تبلیغات صداوسیما یکجا واگذار میشود
مزایده 6هزار میلیاردی وقت مردم در رسانه ملی
بهناز شیربانی . شکوفه حبیبزاده
بحران مالی صداوسیما ادامه دارد. حتی شاید بیش از گذشته این بحران به دوش کارکنان رسانه ملی سنگینی میکند. هر چند در مدیریت جدید صداوسیما راهکارهایی برای عبور از این بحران اندیشیده شده، اما تلاشها تا اینجا ثمربخش نبوده. شنیدهها حاکی از آن است که صداوسیما بهزودی کلیه زمانهای تبلیغاتی تلویزیون و رادیو سراسری و استانی و مشارکتی خود را به حداقل دو و حداکثر سه آژانس تبلیغاتی از طریق مزایده واگذارمیکند. حدود قیمت پایه، دوهزارو 600 میلیارد تومان است و برنده این مزایده ٢٢ میلیون ثانیه امکان پخش آگهی تلویزیون و ١٠ میلیون ثانیه امکان پخش آگهی رادیو دارد. طبق شنیدههای خبرنگار «شرق»، کف قیمت این مزایده هزار و 300 میلیارد برای سال اول و شش هزار میلیارد تومان برای سه سال در نظر گرفته شده است. ابهامهای یک مزایده واگذاری تبلیغات تلویزیونی به بخش خصوصی اتفاق تازهای در رسانه ملی نیست. تا پیش از این نیز در شبکههای استانی چنین رویکردی برای بهبود شرایط اقتصادی در نظر گرفته شده بود و شاید از نظر مدیران رسانه ملی این اتفاق بهترین راهکار برای کاهش بحران اقتصادی صداوسیماست. در تمام سالهایی که این طرح در شبکههای استانی به اجرا گذاشته شد، بخش خصوصی از آن استقبال کرد، اما نه تا اندازهای که بتوان این طرح را موفق دانست و یقین داشت که این رویکرد در درگیرکردن شبکههای اصلی سازمان نیز پاسخ مثبت خواهد داد. از طرف دیگر واگذاری بخش تبلیغات سازمان صداوسیما به بخش خصوصی و تبلیغ کالای مورد نظر آنها، این پرسش را ایجاد میکند که تا چه اندازه اهداف آنها منطبق با رویکرد صداوسیماست؟ اجراشدن این طرح میتواند در آینده به شرط استقبال بخش خصوصی، شرایط اقتصادی صداوسیما را سروسامان دهد، اما به نظر نمیرسد این راهحل به معنی بسامانشدن هرچه بهتر تلویزیون به لحاظ اقتصادی باشد. درحالحاضر تلویزیون با تعدد شبکههایی روبهرو است، شبکههایی که هرکدام بیش از کیفیت مورد نظر در سالهای گذشته، تنها بخش کمی سازمان صداوسیما را پربارتر کرده است و در بسیاری از مواقع حتی خوراک لازم این شبکهها به درستی تأمین نمیشود و دقیقا مشخص نیست به چه دلیل برخی از این شبکهها همچنان باید به حیاتشان ادامه بدهند. در این شرایط سازمان صداوسیما با حجم عظیمی از کارمندانی روبهرو است که هزینههایی را متوجه صداوسیما میکند و ظاهرا سهمی از تلاشهای صداوسیما برای تأمین بودجه بیشتر باید برای کارکنانش هزینه شود. وجود نداشتن بستر لازم در بخش بازرگانی و تعداد محدود شرکتهای فعال و ضوابط بازرگانی، عمدهترین موضوعاتی است که نگاه به موفقیت این طرح را دچار ابهام میکند و پاسخ به این پرسش که تعداد شرکتهای فعال تبلیغاتی برای شرکت در این طرح به چه میزان است؟ بدونشک موفقیت در این پروژه نیازمند عوامل مختلفی از جمله حضور شرکتهای موفق و توانمند است؛ شرکتهای خصوصی فعالی که بتوانند این پروژه سهساله را با مبلغ زیادی که برای آن در نظر گرفته شده است، مدیریت کنند تا در نهایت سودآوری برای سازمان صداوسیما داشته باشد. در غیراینصورت شاید باید انتظار ورود بخش دولتی را در این پروژه داشت. به نظر میرسد این طرح به شرط برابری دخلوخرج صداوسیما میتواند گام مثبتی تلقی شود، اما در غیراینصورت نمیتوان به آینده آن خوشبین بود. احتمال حضور شبهدولتیها در مزایده صداوسیما هادی حقشناس، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با «شرق» درباره این مزایده میگوید: «از آنجا که بودجه صداوسیما تماما از محل بودجه عمومی کشور تأمین نمیشود و این سازمان بهصورت مشخص از طریق آگهیها و سایر منابع درآمدزایی دارد، درنظرگرفتن چنین رقمی بهعنوان رقم پایه در مزایده آگهیهای این سازمان دور از ذهن نیست. بنابراین رقم پایه مزایده که برای فروش خدمات این سازمان در نظر گرفته میشود، میتواند از بودجه سالانه این سازمان بیشتر باشد».