کاهش آلودگی هوا شدنی است، اگر بخواهیم!
مژگان جمشیدی
پروفسور کونزلی، معاون انستیتو بهداشت عمومی سوئیس که سال گذشته برای حضور در همایش آلودگی هوا به ایران سفر کرده بود، با مشاهده آلودگی هوای تهران و با اشاره به دستاوردهای مثبت بسیاری از کشورهای جهان برای کاهش آلودگی هوا خاطرنشان کرد: «کاهش آلودگی هوا شدنی است، اگر بخواهید!» او معتقد است برای کاهش آلودگی هوا باید روی سیاستگذاریهایی کار کرد که موجب توقف تولید آلایندهها شود. اما در کشور ما نزدیک به دودهه است که آلودگی هوا به یکی از مهمترین معضلات زیستمحیطی کشور تبدیل شده بیآنکه برنامههای اجرائی دولتها پس از گذشت 17سال تأثیر چمشگیری در کاهش آلودگی داشته باشد. بدونشک مادامی که استانداردهای اعمالشده در فرایند تولید خودرو و سوخت مصرفی در داخل کشور، تنها نام «یورو» را با خود یدک میکشد و در اصل تولیدات داخلی از استانداردهای ایرانیزهشده اروپایی تبعیت میکنند و سیاست دولتها نیز بهجای سرمایهگذاری بر روی حملونقل عمومی روی حملونقل شخصی و تشویق هرچهبیشتر مردم به خرید خودرو تکیه دارد، کاهش چشمگیری در میزان آلودگی هوا رخ نخواهد داد.
شاید به همین دلیل است که روزهای سالم هوای تهران و بسیاری از شهرهای کشور بهجای آنکه به سیاستها و برنامهها و طرحهای اجرائی دولت مرتبط باشد، در سالهای اخیر بهطور مستقیم به جریانات آبوهوایی کشور مرتبط شده، بهگونهای که هر گاه بادی بوزد و بارانی هم از آسمان بیاورد عموما هوا در وضعیت سالمتری قرار دارد و به محض اینکه شرایط پایداری در هوای شهر و کشور حاکم شود، میزان آلودگی از مرز استاندارد میگذرد. مشابه همین وضعیت را سالهاست که برای احیای دریاچه ارومیه نیز شاهدیم و بهجای آنکه مسئولان توضیح دهند چه میزان از حقابه 2.6 میلیاردمترمکعبی دریاچه را در هرسال از پشت سدها رهاسازی کردهاند تنها به بارشهای پاییزی و زمستانی دلخوش کردهاند و با هر بارشی سریعا مژده میدهند که سطح آب دریاچه، فلان میلیمتر بالا آمد! غافل از اینکه دریاچه ارومیه یک اکوسیستم زنده و دائمی و وابسته به جریانات رودخانهای بوده نه یک دریاچه فصلی که حیاتش به بارش بستگی داشته باشد! اما آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد تهرانیها از ابتدای آذرماه سال جاری تاکنون، 13 روز (معادل 56 درصد از روزهای این ماه) را در هوای ناسالم سپری کردهاند. حالا اگر به یاد بیاوریم که استاندارد سازمان حفاظت محیطزیست ایران برای ذرات معلق کوچکتر از 2.5 میکرون، روزانه 35 میکروگرم در مترمکعب است، یعنی آلودگی هوای تهران در نیمی از روزهای آذر، دو تا سهبرابر افزایش یافته است. اما اگر استاندارد سازمان بهداشت جهانی را برای سنجش ذرات معلق کوچکتر از 2.5 میکرون هوا (به میزان 10 میکروگرم در مترمکعب) مبنا قرار دهیم، بهاینترتیب درمییابیم که حتی همان دو روزی را هم که به لطف باد و باران، هوای پایتخت آب و جارو شد و در وضعیت پاک قرار گرفت، جزء روزهای آلوده بوده است، این یعنی اینکه در تمامی 17 سال گذشته تهرانیها هرگز هوای پاک واقعی با شاخص 22PSIتنفس نکردهاند. با این وضعیت، اکنون این پرسش مطرح است که آیا اصلا ما میخواهیم آلودگی هوای شهرهایمان کاهش یابد؟ برای اینکه بتوانیم پاسخ پرسش پروفسور کونزلی را بدهیم فقط کافی است آنچه را که در ایران از آن بهعنوان هوای پاک و آلوده، استاندارد یورو 2 و 3و 4 یاد میشود با دیگر کشورهای دنیا مقایسه کنیم تا عمق فاجعه را دریابیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.