چگونه میتوان نقض توافق هستهای را کشف کرد؟
برای رئیسجمهور باراک اوباما و تیم امنیت ملیاش ماههای جولای، آگوست و سپتامبر، مهمترین ماهها برای میراث سیاست خارجی دولت بودهاند. در این سه ماه بود که دستاورد کلیدی دولت، برنامه جامع اقدام مشترک، مورد بحث و انتقاد اعضای کنگره قرار گرفت. اولین هفته پس از امضای توافق هستهای، ایران از لحاظ روابط عمومی در کنار مخالفت همهجانبه جمهوریخواهان کنگره، بخش قابل توجهی از همحزبیهای رئیسجمهور هم به آن بدبین بودند و بدون شک این مسئله موجب ناراحتی مقامات کاخ سفید و وزارت خارجه شد. این فضا به خوبی توسط سناتور دیک دوربین (دموکرات از ایلینوی)، معاون رهبر اقلیت سنا که بعدا تبدیل به مرد کلیدی دولت در کپیتول هیل برای کسب آرای موافق دموکراتها شد، توصیف شده است: «دموکراتهای کنگره از سوی قانونگذارانی که به هرگونه توافقی بدبین بودند، تحت فشار زیادی قرار دارند».با این حال وقتی این هفتهها تبدیل به ماه شد، اوباما تمام موانع را کنار گذاشت. وی، جمعی از دموکراتهای مجلس نمایندگان و سنا را به کاخ سفید دعوت کرد و درباره مکانیسم بازگشت تحریمها و قادرنبودن ایران به تقلب بدون مواجهه با تبعات آن صحبت کرد. این درحالی است که مخالفان جمهوریخواه، به دولت در دستیابی به توافق کمک کردند؛ یعنی وقتی قانونگذاران جمهوریخواه نتوانستند گزینهای برای «توافق خوب» ارائه دهند، نتیجه پایانیاش این بود: جمهوریخواهان به موفقیت نرسیدند. برجام نجات یافت و اجرایی شد. سه ماه پس از تعیین تکلیف رأیگیری درباره توافق، بر سر دو آزمایش موشکی اخیر ایران که ناقض قطعنامههای شورای امنیت بود، فضایی وحشتزده در میان دو طرف به وجود آمده است. اولین آزمایش در 10 اکتبر انجام شد و دومین هم در 21 نوامبر با آزمایش موشکی با برد 1200 مایلی. نامهای که توسط سناتور کلی آیوت (جمهوریخواه از نیوهمشایر) نوشته و توسط ۳۵ همتای جمهوریخواهش امضا شد، اینگونه نشان میدهدکه«شکست دولت شما در ایراد بیانیههای تند با تبعات دستوپاگیر، ایران را دعوت به نقض تعهدات و تهدیدکردن آمریکاییها و متحدین میکند».دموکراتهای سنا هم در نامهای که به امضای نیمی از اعضایشان رسیده بود در این رابطه اظهار نگرانی کردند: «آقای رئیسجمهور از شما درخواست میکنیم به صورت یکجانبه یا در همکاری با متحدان اروپایی اقدامی انجام دهید. چنین اقداماتی به منظور اینکه برای رهبران ایران مشخص شود تبعات نقض قطعنامههای شورای امنیت چه تأثیراتی دارد، حیاتی است».آیا قانونگذاران جمهوریخواه و دموکرات نگرانی مشابهی درباره آزمایش موشکی تهران دارند؟ در یک کلمه: بله. هرگونه نقض قطعنامههای شورای امنیت اقدامی جدی است و باید با جدیت با آن برخورد شود. اما قبل از اینکه کنگره عصبانی شود و سعی کند تا اقدامات دیپلماتیک سه سال اخیر را نابود کند (جمهوریخواهان سنا به دنبال متوقفشدن کاهش تحریمها هستند) باید یک نکته را در نظر داشت. آزمایش موشکی ایران تحت همان قطعنامه توافق است، اما مسائل موشکی از لحاظ فنی جزئی از توافق هستهای نیست. نقض ممنوعیت موشکی به معنای نقض توافق هستهای نیست. بنابراین تلاش برای ربطدادن این دو موضوع به هم موجب بیاعتباری برجام میشود و این اقدامی اشتباه است. سناتور باب کورکر (جمهوریخواه از تنسی) و سناتور بن کاردین (دموکرات از مریلند) رئیس و عضو بلندمرتبه کمیته روابط خارجی سنا در نامههایشان به این موضوع اشاره کردند: اجازه دهید ایران قوانین و تعهداتش در زمینه برجام را نقض کند. برخلاف دیگر مسائل مطرحشده در شورای امنیت که نیاز به رأی مثبت تمام اعضای دائم شورا دارد، ایالات متحده در زمینه برجام میتواند در صورتی که تهران تعهداتش را نقض کند، تحریمهای بینالمللی را بازگرداند. بنابراین اگر برای ایران نقض قطعنامه 1929 شورای امنیت آسان است، انجام اقدام مشابه درباره برجام دشوار است.
منبع: دیپلماسی ایرانی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.