ردپای استارت آپهای ایرانی به کجا میرسد؟
علینقی مشایخی-استاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف
در تاریخ 14 آذر 94 در یکی از روزنامههای تهران مطلبی تحت عنوان «ردپای استارت آپهای آمریکایی به کجا میرسد؟» بدون ذکر نام نویسنده محترمش درج شده بود که در آن مطالبی علیه برخی از مؤسسات و نهادها مطرح شده است. مطالب مزبور احتمالا ناشی از عدمآگاهی نویسنده یا سوءبرداشت وی است. ازآنجاکه اینجانب برخی نهادهای مورد اشاره در نوشته مزبور را میشناسم که در جهت پیشرفت کشور، بهبود وضع مردم، و تقویت نظام مؤثرند، لازم است توضیحات مختصری در مورد هریک ارائه دهم. «دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، IBS»، «انجمن بینالمللی مدیران ایرانی»، «آریانا»، «بریج» و «کانون کارآفرینی شریف» ازجمله سازمانهایی هستند که من میشناسم و در آن نوشته به عنوان بخشی از «سازمانهای مردمنهاد وابسته به بیگانه» نام برده شدهاند. البته در نوشته مزبور از «تشکیلات رهبران جوان جهانی» یا «YGL» و «مجموعه بزرگی از سازمانهای مردمنهاد وابسته به بیگانه» دیگر هم نام برده شده است که من آنها را نمیشناسم. در این یادداشت سازمانهایی که نام برده شدهاند را به اختصار معرفی میکنم. 1- دانشکده مدیریت اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف آدرس وب سایت: www.gsme.sharif.ir دانشکده مدیریت و اقتصاد شریف در سال 1378با حمایت ریاست محترم وقت دانشگاه جناب آقای دکتر سهرابپور و برخی مدیران ارشد نظام اجرائی کشور، و با تصویب شورای دانشگاه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأسیس شد. این دانشکده به منظور ارتقای مدیریت کلان، بخشی، و بنگاهی در کشور و توسعه کیفی رشتههای مدیریت و اقتصاد در آموزشعالی از طریق جذب جوانان با استعداد به رشتههای اقتصاد و مدیریت در مقاطع تحصیلات تکمیلی، ارائه آموزشهای با کیفیت بالا به آنها، انجام پژوهش در زمینه مسائل مدیریتی و اقتصادی کشور، و آشنایی دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه صنعتی شریف با مباحث مدیریتی و اقتصادی تشکیل شد. دانشکده از سال 1379 دانشجو پذیرفت و برنامههای مصوب وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران را با کیفیت خوب ارائه داده است. کیفیت و مفید و مؤثر بودن آموزشهایی که دانشکده ارائه میداد به سرعت مورد توجه جوانان بااستعداد و برجسته کشور قرار گرفت. متقاضیان تحصیل در دانشکده به نحو شگفتانگیزی افزایش یافت و رقابت برای ورود به آن بسیار سخت شد. بیش از 30 درصد پذیرفتهشدگان به دورههای کارشناسی ارشد جوانانی هستند که رتبه آنها در آزمون سراسری کارشناسی دورقمی و زیر صد بوده است. اگر این دانشجویان به دانشکده مدیریت و اقتصاد جذب نمیشدند، حدود 95 درصد آنها، نظیر همکلاسان دوره کارشناسیشان، برای ادامه تحصیل و اشتغال به خارج از کشور مهاجرت میکردند. ولی نهتنها برای ادامه تحصیل در دانشکده در ایران ماندند بلکه براساس آماری که دانشکده از فارغالتحصیلان خود گرفت، بیش از 67 درصد آنها بعد از تکمیل تحصیلاتشان در دانشکده در کشور ماندهاند و در مؤسسات و سازمانهای مختلف مشغول کار شدهاند یا خود به عنوان کارآفرین کاری را راهاندازی کردهاند. بقیه فارغالتحصیلان برای ادامه تحصیل در دانشگاههای درجه یک دنیا به خارج از کشور رفتهاند. جالب آنکه در دورهای که بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی حتی از دانشگاههای خوب کشور معضلی شده است، بیکاری در میان فارغالتحصیلان دانشکده که در کشور