|

تلاش گاردین برای مستقل‌ماندن

«منچستر گاردین» در سال 1821 به وسیله ادوارد تیلور در انگلستان تأسیس شد و در پنجم می همان سال انتشار خود را آغاز کرد. این روزنامه در آن سال‌ها تمایل داشت از فشارهایی که قحطی و بی‌کاری ناشی از جنگ‌های ناپلئونی به وجود آورده بود و به کشتار شورشیان پیترلو در سال 1819 در منچستر ختم شد، انتقاد کند. این نشریه تا سال 1836 به‌طور هفتگی در روزهای شنبه منتشر می‌شد و بعدتر نسخه روز چهارشنبه به آن افزوده شد. در سال 1855 که قانون مالیات تمبر برای روزنامه‌ها برداشته شد، منچستر گاردین توان اقتصادی را پیدا کرد که به صورت روزنامه منتشر شود. از سال 1872 به مدت 57 سال سی‌پی اسکات سردبیری منچستر گاردین را برعهده داشت و توانست توجهات ملی و بین‌المللی را به این روزنامه جلب کند. اسکات در سال 1907 روزنامه را از پسر تیلور خرید و قول داد با ادامه استقلال روزنامه، از اصولی که به وسیله بنیان‌گذاران آن پایه گذاشته شده بود محافظت کند. اصولی که اسکات به آن معتقد بود، در نقل‌قول معروفی در شماره‌ ویژه صدمین سالگرد انتشار این روزنامه دیده می‌شود: «اظهارنظر آزاد است اما واقعیت امری مقدس است... صدای مخالفان نه کمتر از صدای دوستان حق دارد که شنیده شود». روزنامه گاردین در تاریخچه‌اش نوشته بعد از اینکه اسکات دیگر نتوانست نقش فعالی در مدیریت و سردبیری روزنامه داشته باشد، کنترل روزنامه را به دو پسرش واگذار کرد؛ جان راسل اسکات، مدیریت و ادوارد تیلور اسکات، سردبیری آن را برعهده گرفت؛ اسکات بزرگ در سال 1932 درگذشت و پسر بزرگ‌ترش نیز چهارماه بعد فوت کرد. پسر کوچک اسکات برای اینکه روزنامه را از فلج‌شدن پس از مرگش و تمایل رقبا به غارت آن حفظ کند، تصمیم گرفت یک حرکت رادیکال انجام دهد تا از آینده گاردین مطمئن شود. او نتیجه گرفت که تنها راه این است که روزنامه را ببخشد و با این راه‌حل، مشاور نزدیکش، گیوین سایموندز را از کوره به در برد: «اسکات سعی می‌کند کاری بسیار نفرت‌انگیز در قانون انگلستان انجام دهد؛ سعی می‌کند خودش را از حق مالکیت خلاص کند». در سال 1936 اسکات حق مالکیت روزنامه گاردین منچستر را به هیأت امنای «بنیاد اسکات» واگذار کرد. در متونی که به‌عنوان میراث بنیان‌گذاران این بنیاد باقی مانده، همان‌قدر که قول داده شده از سنت بنیادین تحریریه‌ای روزنامه محافظت شود (روزنامه «باید در آینده در همان خط و همان روحی قرار داشته باشد که قبلا بوده»)، به همان میزان نیز تأکید شده است که جای پای محکمی برای کسب‌وکارش داشته باشد: «تمام سرریز سود بنیاد که در دیگر شرکت‌ها می‌تواند به صورت سود تقسیم‌شده برای سهام‌داران در دسترس باشد، باید صرف اضافه‌شدن به منابع بنیاد و افزایش تیراژ و توسعه و بهبود روزنامه شود». خانواده اسکات تا سال 1984 ریاست هیأت‌مدیره بنیاد را در اختیار داشتند اما این دستورالعمل‌ها را برای آیندگان باقی گذاشتند. با اینکه تأسیس بنیاد اسکات توانست روزنامه را مطمئن کند، اما وقتی که در سال 1944 ای‌پی وادورث سردبیر شد، مشکلات مالی روزنامه به‌تدریج به اوج می‌رسید؛ تعداد معدود صفحات، کیفیت پایین چاپ و در مواردی برجسته‌سازی غریب برخی اخبار، گاردین منچستر را در مقابل رقبای خود، تایمز و دیلی‌تلگراف، با فروش کم مواجه کرده بود. این مشکلات تا دو دهه بعدتر ادامه یافت. از سوی دیگر، بنیاد گاردین که از سال‌های دور نشریه منچستر گاردین ایونینگ را نیز منتشر می‌کرد به‌شدت در آن سرمایه‌گذاری کرده و به جایی نرسیده بود. در میانه دهه 1960 بحثی جدی مطرح شد که گاردین در تایمز ادغام شود و اگر حمایت پروپاقرص الستیر هثرینگتون، سردبیر وقت، از استقلال گاردین نبود این ادغام صورت گرفته بود. در سال 1976 سرمایه‌گذاری بر چاپ و بهبود وضعیت دفتر گاردین در لندن، موقعیت این روزنامه را بهبود بخشید. شکلی جدید بخشیدن به هفته‌نامه گاردین که از محتواهای واشنگتن‌پست و لوموند استفاده می‌کرد نیز به تحکیم موقعیت کمک کرد. در فضای قطبی‌شده سیاست در دهه‌های 1970 و 1980 صدای گاردین با لحن چپ به گوش می‌رسید. صفحات اظهارنظر کارشناسان در روزنامه گاردین زادگاه حزب سوسیال‌دموکرات انگلستان بود، صفحه نامه‌های خوانندگان مسیر آینده حزب کارگر را مشخص می‌کرد و پوشش اعتصابات کارگران معدن در سال‌های 85-1984 نشان‌دهنده موقعیت گاردین در فضای سیاسی آن سال‌ها بود. بااین‌حال، وقتی که در سال 1986 روزنامه ایندیپندنت تأسیس شد، رقیبی جدی برای گاردین در جناح چپ مطبوعات انگلستان پیدا شد. در سال 1993 روزنامه تایمز قیمت خود را 50 درصد کاهش داد و دیلی‌تلگراف و ایندیپندنت نیز از آن تبعیت کردند اما گاردین قیمت را پایین نیاورد و به‌جای اتکا به قیمت تک‌فروشی با سرمایه‌گذاری بر روزنامه‌نگاران و نوآوری‌هایی که در بازار انجام داد، تلاش فراوانی کرد تا خود را حفظ کند؛ در این سال‌ها تیراژش افزایش یافت، از نظر تجاری موفق بود و کیفیت روزنامه‌نگاری و نوآوری‌اش مورد تحسین واقع شد. گاردین از آن سال‌ها تاکنون نقش مؤثری نیز در فضای سیاسی انگلستان داشته است؛ در سال 1997 گزارش‌های تحقیقی گاردین در سقوط دولت محافظه‌کار «توری» نقش مؤثری داشت. این روزنامه یکی از دو نشریه مورداعتماد ویکی‌لیکس برای انتشار اسنادش بود و اخیرا در ماجرای افشای شنود تلفنی از مقامات دولتی انگلیس نیز پیشرو بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.