عربستان سعودی و ترکیه «شورای راهبردی» تشکیل دادند
به غرامت رؤیا
پاسخ به این پرسش که آیا جنگ سوریه منشأ یا مولود صحنهآرایی کنونی در عرصه سیاست بینالملل بوده، مجالی دیگر میطلبد، اما آنچه مسلم است، بحران سوریه درحالحاضر تجلیگاه صفآرایی تخاصمی و عیان قدرتهای منطقهای و جهانی شده است؛ جبههگیریهای آشکاری که کشف و رصد آنان بدونشک از هر برهه زمانی دیگری آسانتر شده است. شاهد این مدعا نیز ائتلافهای رنگارنگی است که هرازچندی برای رسمیتبخشی به اتحادهای غیررسمی جاری، بر انبوه پیمانهای بیثمر پیشین اضافه میشوند. نمونه آخر این رویه، تشکیل «شورای راهبردی» متشکل از دو کشور ترکیه و عربستان سعودی است که در حقیقت بیش از آنکه نشانی بر اشتراک منافع آن دو دولت باشد، برپایی محوری تلافیجویانه در برابر کارزار نظامی روسیه و متحدانش در میدان جنگ سوریه را هدف دارد. «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان سعودی، روز گذشته، ضمن تأیید خبر تشکیل شورای راهبردی که محصول سفر دوروزه «رجبطیب اردوغان» رئیسجمهوری ترکیه به ریاض بوده است، اعلام کرده این شورا به منظور افزایش همکاریهای راهبردی توسط وزرای خارجه دو کشور اداره خواهد شد. وزیر خارجه سعودی همچنین ضمن مثبت و سازندهخواندن گفتوگوهای «ملک سلمان» با رئیسجمهوری ترکیه، از ادامه مذاکرات با «مولود چاووشاوغلو» همتای ترک خود سخن گفته و خاطرنشان کرده هر دو طرف سعی دارند راهکاری برای مبارزه با تروریسم و جلوگیری از نفوذ قدرتهای منطقهای، در مناسبات و منازعات جاری منطقهای بیابند. او هدف از تشکیل شورای راهبردی را تقویت پلهبهپله روابط در سطوح راهبردی به منظور تأمین منافع دولتها و مردمان دو کشور دانسته که میتواند به برقراری امنیت و ثبات در تمامی منطقه بینجامد. عادل الجبیر همچنین اظهار کرده هر دو طرف در پی آن هستند تا فعالیتهای شورا را که تمامی حوزههای سیاسی، اقتصادی و امنیتی را دربر خواهد گرفت، از مجرای آژانسها و نهادهایی مشخص دنبال کنند تا ضمانتی بر استمرار همکاریهای راهبردی دو طرف باشد؛ همکاریهایی که به اذعان وزیر خارجه سعودی، بر محور حمایت از شورشیان میانهرو سوری و همچنین ترسیم آینده سوریه بدون حضور «بشار اسد» رئیسجمهوری آن کشور خواهد چرخید. الجبیر در حالی از موضع یکسان و پایدار دو کشور در قبال بحران سوریه سخن گفته است که همتای ترک او نیز در سخنانی جداگانه، بر تعهد کشورش به متحدکردن مخالفان میانهروی سوریه تأکید میکند. چاووشاوغلو ضمن اعلام پشتیبانی همهجانبه آنکارا از «ائتلاف اسلامی ضدتروریسم» به رهبری ریاض و عزم کشورش برای افزایش همکاریهای امنیتی، اطلاعاتی و نظامی با این ائتلاف، اذعان کرد دولت «عدالت و توسعه» از همان روز اول، یکی از حامیان اصلی عملیات «توفان قاطعیت» سعودی در یمن بحرانزده نیز بوده است؛ اعترافی که بهدرستی پرده از سازوکار جنگهای نیابتی منطقه و بازیگران پشت صحنه آن برمیدارد. برای اثبات این مدعا نیز شاید بهتر باشد به سخنان شخص اردوغان در آستانه سفر به عربستان سعودی رجوع کنیم که در مصاحبهای با شبکه تلویزیونی «العربیه»، روابط دو کشور را موفقیتی در پرده خوانده بود. او ضمن اعلام این ادعا که روابط آنکارا با ریاض در سالهای گذشته بهشدت صمیمی و پربار بوده، اما هیچگاه از سوی بازیگران منطقهای به رسمیت شناخته نشده، اظهار امیدواری کرده بود سفر او منشأ تقویت بیشازپیش روابط دو کشور باشد؛ امیدی که با نظر به تحولات نظامی، سیاسی و اقتصادی در منطقه، امروز پررنگتر از همیشه مینماید. کافی است نقشهراه یکسان دو کشور برای حل بحران سوریه که متضمن برکناری اسد از قدرت، عدم حضور او در مذاکرات صلح و همچنین تجهیز و تسلیح شورشیان میانهرو سوری است را به یاد آوریم تا دریابیم نزدیکی روزافزون حزب عدالت و توسعه و خاندان سعود، در وهله اول ثمره تضاد منافع آن دو با کرملین و متحدانش است. این دستکم ادعای «یوگنی ساتانووسکی» تحلیلگر سیاسی و دبیر مؤسسه «مطالعات خاورمیانه» در مسکو است که کارزار نظامی ضدتروریستی روسیه در خاک سوریه را کابوس شبانه رهبران سه کشور ترکیه، عربستان سعودی و قطر میداند؛ رهبرانی که یکی در پی احیای امپراتوری عثمانی و دیگری به دنبال تشکیل شبهخلافتی منطقهای بود، اما اکنون با مداخلات مسکو، نهتنها رؤیای خود را بربادرفته میبینند، بلکه هر روز شاهد کشتهشدن کارگزاران نظامی خود در سوریه و عراق هستند. یکی از این عاملان نظامی، «زهران علوش» رهبر گروه تروریستی «جیشالاسلام» بود که کشتهشدن او در جریان حمله هوایی جنگندههای روسی در ابتدای هفته جاری، با چند روز تأخیر صدای اعتراض ریاض را درآورده است. الجبیر روز گذشته و در جریان کنفرانسی خبری گفت ریاض بر این باور است که مرگ علوش، به عنوان رهبری مبارز که حامی جنگ با داعش و دستیابی به راهحلی صلحآمیز در قبال بحران سوریه بوده، هیچ کمکی به پیشبرد فرایند صلح نخواهد کرد؛ چراکه از منظر وزیر خارجه عربستان سعودی، راهحل صلحآمیز بحران سوریه مستلزم حضور تمامی آن گروههای سوری است که دستانشان به تروریسم آلوده نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.