار سخن گفت و اضافه كرد: «این طرح نهتنها برای مردم ایران و هند سودمند است بلکه مردم افغانستان و تمام منطقه آسیای مرکزی نیز از این سرمایهگذاری سود میبرند». چابهار در حالي جايگزين بندر كراچي ميشود كه از نظر مسافت، بندر چابهار از بندر کراچی پاکستان به افغانستان نزدیکتر است. تبادل اقتصادی ایران و افغانستان سالانه بیش از 2میلیارد دلار است و از این میزان حجم صادرات افغانستان به ایران حدود 50 میلیون دلار است. نگراني مشترك افغانستان اين روزها با مسئله داعش و شكل جديدي از تروريسم نيز درگير است. اگرچه این گروه تروریستی استان «ننگرهار» در شرق افغانستان را بهعنوان محل فعالیت اصلی خود در این کشور انتخاب کرده است، اما گزارشهای متعدد نشان میدهد که عناصر این گروه در استانهای جنوبی مانند زابل و نیمروز همجوار با مرزهای ایران هم مشاهده شدهاند. در اين شرايط كه ايران جزء نيروهاي جدي مبارزه با تروريسم محسوب ميشود، بدون شك مبارزه با تروريسم بهعنوان يك خطر منطقهاي در گفتوگوهاي عبدالله عبدالله در تهران بررسي ميشود.
-----------------------------------------------------
عبدالله كيست؟ عبدالله كه اكنون در دهه پنجم زندگي خود به سر ميبرد هرچند از پدري پشتون و مادري تاجيك در كابل زاده شده اما نماد تاجيكهاي افعانستان به شمار ميرود. عبدالله چشمپزشك است و در جبهههای جنگ شمال در بخش بهداشت كار کرده؛ او خیلی زود در شمار افراد نزدیک به احمد شاه مسعود، فرمانده مشهور مجاهدین در پنجشیر قرار گرفت و پس از پیروزی مجاهدین و تشکیل دولت موقت، زمانی که مسعود وزیر دفاع بود، در مقام رئیس دفتر و سخنگوی او کار کرد. در دولت برهانالدین ربانی، معاون و سرپرست وزارت خارجه و در جریان جنگ علیه رژیم طالبان، سخنگوی جبهه متحد شد. در دولت حامد كرزي هم وزیر خارجه اداره موقت بود اما در کابینه دولت منتخب حامد کرزی راه نیافت و از کارهای رسمی، کنار گذاشته شد. در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ نامزد شد اما با انصراف در مرحله دوم، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان حامد کرزی را برنده انتخابات اعلام کرد. همينها موجب شد كه عبدالله، ائتلاف ملی را ايجاد کند. او بار ديگر در انتخابات سال 93 نامزد شد اما درحاليكه بحث اعتبار كميسيون انتخابات از سوي طيف عبدالله مطرح شده بود، عبدالله و اشرف غني با هم مصالحه كردند و عبدالله بهعنوان رئیس اجرائی و اشرف غنی احمد زی بهعنوان رئیسجمهور اعلام شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.