|

تهران، «آیسان» را به تو می‌سپارم

سپیده علیزاده. کارشناس ارشد روان‌شناسی

اخیرا دسته‌دسته و چند صدتا چند صدتا زنان را برای درمان اعتیاد به مراکز اجباری می‌برند. در سه سال گذشته تنها روان‌درمانگر زن مرکز اجرای طرح درمان اجباری زنان معتاد بی‌خانمان شهر تهران بودم و هنگام اجرای طرح سال جاری و جذب 400 نفری آنان، هیچ مسئول و متولی و تصمیم‌گیرنده‌ای سراغ تجربه‌ام را نگرفت. دردهایم را از این طریق فریاد می‌زنم تا بدانند اعتیاد زنان را نمی‌شود فوج‌فوج درمان کرد. اغلب این درمان‌های اجباری را مردانی تصمیم‌گیری کرده‌‌اند که خود را علامه آسیب‌های اجتماعی زنان می‌دانند، درصورتی‌که حتی کوچک‌ترین مشکلات جسمانی زنان را درک نکرده‌اند. بعد از 21 یا 30 روز یا سه ماه و شش‌ماه قطع مصرف اجباری در مراکز تعبیه‌شده توسط متولیان مختلف امر اعتیاد کشور، بالاخره فرد ترخیص می‌شود و شروع داستان اینجاست: بازگشت به جامعه مددجویان ترخیص‌شده‌ای که نیازهای فیزیولوژیک و نیازهای امنیتی‌شان رفع شده اما تبديل به مشکلات کشور ما در هماهنگی و برنامه‌ریزی بین سازمان‌های مجری و مسئول برای رفع نیازهای بالاتر که همان نیازهای اجتماعی است، شده‌اند. رفع نیازهای اجتماعی با آنکه کمتر حیاتی است، به مراتب سخت‌تر و پیچیده‌تر از تأمین غذا و سرپناهی است که امور حیاتی محسوب می‌شوند. انگ اجتماعی برای زنان معتاد بیشتر از مردان است و بازگشت به جامعه را برای آنان سخت‌تر می‌کند. مرد دارای سابقه مصرف مواد، بعد از ترک، راحت‌تر ازدواج می‌کند و شغل پیدا می‌کند تا زن دارای همان پیشینه. دورنمای ذهنی زنان از آینده بسیار شکننده و تحت‌تأثیر شرایط است. چه آینده زیبایی را می‌توان ساخت برای زنی که سال‌ها اعتیاد را تجربه کرده، زیبایی‌اش را از دست داده، خانواده‌اش را از دست داده، مدارکش مفقود شده، بارها سوءاستفاده‌های جنسی را تجربه کرده و فرزندانی دربه‌در و آواره و احتمالا مصرف‌کننده‌ای دارد؟ سه سال است به صورت تیمی پیگیر دریافت مدارک هویتی چند نفر از مددجویانمان و فرزندانشان هستیم و هنوز موفق نشده‌ايم. آنها زنانی بوده‌‌اند که در زمان اعتیاد همه چیزشان را از دست داده‌‌اند و با قطع مصرف، زندگی جدیدی را آغاز کرده‌اند. دستگاه‌های اجرائی کشور ما در حل ابتدایی‌ترین مشکل معتادین در حال بهبودی که صدور مدارک هویتی و ثبت وقایع زندگی و هویت فرزندانشان است، عاجزند، چه برسد به برنامه‌ریزی برای سطوح بالاتر نیازهای آنان و خودشکوفا کردنشان. «آیسان» را از دو سال پیش وقتی 15 ساله بود می‌شناسم که بی‌سرپناه و مصرف‌کننده شیشه بود. با تنها عضو خانواده‌اش که ارتباط مددکاری برقرار کردیم مطمئن شدیم که جایی را برای زندگی ندارد و احتمالا اگر ما هم در موقعیت او پرورش می‌یافتیم و از کودکی مورد تجاوز اعضای خانواده مصرف‌کننده قرار می‌گرفتیم و پدر زندانی و مادر گم‌شده‌ای داشتیم، از خانه بیرون می‌زدیم و سرنوشتمان به سرنوشت او نزدیک می‌شد و تجربه 9 سال کارتن‌خوابی پیدا می‌کردیم. هیچ مرکز مجازی برای درمان تخصصی اعتیاد دختران زیر 18 سال در تهران پیدا نکردیم و آیسان به همت مدیران مراکزی که ریسک دریافت اخطارهای دستگاه‌های مختلف را می‌پذیرفتند، دو بار تا حدود سه ماه پاکی را تجربه کرد و هر بار از آنجا که بعد از خروج از مرکز درمانی، خانواده و جامعه حمایتگری نداشت، لغزش کرده و تخریب‌شده‌تر از قبل، اندک اراده باقی‌مانده‌اش را برای ترک شیشه امتحان می‌کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.