|

ايران در بازار نفت مي‌ماند

حسين آفريده- رئیس پژوهشکده نفت دانشگاه امیرکبیر

با وجود تداوم سقوط قيمت نفت در بازارهاي جهاني، به نظر نمي‌رسد قيمت نفت به 20 دلار كاهش يابد، زيرا اين قيمت به هيچ‌عنوان عقلانی نیست و برعكس به عقيده من اين كاهش گذرا خواهد بود و دوباره سیر افزايشي را در پيش خواهد گرفت؛ زيرا شواهد، عوامل تاثيرگذار بر كاهش قيمت نفت را تداعي نمي‌كند، مگر اينكه رشد اقتصادي دنيا با ركود جدي مواجه شود و توليد بيشتر از آن چيزي بشود كه بازار نياز دارد. در اين ميان توليدكنندگان نفت بايد سقف توليد را رعايت كنند: زيرا اگر سقف توليد به‌شدت افزايش يابد، به‌گونه‌اي كه تقاضاي مصرف به اندازه كافي وجود نداشته باشد، قطعا اين اتفاق بر كاهش قيمت نفت تاثيرگذار خواهد بود. كشورهاي توليدكننده نفت چه داخل اوپك و چه خارج از آن، بايد توليد در سطح جهان را رصد كنند و تعادلی به وجود آورند و نگذارند كاهش قيمت نفت ادامه پيدا كند. اگر همكاري و هم‌انديشي بين كشورهاي داخل و خارج از اوپك اتفاق نيفتد و از سهميه‌ها عدول شود، ممكن است اين رخداد، كاهش قيمت نفت را در پي داشته باشد. اما نبايد اين نكته را ناديده گرفت كه تمامي كشورهاي توليدكننده نفت، بودجه سالانه خود را با نفت قيمت بالا بسته‌اند و اگر تداوم ريزش قيمت نفت ادامه داشته باشد، تمامي كشورها دچار مشكل خواهند شد و برنامه‌هايشان محقق نخواهد شد، بنابراين اين كشورها به همكاري با يكديگر ناگزير هستند، البته اين همكاري‌ها بايد منطقي باشد.

به اين معنا كه به كشوري مانند ايران بايد فرصت داده شود تا در شرايطي كه كشورهاي ديگر سهميه آن را گرفته‌اند، دوباره در بازار حضور پيدا كند. در هر صورت در شرايط فعلي، ما يكي از بازيگران هستيم اما تنها بازيگر موجود در بازار نفت نيستيم. بنابراين نمي‌توانيم به تنهايي مشكل را حل كنيم و اگر كشورها بخواهند رقابت غيرمنطقي با يكديگر داشته باشند و توليد را با بازار مصرف تطبيق ندهند، دچار مشكل خواهند شد. در اين ميان، ايران و عربستان هم بايد در اوپك تعامل با يكديگر را بيشتر كنند، زيرا اگر نگاهي به بازار مصرف جهاني و ميزان توليد خود داشته باشند، قطعا اين امر به نفع همه خواهد بود. اما تصور مي‌كنم اين فرایند كاهشي در درازمدت اصلاح خواهد شد و نهايتا تا پايان ژانويه افزايش قيمت دلار را شاهد خواهيم بود.آژانس بين‌المللي انرژي براي سال آينده به قيمت 70 دلاري نفت در هر بشكه نظر دارد، بنابراين با توجه به كاهش قيمت دلار و وابستگي بودجه به قيمت نفت، به عقيده من نرخ 50 دلار مي‌تواند نرخ مناسبي براي تدوين بودجه باشد، اما با توجه به اينكه بودجه تعهدآور است و نبايد نسبت به آن ريسك كرد، در محافظه‌كارانه‌ترين نگاه، مي‌توان به نفت 40 دلاري هم نظر داشت اما نبايد زير اين رقم، بودجه را بست. به‌هرحال اگر درآمد ارزي حاصل از فروش نفت با قيمت‌هاي بالاتر از ميزان درنظرگرفته‌شده در بودجه حاصل شد، مي‌توان رقم مازاد را به صندوق توسعه ملي هدايت كرد. اما بايد در نظر داشت كه ايران بايد در هر حالتي در بازار رقابت جهاني باقي بماند و بازارهايي را كه از دست داده، دوباره به دست آورد، حتي اگر قيمت نفت بيش از اين هم ريزش داشته باشد، چاره‌اي جز اين نيست زيرا اگر با هر نوساني كه در بازار رخ مي‌دهد، ايران بگويد از صحنه خارج مي‌شود، فرصت جايگزيني را به ديگر كشورهاي صادركننده نفت مي‌دهد و اگر چنين شود بدين معناست كه ايران داوطلبانه وضعيت بازار را به نفع رقبا اصلاح مي‌كند و اين امر اصلا منطقي نيست. بايد در بازار ماند و با تعامل كشورهاي صادركننده نفت، قيمت را اصلاح كرد نه اينكه ظرفيت كشور را متوقف كنيم، زيرا در آينده با افزايش قيمت نفت، دوباره نمي‌توانيم جايگاه گذشته خود را بازيابيم. در هر حال راهكار در زمان سقوط نفت تا نزديكي 20 دلار، اين نيست كه بازار را ترك كنيم. البته اين مسئله تنها مختص ايران نيست و هر كشوري چنين كند دچار همين مشكل خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.