بازتاب قطعنامه شورای حکام در رسانههای غربی
پیروزی نمادین ایران در روزی تاریخی
مهدی نوریان
روز سهشنبه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، قطعنامهای را مبنی بر بستهشدن پرونده اتهام ١٢ساله «پیامدی»، با اجماع به تصویب رساند. این قطعنامه این ادعا را که فعالیت گذشته هستهای ایران ماهیتی نظامی داشته، رد کرده و ۱۲ قطعنامه پیشین را ملغی اعلام میکند. با توجه به اهمیت این رویداد، این خبر بازتاب گستردهای در رسانههای جهان داشته است که از آن با واژههایی چون «پیروزی نمادین»، «روز تاریخی» و «بستهشدن فصلی مهم» یاد کردهاند. برخی رسانهها نیز با طرح اتهاماتی علیه ایران به بهانه آزمایش موشک عماد سعی کردند این رویداد را کمرنگ جلوه دهند.
پیروزی نمادین ایران خبرگزاری رویترز گزارش خود را اینطور آغاز میکند که شورای متشکل از ۳۵ کشور دیدهبان هستهای سازمان ملل روز سهشنبه تصمیم گرفت که به مختومهشدن تحقیقات درباره اینکه آیا ایران در گذشته برنامه هستهای مخفی داشته است یا نه، رأی دهد. بر این اساس از توافق تهران با قدرتهای جهانی حمایت شد. رویترز از بستهشدن پرونده هستهای با عنوان یک «پیروزی نمادین» برای ایران یاد کرده و مینویسد که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با تصویب قطعنامهای به پرسش طولانیمدت از تحقیقات هستهای ایران پایان داد اما هنوز برای نظارت بازرسان بر برنامه هستهای جایی باقی گذاشته است. در ادامه و با نقلقولی از «رضا نجفی»، سفیر ایران در آژانس، رویترز مینویسد: «تصمیم امروز شورای حکام فصل جدیدی برای همکاری بین ایران و آژانس باز خواهد کرد». رویترز در ادامه به این مسئله اشاره میکند که کشورهای 1+5 بر این مسئله تأکید کردهاند که اگرچه تحقیقات درباره مسائل گذشته ایران بسته شده است، آژانس به نظارت بر فعالیتهای تهران ادامه خواهد داد. این خبرگزاری در همین مورد با نقلقولی از وزیر امور خارجه آمریکا نوشت: «بستهشدن پرونده پیامدی در صورتیکه دلیلی بر وجود فعالیتهای هستهای مخفی از سوی ایران در آینده باشد، به هیچوجه جلوی تحقیقات آژانس را نخواهد گرفت».
روز تاریخی آسوشیتدپرس در بخشی از گزارش خود به این مسئله اشاره میکند که آمانو، «دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی»، ارزیابی اخیر خود در مورد برنامه هستهای ایران را که ماه گذشته منتشر شد، مبنی بر فعالیت ایران در حوزههای مرتبط با ساخت سلاح هستهای تکرار کرد و مدعی شد که این تلاشها پیش از سال ۲۰۰۳ وجود داشتهاند و بعد از سال ۲۰۰۹ دیگر خبری از آنها نبوده است. «ایپی» در ادامه با نقلقولی از «رضا نجفی» مینویسد که نماینده ارشد ایران در آژانس این اتهامات را رد میکند و در بیانیه خود در جلسه شورای حکام میگوید: «فعالیتهای هستهای تهران همیشه برای کاربردهای صلحآمیز غیرنظامی یا متعارف نظامی بوده است». خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود مینویسد: «نجفی با اشاره به این مسئله که بستهشدن رسمی این مورد، تمام قطعنامههای مهم آژانس علیه ایران را نفی خواهد کرد، روز سهشنبه را «روزی تاریخی» خواند که راهی را برای همکاری نزدیکتر با آژانس و اعضای سازمان ملل باز کرد. ایپی در ادامه مینویسد که آمانو رویداد سهشنبه را «مرحلهای بسیار مهم» خواند و البته او همزمان گفت که نظارت بر اجرای تعهدات ایران در قالب توافق بیش از یک دهه به طول میانجامد و کارهای بیشتری باید در آینده انجام شود. آسوشیتدپرس در ادامه این گزارش با اشاره به نظرات نجفی مینویسد: «نماینده ایران معتقد است که ایران میتواند در قالب توافق تعهدات خود را در عرض دو یا سه هفته اجرائی کند». ایپی در ادامه این مسئله را مطرح میکند که البته مشخص نیست که این زمان فقط شامل این است که ایران اعلام کند به تعهداتش عمل کرده است یا علاوه بر آن زمان تأیید آژانس نیز مبنی بر اینکه ایران تجهیزات و برنامه خود را بازمهندسی کرده است یا خیر نیز شامل این زمان میشود. آمانو نیز گفته است که آژانس «چند هفته» زمان نیاز دارد. ایپی در پایان گزارش خود با اشاره به اینکه توافق هستهای از ایران میخواهد تا بیشتر ذخیره اورانیوم غنیشده خود را که در حال حاضر در سطحی است که برای سوخت راکتور استفاده میشود، به روسیه منتقل کند، نوشت که نجفی فرآیند این انتقال را «دو تا سه روز» اعلام کرده است. ایپی مینویسد: «وقتی آژانس تأیید کند که ایران سهم خود از اجرای برجام را انجام داده است، بیشتر تحریمهای تحمیلشده برای ایران به خاطر برنامه هستهای برداشته خواهد شد».