ماندهاند تقریبا صفر است و هریک منشأ خدمات ارزندهای در مشاغل مهمی که گرفتهاند، هستند. این نشان از مطالب مفیدی است که دانشجویان در طی تحصیل با کیفیت خوب در دانشکده قرار میگیرند. دانشکده مدیریت اقتصاد علاوه بر آموزش جوانان مستعد، آموزشهای مفید و مؤثری به مدیران و کارشناسان شاغل در سازمانها و صنایع مختلف نظیر صنایع پتروشیمی، بنیاد مستضعفان، شرکت همراه اول، صنایع دارویی و غیره ارائه داده است. دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف در عمر کوتاه خود موفق شده است توجه و علاقه بااستعدادترین جوانان کشور را به خود جلب کند، برنامههای مصوب وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران را با کیفیت خوب اجرا کند، فارغالتحصیلان مفید و مؤثری به جامعه تقدیم کند، مسائل مدیریتی و اقتصادی زیادی را از کشور مطالعه و راهحل ارائه دهد، به مدیران و کارشناسان سازمانهای زیادی که متقاضی آموزشهای دانشکده هستند آموزش ارائه دهد، بسیاری از دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه صنعتی شریف را با مباحث مدیریتی و اقتصادی آشنا کند، دورههای دکترا در مدیریت و اقتصاد را برقرار، و بالاخره در ارتقای جایگاه رشتههای مدیریت و اقتصاد در کشور نقش بارزی ایفا کند. بهدنبال دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاههای مهندسی دیگری نیز اقدام به تأسیس رشتههای مشابه این دانشکده کردهاند. تأسیس دانشکده مدیریت و اقتصاد و خدمات ارزندهای که به کشور میکند موجب افتخار است. 2- IBS یا مؤسسه آموزشعالی ایرانیان، آدرس وبسایت: www.ibs.ir/fa IBS یا Iranian Business School یک دانشکده مدیریت دیگری است که در مؤسسه آموزشعالی ایرانیان در حال شکلگیری است. چند سال پیش مدیران محترم مجموعه صنعتی بوتان که از صنعتکاران ماندگار قبل از انقلاب و از دلسوزان صمیمی و اصیل پیشرفت کشورند به اینجانب اطلاع دادند که عدهای از ایرانیان خارج از کشور که علاقهمند به توسعه و پیشرفت ایران هستند به همراه عدهای از صاحبان صنایع داخلی در نظر دارند با سرمایهگذاری خود یک دانشکده مدیریت به نام Iranian Business School) IBS) در سطح جهانی برای آموزش به مدیران صنایع کشور ایجاد کنند. آنها از من خواستند تا بهطور افتخاری در هیأت مؤسس آن دانشکده عضو شده و ریاست افتخاری آنها را بهعهده بگیرم. اینجانب که فکر میکنم یکی از تنگناها و موانع مهم پیشرفت کشور ضعف مدیریت است، و کشور بهشدت نیازمند توسعه آموزشهای مدیریت با کیفیت خوب است، درخواست آنها را پذیرفتم. مجموعه مزبور با نام «مؤسس آموزشعالی ایرانیان» مجوز لازم را از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران اخذ و فعالیت خود را آغاز کرد. این مؤسسه چندین دوره آموزشهای کوتاهمدت برای مدیران بنگاههای خصوصی با حضور استادان برجسته مدیریت دنیا برگزار کرده و هماکنون با مشارکت دانشگاه آلتو از کشور فنلاند دوره EMBA را در تهران ارائه میدهد. اینکه عدهای از ایرانیان موفق خارج از کشور علاقهمند به پیشرفت ایران باشند، با احساس دین نسبت به کشور بخواهند سرمایهگذاری کنند و یک دانشکده مدیریت با کیفیت خوب برای آموزش مدیران شاغل در بنگاههای اقتصادی کشور ایجاد کنند، در زمانیکه ما برای درونزايی و بروننگری و پایهریزی اقتصاد دانشبنیان که از خطوط اصلی اقتصاد مقاومتی است به ارتقاي مدیریت علمی و افزایش بهرهوری در سازمانهای خود نیاز داریم که کار بدی نیست! چنین ایرانیهای موفقی که احساس دین به کشور میکنند و علاقهمند به پیشرفت ایران هستند باید مورد تشویق