کنترل تبعات حوادث طبیعی
آموزش، گام اول است
فیروزه آزمون. کارشناسارشد معماری و مدرس دانشگاه آزاد واحد بم
از روزگاران گذشته، انسان همواره در معرض مخاطرات و سوانح اطراف خود بوده است و با تمام تلاش و استفاده از تجربیات فراوان، سعی در پیروزی بر آن را داشته است، باوجوداین تا به امروز، همچنان متحمل خسارات جانی و مالی میشود. همهساله در جریان وقوع حوادث، عده زیادی جان خود را از دست میدهند، علاوهبرآن، تبعات اجتماعی، روحی و اقتصادی نیز بهدنبال دارد. گاهی خسارتهای جانبی یک حادثه از خود حادثه فراتر میرود. با وجود غیرقابلکنترلبودن برخی حوادث، خسارات و آسیبهای ناشی از آنها به میزان قابلتوجهی قابلکنترل است. تبعات حوادث طبیعی در سه مرحله قابلکنترل است: قبل، حین و بعد از وقوع حادثه. قبل از حادثه، بحث پیشگیری مطرح است. یکی از سوانح پرخطر در ایران، زلزله است. استحکام ساختمانها در برابر بارهای واردشده، آمادهکردن ساختمانها، اعلام موارد بهسازی، آمادگی گروههای امدادی، آموزش، برنامهریزی، رعایت اصول و ... از جمله موارد پیشگیرانه است. در زمان وقوع حادثهای چون زلزله، عکسالعمل صحیح و اصولی نیز میتواند مفید واقع شود. از جمله این موارد میتوان به آواربرداری اصولی اشاره کرد. پس از زلزله نیز مدیریت حادثه، اعزام تیمهای نجات و... مطرح میشود. اما مهمترین موضوع آموزش است. شهر بم در زلزله سال 82 به سبب بافت قدیمی و عدم اطلاعرسانی مناسب در موقع وقوع حادثه و عدم آموزش کافی و آمادهنبودن مردم، کشتههای زیادی داشت. همچنین عدم بهسازی ساختمانها، خشتوگلیبودن بناها و حتی نداشتن پایداری سازهای مناسب برخی ساختمانهای جدید، همگی دست به دست هم دادند تا آن فاجعه رخ دهد. از این بحث که عبور کنیم، در همان دقایق اول، اغلب مردم به علت نداشتن اطلاعات اولیه امدادرسانی، جان خود یا عزیزانشان را از دست میدهند. شاید اگر آموزشها فراگیرتر میبود و فقط قشر یا ارگان خاصی همانند مراکز امدادی، هلالاحمر، آتشنشانی، بیمارستانها و... را ملزم به دانستن این اطلاعات نمیدیدیم، کشتهها کمتر میشد یا حتی هشدار بهسازی صورت میپذیرفت! ایمنی جانی ساکنان یک منطقه، از مهمترین بخشهایی است که در خلال یک حادثه باید به آن پرداخت. با وجود گذشت 12 سال از آن سانحه، برخی افراد هنوز در کانکسها زندگی میکنند و اگر پرسشی درباره چرایی آن پرسیده شود، اغلب پاسخ میدهند «میترسند زیر آوار بمانند». با درایت، برنامهریزی و رعایت اصول، میتوان خسارات ناشی از انواع حوادث و آثار زیانبار آن را کاهش داد و تبعات اجتماعی، روحی و روانی را نیز کم کرد. 13 اکتبر (20 مهرماه) سالروز زمینلرزه 7.9ریشتری سال 1923 ژاپن است که طی آن، بیش از 140هزارنفر کشته شدند. این روز از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز جهانی بلایای طبیعی نامگذاری شده است. در هر کشوری بهواسطه توجه بیشتر به حوادث، روز وقوع حادثه را بهمنظور پاسداشت کشتهشدگان و توجه بیشتر به بحث حوادث، روز ملی خود را برمیگزینند. تا چندسال قبل پنجم دیماه، به دلیل زلزله بم بهعنوان روز ملی حوادث طبیعی انتخاب شده بود که بعدها تغییر کرد. خوشبختانه یکبار دیگر روز پنجم دیماه به مناسبت وقوع آن زلزله دلخراش بهعنوان روز ملی حوادث طبیعی نامیده شد و بهاینترتیب، این روز یکبار دیگر به تقویم برگشت تا هم تسکین آلام مردم بم باشد و هم هشداری برای دیگر هموطنان ما.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.