فرصتهای ایران و روسیه در صنایع گازی
عبدالرسول خلیلی-استاد دانشگاه
سومین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز با حضور رؤسایجمهوری، وزیران انرژی و هیأتهای بلندپایه کشورهایی که بیشترین ذخایر گازی جهان را در اختیار دارند، بهتازگی در تهران برگزار شد. فرصتهای سرمایهگذاری گستردهای در عرصههای مختلف اقتصادی ازجمله انرژی، نفت و گاز، برق، راهآهن و...، فراروی بخشهای خصوصی و دولتی دو کشور ایران و روسیه و دیگر اعضا قرار دارد که بهرهگیری از آنها، باعث توسعه و تحکیم روابط سیاسی و اقتصادی میشود. رئیسجمهوری ایران با تأکید بر اختصاص خط اعتباری و کاهش تعرفههای تجاری و مسائل مربوط به روابط بانکی بین دو کشور ایران و روسیه، برای گسترش روابط با هدف تسهیل روادید اتباع دو کشور برای اجرائیکردن پروژههای مشترک مورد تفاهم اشاره کرد که میتواند زمینههای متنوعی را در مسیر توسعه همکاریهای دوجانبه فراهم کند. رئیسجمهوری روسیه نیز در جریان مذاکرات، جنبههای مختلف دیگری را برای توسعه روابط دوجانبه بهویژه در زمینه اقتصادی مورد توجه قرار داد و با یادآوری سرعت توسعه همکاریهای اقتصادی دو کشور، تصریح کرد در این زمینه، فهرستی از کالاهای مورد نیاز دو کشور فراهم شده و از ارزهای ملی در پرداختهای بین دو کشور استفاده خواهد شد. وی همچنین از اختصاص خط اعتباری پنج میلیارددلاری روسیه به ایران خبر داد و گفت برای توسعه روابط دو کشور 25 پروژه اولویتدار در زمینههای مختلف انرژی، ساختوساز و ارتباطات تعیین شده است. گفتنی است کشورهای عضو این مجمع گازی ٧٩ درصد گاز کل جهان را تولید میکنند و نیمی از تجارت این انرژی را در اختیار دارند. پیشبینی میشود تا سال ٢٠٤٠ میلادی، تقاضای جهانی گاز ٣٢ درصد معادل پنج تریلیون مترمکعب افزایش یابد و این در حالی است که در سال ٢٠١٤ این عدد ٣,٤ تریلیون مترمکعب بوده است هرچند باید از اکنون با توجه به تغییر ساختار بازار گاز، به لزوم روشهای جدید برای فروش آن اشاره کرد و با ایجاد زیرساختهای گاز طبیعی، بهدنبال سرمایهگذاری از طریق تضمینهای اطمینانبخش بود تا هرچه بیشتر ریسک سرمایهگذاری را کاهش داد و برای تأمین امنیت آن از طریق تعیین سهم هر یک از اعضا، تمهیدات لازم را به کار برد. با توجه به اینکه گفته شده برنامه راهبردی ملی روسیه تا سال ٢٠٢٥ در حال تدوین است و تولید گاز تا سال ٢٠٣٥ تا میزان ٨٥٥ میلیارد مترمکعب افزایش خواهد یافت، باید بتوان از طریق شرکای صادراتی کارهای زیرساختی را انجام داد، آنچنانکه روسیه درصدد است علاوه بر اروپا، به سمت شرق هم گاز صادر کند و در نظر دارد فروش گاز را به آسیا به ١٢٨ میلیارد مترمکعب در سال و صادرات گاز طبیعی مایعشده (LNG) را به ٦٠ میلیون تن در سال افزایش دهد که معادل ١٣ درصد حجم کل این بازار را به خود اختصاص خواهد داد. گفتنی است ایران، روسیه و قطر با ٤٨,٧ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان، بازیگردانان تأثیرگذار آینده بازارهای گازی جهان هستند. ایران و روسیه به همراه قطر درمجموع ٩١,١ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز طبیعی، 48.7 درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارند و هرگونه سیاستگذاری از طریق این سه کشور میتواند تأثیرات مهمی در آینده بازارهای گاز جهان داشته باشد. بهطوریکه افزایش تولید و صادرات گاز طبیعی از طریق سرمایهگذاری در میدانهای نفت و گاز با اولویت همکاریهای بینالمللی، میتواند از عمده فرصتهای سرمایهگذاری این کشورها برای توسعه روابط اقتصادی باشد. بهویژه آنکه ایران بهمنزله یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر گاز طبیعی جهان، از ظرفیت بسیار بالایی برای تولید و صادرات گاز طبیعی و مشارکت بیشتر در تأمین امنیت عرضه انرژی جهانی برخوردار است. ایران در سالهای گذشته با اتخاذ سیاست جایگزینی گاز به جای دیگر سوختهای فسیلی، در حال حاضر با تشکیل حدود ٧٠ درصد ترکیب انرژی از طریق گاز، حدود ٩٠ درصد خانوارهای شهری و روستایی ایران به شبکه سراسری توزیع گاز دسترسی پیدا کرده و گفته شده است ظرفیت تولید گاز ایران تا دو سال آینده به بیش از هزار میلیون مترمکعب در روز خواهد رسید. تداوم افزایش سریع ظرفیتهای تولید گاز ایران در دو سال گذشته، این امکان را برای کشور فراهم کرده تا بتواند صادرات گاز را به کشورهای همسایه از طریق ایجاد خط لوله به دیگر نقاط دنیا از طریق الانجی افزایش دهد. راهبرد ایران همانطوری که رئیسجمهور در اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز گفته، متکی بر افزایش تولید و صادرات گاز طبیعی از طریق سرمایهگذاری در میدانهای نفت و گاز استوار شده است. مشکلاتی که در زمینه تحقق موارد فوق وجود دارد را میتوان با همکاری شرکای اقتصادی علاقهمند به استفاده از گاز ایران و روسیه برطرف کرد تا بتوان با ایفای نقش مؤثر در اکتشاف و تولید انرژی گاز برای بهرهبرداری و صادرات، از ذخایر و منابع طبیعی موجود به صورت بهینه، استفاده لازم را به عمل آورد. مزایای ایران برای سرمایهگذاری خارجی حدود دو هزار کیلومتر مرز آبی و همچنین مرکز ثقل بازارهای خاورمیانه و آسیای مرکزی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.