و قدردانی قرار گیرند. ما باید آگاهی و اتکابهنفس و توانایی آن را داشته باشیم که از این علاقه و احساس تعهد آنها به کشور کمال استفاده را ببریم و پیشرفت کشور و بهبود وضع زندگی مردم را تسریع کنیم. اگرچه پروژه و اقدامات IBS شاید به علت وجود تحریمها با سرعت مطلوب حرکت نکرده است، ولی قطعا ایجاد چنین مؤسسهای کمک شایانی به افزایش بهرهوری و رقابتپذیری بنگاههای ایرانی در بازارهای جهانی میکند. بهعلاوه کشور با یک نظام مقتدر اداره میشود. در این نظام سازمانهایی مانند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و نهادهای اطلاعاتی هستند که با صدور مجوز تأسیس مؤسسات آموزشعالی را تأیید و یا مانع میشوند. اگر اشکالی بر تأسیس چنین مؤسسه مفیدی وارد است باید از طریق نهادهای مسئول در نظام اداره کشور رسیدگی و اقدام شود. نیروهای متخصص کشور که باید توان تخصصی خود را صرف ارتقای دانش و توان تخصصی کشور کنند نمیتوانند همزمان وظایف نهادهای مسئول مذکور را عهدهدار باشند. با وجود نهادهای مذکور نظام، متهمکردن چنین مؤسسهای به فعالیت برخلاف منافع ملی از طرف یک فرد ناشناس و غیرمسئول در یک رسانه عمومی درواقع ایجاد آشفتگی و اخلال در اداره نظاممند جمهوری اسلامی ایران است. آشفتگی در نظام اداره یک جامعه بدترین ضربه را به پیشرفت آن جامعه و نظام رسمی حاکم بر آن وارد میکند! 3- انجمن بینالمللی مدیران ایرانی، آدرس وبسایت: www.i-aim.org این انجمن توسط عدهای از فارغالتحصیلان زبده و موفق دانشگاه صنعتی شریف که در خارج از کشور مشغول تحصیل یا کار بودند و دغدغه کمک به کشور را دارند در سال 1384 ایجاد شده و در وبسایت این انجمن هدفش چنین بیان شده است: «انجمن با هدف ایجاد شبکهای از مدیران و محققان حوزه مدیریت و اقتصاد با همکاری ایرانیان مقیم خارج از کشور در راستای توسعه آموزش مدیریت در ایران تأسیس شده است که با بهاشتراکگذاشتن تجربیات علمی و اجرائي این اساتید بتواند گامی مؤثر در بهبود دانش مدیریت در کشور عزیزمان ایران بردارد». وقتی نخبگان زیادی هستند که به خارج مهاجرت کردهاند و در آنجا موفق بودهاند، واقعا چه اشکالی دارد که از آنها و دانش و تجربیاتشان در بهبود دانش و مدیریت در کشور عزیزمان ایران استفاده شود. ایرانیان موفق، دانشمند، و فرهیخته خارج از کشور سرمایه بزرگی برای ایران هستند. اکثر آنها علاقهمند به پیشرفت کشور، افزایش بهرهوری، ارتقای رقابتپذیری بنگاههای ایرانی و درنتیجه افزایش صادرات غیرنفتی هستند که همه اینها لازمه قطع وابستگی به نفت و چاههای نفتی است. آنها دانش، تجربه و ارتباطات صنعتی و علمی لازم را برای ارائه این کمک دارند. وقتی عدهای از جوانان نخبه و دلسوز به فکر ایجاد این شبکه و استفاده از آن در کمک به پیشرفت کشور میافتند باید تشویق شوند. اگرچه اینجانب در تشکیل این انجمن مفید و اداره آن نقشی نداشتهام ولی وقتی بنیانگذاران عزیز آن درباره ایجادش با من مشورت کردند من آنها را تشویق کردم و از اینکه به فکر کمک به «کشور عزیزمان» هستند تشکر کردم. 4- آریانا یا «گروه پژوهشی صنعتی آریانا»، آدرس وبسایت: www.aryanagroup.com گروه پژوهشی صنعتی آریانا در سال 1376 توسط عدهای از فارغالتحصیلان جوان، با استعداد و کارآفرین دانشکده صنایع دانشگاه صنعتی شریف تأسیس شد. این جوانان نیز که دغدغه کمک به پیشرفت کشور را دارند، بهجای عزیمت به خارج از کشور یک مؤسسه مشاوره تشکیل دادند. کار آنها مورد تشویق و حمایت اینجانب قرار گرفت. ادامه در صفحه 5
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.