دردسرهای یک آشتی
پنج سال بعد از حادثه کشتی «مرمره» و حمله کماندوهای اسرائیلی به یک کشتی ترکیهای حامل کمکهای بشردوستانه به غزه، که باعث کشتهشدن ۹ فعال ترکیهای و تیرهشدن روابط اسرائیل و ترکیه شد، مقامات اسرائیلی و مسئولان دولتی ترکیه در سوئیس درباره ازسرگیری روابط دیپلماتیک به توافق رسیدهاند. براساس گزارشها، اسرائیل مبلغ ۲۰ میلیون دلار بهعنوان غرامت به قربانیان حمله نیروهای این رژیم به کاروان آزادی غزه پرداخت میکند؛ اقدامی که یکی از موارد اختلافی دو طرف در سالهای گذشته بوده است. ظاهرا بهدنبال این توافق بود که یک مقام اسرائیلی گفت: «مذاکرات با ترکیه بر سر عادیسازی روابط بین دو کشور به نتیجه رسیده و دو طرف به تفاهم دست یافتهاند». بعد از حادثه کشتی مرمره، «رجب طیب اردوغان»، نخستوزیر وقت ترکیه که رئیسجمهور کنونی این کشور است، سه شرط را برای عادیسازی روابط با اسرائیل مطرح کرد: عذرخواهی رسمی اسرائیل از مرگ فعالان ترک، پرداخت غرامت به خانواده قربانیان و رفع حصر غزه. در مارس ۲۰۱۳، اسرائیل به شرط نخست ترکیه عمل کرد؛ یعنی زمانی که «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر اسرائیل، تلفنی با اردوغان گفتوگو و از او عذرخواهی کرد. درباره شرط دوم نیز اسرائیل موافقت کرده ۲۰ میلیون دلار به خانواده قربانیان این حادثه پرداخت کند؛ اما شرط سوم که پایاندادن به محاصره غزه است، مشکلسازترین مورد برای اسرائیل است. یک مقام ارشد اسرائیلی میگوید: «این شرط نقطه اصلی اختلاف میان دو طرف است». اما «آویگدور لیبرمن»، وزیر خارجه سابق رژیم اسرائیل، پس از انتشار این خبر، به انتقاد از عادیسازی روابط با ترکیه پرداخت و گفت: «مذاکرات مخفی در سوئیس از هماکنون آسیب سیاسی به اسرائیل وارد کرده است. ترکیه با «داعش» تجارت میکند، خلاف همه قوانین بینالمللی به عراق حمله کرده و اکنون با روسیه درگیر شده است». لیبرمن همچنین این موضوع را رد کرد که عادیسازی روابط با ترکیه، خرید گاز از اسرائیل را امکانپذیر میکند. او در اینباره نیز گفت: «درحالحاضر کشورهایی مثل یونان و قبرس هستند که اسرائیل قصد دارد گاز طبیعی خود را به آنها صادر کند». ترکیه که به واردات گاز برای تأمین نیازهای انرژی خود وابسته است، بهدنبال بالاگرفتن تنش با روسیه، تلاش خود را برای یافتن منابع جدید گاز طبیعی دوچندان کرده است. اقدام ترکیه در ساقطکردن هواپیمای روسی منجر به تیرهشدن روابط دو کشور شده است. به نظر میرسد همین نکته موجب شد برخی کارشناسان اعلام کنند ممکن است علت کوتاهآمدن ترکیه برای ازسرگیری روابط با اسرائیل، تأمین نیازهای گازی خود از طریق این رژیم باشد. آنان تأکید میکنند با وجود اینکه نتانیاهو همچنان بر محاصره غزه تأکید دارد و این مسئله بهعنوان یک مشکل در مسیر بهبود روابط ترکیه و اسرائیل بهشمار میآید، اما به نظر میرسد که بحث انرژی در حال تبدیلشدن به یک نقطه عطف در روابط طرفین، آنهم در بحبوحه گسترش تنشهای منطقهای است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.