|

نیم‌ساعت تا زوال کلنل

گیسو فغفوری : توریست‌های هتل لاله علاقه‌ای نداشتند تا در خیابان فاطمی بایستند و عکس بگیرند، خبری از کوه‌های سفید و آسمان آبی نبود. می‌خواستند سریع سوار ون‌هایشان بشوند، البته بعد از آنکه از دریانی آن حوالی درخواست هفت، هشت پاکت سیگار کرده و چند 10‌هزارتومانی سبز می‌دادند. سیگارها را در جیب کتشان می‌گذاشتند و سرفه‌ای می‌کردند. دوشنبه هوا آلوده بود، شهرداری هم در جریان بود چون در کانال‌های تلگرامش به همه هشدار می‌داد، اما یادش رفته بود به دست‌اندرکاران و زیرمجموعه‌هایش اعلام کند کمی از آلودگی‌های هوا بکاهند. مادرها از اینکه مدارس بچه‌هایشان به خاطر کثیفی هوا تعطیل نشده بود، گلایه داشتند. برای دستفروش‌های خیابان انقلاب اما این دوشنبه هم یک روز بود شبیه بقیه روزهای غیرتعطیل. بساطشان را با کتاب‌های افست پر کرده بودند؛ برخی را عمودی گذاشته بودند و برخی را افقی، طوری چیده بودند که فقط عنوان و اسم نویسنده‌شان دیده می‌شد. فاصله کوتاه بین فخررازی تا اردیبهشت را می‌شود در کمتر از 15 دقیقه طی کرد. چند وقتی است که تابلوهای بالای کتابفروشی‌ها یکسان شده است و نمی‌دانی خوشحال باشی یا ناراحت. خبری از نوستالژی‌ها نیست مثلا دیدن تابلوی انتشاراتی «زمان»، آن هم از نوع قدیمی‌اش برایت جالب‌تر بود تا آنچه الان بر سر در این فروشگاه جا خوش کرده. حالا اما کتاب‌فروشی‌های انقلاب شکل و فرم زیباتری دارند؛ یک کم مدرن و کمتر احساسی و نوستالژیک. دادزن‌های کتاب، فعالیتشان را با شوق و ذوق دنبال می‌کنند. انواع کتاب‌های پیام نور و دانشگاهی برای فروش در دسترس است. کتاب‌های نایاب هم البته دارند، با این تأکید که «افست است‌ها! اصلش خیلی ‌گران است!» مردم گذر‌کننده سر در گریبان از سردی هوا تندتند قدم برمی‌دارند. تعداد کسانی که برای خرید آمده‌اند بیشتر است. یک مرور سریع و یک نکته عجیب، یعنی در تمام این سال‌ها کتاب جدیدی نیامده است و منتشر نشده که جزء نایاب‌ها یا ممنوعه‌ها باشد. همچنان مردم دنبال آثار کاستاندا می‌گردند و پائولوکوئیلو طرفدار دارد و چند ترجمه از ذبیح‌الله منصوری. آن طرف‌تر ماشینی ایستاده است و صندوق عقبش را بالا زده و در کنارش بساط پهن کرده است. کتاب‌ها همان‌هاست که سال‌ها پیش هم بود. سلیقه‌ها عوض نشده یا ممنوعه‌ها؟ دنبال «زوال کلنل» می‌گردیم. صدازن اولی: تموم شده نفردوم: طبقه بالا بگو مجید فرستاده نفرسوم: تموم شده نفرچهارم: اگر می‌خوای، برم بیارم اما 10 دقیقه طول می‌کشه، 20 تومنه‌ها، بعدش چونه نزنی! نفرپنجم: تموم کردم، می‌خوای برات پیدا کنم، باید صبر بکنی نفر ششم: الان می‌رم می‌آرم یکی را از بین آنان که ادعا می‌کنند دارند، انتخاب می‌کنم. اما هر چی صبر می‌کنم، خبری نمی‌شود. به همکارش می‌گویم، زنگ بزنید ببینید چی شد، اگر باید خیلی صبر کنم و بعد بگویند تمام شده، بروم. همکار: خانم تموم کرده است، براتون هم گشته است، پیدا نکرده است. پیش دومی می‌روم، جواب می‌شنوم که «پیش پای شما تموم شد».خوشحال می‌شوم یا شک دارند بهم یا واقعا دستشان خالی است و الکی می‌گویند کتاب را دارند. سومی هم می‌گوید: «تموم کردیم» یک خرده برایم عجیب است، یا خیلی بی‌عرضه‌ام یا خیلی مشکوک. با خودم دچار تناقض شده‌ام و البته خوشحال که به هرحال یک ترس و اضطرابی بینشان هست. بی‌تردید می‌روم بالا، همون که اسم رمز را گفته بود. جواب می‌دهد از آن پشت‌ها بیرون می‌آورند در کاغذ چندلایه پیچیده شده است. قیمت بالاست، کوتاه هم نمی‌آید، به 30‌ هزار تومان رضایت می‌دهد. به خودم دلداری می‌دهم، شاید قیافه‌ام شبیه پولدارهاست، البته در دل به خودم می‌خندم همان‌طور که فروشنده در دلش می‌خندد. مسیر را به سمت مقصد عوض می‌کنم اما هنوز با خودم درگیرم، احساس گناه می‌کنم. نویسنده کتاب - محمود دولت‌آبادی بزرگ - بارها از این ماجرا ابراز خشم کرده است. از اینکه کتابش را چنین نابودشده می‌بیند عصبانی است. این کتاب شباهتی به هیچ اثری از او ندارد. ترجمه‌ای مغشوش با چاپ و حروفچینی وحشتناک. کتابی که داشتتنش در کتابخانه‌هایمان یک گناه است. با گوشه چشم به کتابی که در دستم است نگاه می‌کنم. از تاریخ چاپ آن در آلمان که 2013 خورده خنده‌ام می‌گیرد. ابتدای کتاب که این است، ترجمه‌اش چقدر می‌خواهد اشک خواننده را در بیاورد؟ در حال کلنجارم که از بساطی دیگری بپرسم، می‌گوید «دارم» و در یک چشم‌به‌هم‌زدن می‌آورد: 20 تومان. قطعش رقعی است. می‌گویم نمی‌خواهم. پیشنهاد تخفیف می‌دهد: 15 تومان. یک دور کوتاه نیم‌ساعته و رسیدن به «زوال کلنل». حاصل دسترنج چندساله پیر ادبیات معاصر ایران «محمود دولت آبادی» آن هم با کیفیتی بسیار پایین. ایده‌آل‌هایی هست که شاید بتوان به آنها رسید، مثلا اجرای قانون کپی‌رایت یا پیوستن ایران به کنوانسیون «برن».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.