|

روایت تاریخ از زبان هنرمندان

قابل‌اعتمادتر است...

محسن سیف

اولین‌بار در میانه‌های دهه 50، به‌خصوص بعد از کارگردانی فیلم سینمایی «ستارخان»، جریان یک موج اعتراضی و اتهام تحریف تاریخ بر سر علی حاتمی باریدن گرفت. حاتمی دو مجموعه تلویزیونی قابل‌توجه بر بستر تاریخ معاصر ایران هم ساخته بود که «هزاردستان» با اقبال بیشتری روبه‌رو شد و در ادامه آثار سینمایی باارزشی مثل «حاجی‌واشنگتن» و «کمال‌الملک» را براساس رویدادهای تاریخی دوران قاجار ساخت. علی حاتمی اعتراض‌های مرتبط به «ستارخان» را که بسیار جدی و پردامنه هم بود، با کمی دل‌آزردگی پاسخ داد و گفت: این تاریخ از زاویه دید و نگاه من است. اعتراض‌ها و انتقادها درباره آثار بعد از انقلاب حاتمی به آن اندازه جدی نبود. همگان دریافته بودند که شاعرترین فیلم‌ساز تاریخ سینمای ایران هدف تاریخ‌نگاری تصویری را دنبال نمی‌کند. آدم‌ها و وقایع تاریخی را با عبور از صافی سلیقه و ادراک خود به قصه‌های تصویری جذاب و شاعرانه بدل می‌‌کند... . به‌خصوص بعد از نمایش مجموعه پرطرفدار «هزاردستان» گروه اکثریتی از آن منتقدان در برابر روح شاعرانه و هنر روایتگری حاتمی تسلیم شدند. حالا تاریخ‌نگاری شاعرانه و جذاب علی حاتمی را باورپذیرتر از وقایع‌نگاری مورخان دست‌به‌مزد می‌دانستند. همین رویکرد و پافشاری هنرمندانه چراغ راه گروه پرشماری از هنرمندان سینما و تلویزیون شد. اعتراض‌ها درباره تحریف تاریخ در سینما و سریال‌های تلویزیونی کاهش یافت. همگان به درک واقع‌بینانه‌تری از روایت تاریخی در آثار نمایشی رسیده بودند. پیش از هر اعتراض و انتقادی باید پاسخ منطقی و قابل‌قبولی برای اصالت و اصلیت روایت مورخان وابسته به حکومت‌ها پیدا می‌کردند... . از کجا که اغلب این تاریخ‌های مدون در دوره‌های مختلف، نگاه تحمیلی و سفارشی اربابان حاکمیت نبود؟ قابل‌اعتمادترین روایت‌ها را می‌توانستی از دریچه نگاه و روح ظریف شاعران و هنرمندان هر دوره بازخوانی کنی. آیا رودکی، سعدی، حافظ و مولانا انسان‌های قابل‌اعتمادتری در ترسیم تاریخ از زاویه نگاه خود نبودند؟ آیا کارگردان و هنرمندی مثل «حسن فتحی» تصویر دل‌نشین‌تری از وقایع تاریخی معاصر بازسازی نمی‌کند؟ در «مدار صفر درجه»، «شهرزاد» و «شب دهم» روایتگر قابل‌اعتمادتری از این هنرمند می‌توانست بخشی از تاریخ معاصر ایران را به تصویر درآورد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.