او تصریح میکند: «اگر نرخ پایه هزارو 300 میلیارد تومان برای سال اول تغییر نکند، در طول سه سال این رقم به چهار هزار میلیارد تومان خواهد رسید، اما معمولا مزایدهها بیش از نرخ 30 درصد رشد سالانه، در نظر گرفته میشوند و در این مزایده سقف پایه شش هزار میلیارد تومان برای سه سال با رقمی بالای 30 درصد رشد برآورد شده است. او در پاسخ به این پرسش که آیا بخش خصوصی توان شرکت در این مزایده و برندهشدن در آن را دارد یا خیر، میگوید: بهطور معمول در مزایدهها باید بخش خصوصی خالص حضور یابد، اما از آنجا که رقم پایه سهساله این مزایده، شش هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده که رقم بالایی است، هر شرکت خصوصی جرئت حضور در آن را ندارد. بنابراین شرکتهایی حضور خواهند یافت که 20 درصد سهام آنها متعلق به بخش خصوصی خالص و باقی سهام آنها وابسته به نهادها یا دولت باشد که در این صورت حضور شبهدولتیها در این میان پررنگ خواهد بود. این تحلیلگر اقتصادی درباره تعلق مالیات بر این مزایده نیز میگوید: «مالیاتی که به این مزایده تعلق میگیرد در زمان ردوبدلشدن پول دریافت خواهد شد. به ازای هر نوبت پرداخت مالیات، براساس نرخ مصوب سالانه مالیات بر ارزش افزوده به آن رقم، مالیات تعلق میگیرد. حداقل 10 درصد این رقم به مالیات تعلق خواهد گرفت، هرچند ممکن است این آگهیها مشمول برخی از کالاهای فرهنگی باشند که معاف از مالیات هستند، اما در نهایت مالیات بر ارزش افزوده به آنها قطعا تعلق میگیرد». سازمانی با بودجه هزار میلیاردی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، با ٥٠ هزار پرسنل، علاوه بر تملک و کنترل رادیو و تلویزیون، مالک شرکت فیلمسازی «سیما فیلم» است، جشنوارههای فیلم، موسیقی و هنری برگزار میکند، کتاب، روزنامه و مجله منتشر میکند و از دانشگاه «صداوسیما» بهعنوان بازوی آموزشی بهره میبرد. فعالیتهایش به مرزهای ایران محدود نیست و در کشورهای مختلف جهان، دارای تشکیلات است. با وجود بودجه هزار میلیارد تومانی این سازمان در سال ۱۳۹۳ و بودجه هزار و 69 میلیارد تومانی در سال 94 یکی از ضرردهترین سازمانهای دولتی در ایران به شمار میرود. صداوسیما برای جبران ضرردهی خود راههای زیادی را پیموده و اغلب هم به در بسته خورده است. چند هفتهای از آمدن محمد سرافراز، مدیر جدید این سازمان نگذشته بود که بحث کوچکسازی این سازمان دوباره مطرح و رسانهای شد. این ایده البته چیز تازهای نبود. عزتالله ضرغامی، رئیس سابق نیز در همان ماههای آغازین پاگذاشتن به ساختمان شیشهای «جامجم» کوچکسازی این سازمان را پیشنهاد کرده بود. اما رسانه ملی نهتنها کوچک نشد که فربهتر شد و تعداد کارکنانش از ٣٥ هزار نفر به بیش از ٥٠ هزار نفر رسید. بحران مالی «صداوسیما» و برابرشدن دستمزد کارکنان «صداوسیما» با بودجه هزار میلیارد تومانی سال مزید علت شده تا طرحهای دیگری روی میز مدیران جدید سازمان قرار گیرد. از طرفی سیل بازنشستگان رسانه ملی در سالهای آینده هم بار مالی سنگینی بر دوش سازمان خواهد گذاشت. صداوسیما با تراکم نیرو و منابع محدود مالی اعم از بودجه و کاهش تبلیغات مواجه است ازاینروی هر از چندی سخن از راهکارهای مختلف برای حفظ تعادل در این رسانه به میان میآید. به نظر میرسد مزایده هزار و300 میلیاردی وقت مردم در صداوسیما آخرین تیر ترکش این سازمان برای غلبه بر بحران مالیاش است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.