فصل مهمی بسته شد روزنامه گاردین در گزارشی مینویسد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ سندی دال بر اینکه تهران بعد از سال ۲۰۰۹ به دنبال سلاح هستهای بوده است، پیدا نکرد و از قدرتهای جهان خواست تا به اجرائیشدن توافق هستهای تاریخی با ایران کمک کنند. گاردین در گزارش خود به تعهدات ایران اشاره میکند و از قول مقامهای ایرانی مینویسد: آنها گفتهاند که «سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم خود را از کار انداخته اند، هسته راکتور آب سنگین را برداشتهاند و ذخیره اورانیوم با درصد غنیسازی پایین را تا هفتههای آینده کاهش خواهند داد که راه را برای برداشتهشدن تحریمهای بینالمللی هموار میکند». گاردین گزارش نسبتا کوتاه خود را با نقلقولی از «هنری انشر»، «نماینده آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی» به پایان میبرد: «اگرچه ما امروز این فصل مهم را بستیم، اما باید به فکر باشیم که توانایی آژانس برای تحقیق هرگونه نگرانی محتمل را نبستهایم».
ناامیدی از تصمیم شورای حکام روزنامه واشنگتنپست که روزنامهای نزدیک به حزب جمهوریخواه به شمار رفته و دیدگاههای منتقدان دولت اوباما را که مخالف توافق هستهای با ایران هستند پوشش میدهند، به قطعنامه شورای حکام با نگاهی منفی برخورد کرده است. این روزنامه با تیتر «آژانس، پرونده تحقیقات فعالیتهای هستهای گذشته ایران را بست»، گزارشی را درباره مصوبه روز سهشنبه شورای حکام آژانس مینویسد. این روزنامه به نقل از آمانو، مینویسد او در جلسه شورای حکام به اعضای شورا گفت وقتی قدمهای مقدماتی مورد توافق کامل شود، او «فورا» اعضا را مطلع میکند تا وارد قدم بعدی یعنی اجرا شویم. اگرچه برخی متخصصان اینطور فکر میکنند این فرایند ماهها برای ایران طول میکشد تا از کاراندازی سانتریفیوژها و دیگر مراحل را همانطور که وعده داده شده بود کامل کند، گفته میشود ماه بعد این اتفاق رخ خواهد داد. در ادامه، این گزارش از نگرانیهای مالی آمانو برای اجرای درست توافق با ایران سخن گفته است. واشنگتنپست درادامه با اشاره به نظر «باب کروکر»، «رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا»، که تصمیم شورای حکام در مختومهشدن پرونده پیامدی را ناامیدکننده خواند، از طرح اتهام اخیر رسانههای آمریکایی علیه ایران در مورد آزمایش موشک عماد نوشت. در ادامه گزارش با اشاره به گزارش روز سهشنبه رویترز و با طرح اتهامی علیه ایران، آمده است براساس گزارشی داخلی که ناظران تحریم سازمانملل تدوین کردهاند، ایران با آزمایش موشک عماد که قابلیت حمل سلاح هستهای دارد، در روز دهم اکتبر، قطعنامه سازمانملل را نقض کرده است. این گزارش درادامه به نقل از کروکر مینویسد اگرچه این آزمایش نقض صریح توافق هستهای نیست، اما او میگوید نقض قطعنامه توسط ایران و ناتوانی دولت اوباما در تحمیل تحریمهای بیشتر بر ایران، بهعنوان تنبیه موردی خطرناک است. کروکر ادامه میدهد با توجه به انفعال ایران در مسئله آزمایش موشکی، توافق هستهای شروع بسیار بدی داشت. به گزارش واشنگتنپست، کروکر و دیگران آژانس را متهم میکنند فعالیتهای هستهای مربوط به سلاح در سالهای گذشته ایران را نادیده گرفته است و با طرح اتهامی، ایران را به فریبدادن آژانس متهم میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.