|

انتشار گازهای گلخانه‌ای زندگی انسان را تهدید می‌کند

گرمایش جهانی، میراث ما برای آیندگان

مهری اکبری. استاديار دانشگاه خوارزمی

بعد از تلاش‌های دو دهه اخیر برای مبارزه با معضل گرمایش جهانی، برگزاری نشست‌ها و کنفرانس‌های علمی بین‌المللی، تدوین قوانین و معاهده‌های بین‌المللی، افزایش آگاهی‌های عمومی و ... انتشار گازهای گلخانه‌ای کاهش نیافته و نتیجه ملموسی از این‌همه تلاش حاصل نشده و تنها کشورهای مهم منتشرکننده از ایالات متحده و اتحادیه اروپا به کشورهای آسیایی به‌ویژه چین و هند تغییر یافته است. اما اجلاس امسال سازمان ملل با تجربه از گذشته و با این رویکرد در پاریس برگزار می‌شود که اولا همه کشورها به‌نوعی از تغییر اقلیم آسیب می‌بینند حتی اگر در گذشته یا حال، سهم قابل‌ملاحظه‌ای در این پدیده نداشته‌اند و دوما هیچ کشوری قادر نیست به‌تنهایی با چالش تغییرات اقلیم مواجه شود. امروز بعد از حداقل دو دهه تلاش دانشمندان آب و هواشناس و سیاست‌مداران فعال در زمینه محیط‌زیست، پذیرفته شده است که انتشار گازهای گلخانه‌ای تهدیدی مهم علیه زندگی انسان در کره زمین محسوب می‌شود و با پیامدهای گسترده‌اش، معیشت مردم، ثبات اقتصادی و حتی امنیت همه ملت‌ها را تهدید می‌کند و تنها راه‌حل بین‌المللی و پاسخ جهانی به این مشکل می‌تواند گره‌گشا باشد. مرور کنفرانس‌های قبلی، نشان داد که از دلایل شکست مذاکرات قبلی و عدم حصول نتیجه قابل‌توجه، عدم انعطاف‌پذیری، فقدان رویکرد پایداری در راه‌حل‌های کوتاه‌مدت و البته ارائه تعهداتی بود که برای آنها راستی‌آزمایی و اندازه‌گیری لحاظ نمی‌شد. اما در اجلاس پاریس بنا بر آن است که در همان آغاز کار، کشورهای شرکت‌کننده اعلام کنند که در این زمینه چه برنامه‌ای برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای دارند و پس از حصول توافق نهایی هم، تعهدات داده‌شده کشورها مورد اندازه‌گیری و راستی‌آزمایی قرار گیرد. در همین خصوص، کشور جمهوری اسلامی ایران نیز در زمینه مشارکت در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال‌2030 به میزان چهاردرصد اعلام تمایل کرده و در صورت لغو تحریم‌ها، دریافت کمک‌های مالی و انتقال فناوری، پتانسیل کاهش مازاد هشت‌درصدی و مجموعا 12درصدی را دارد. این رقم برای کشوری که به‌شدت در برابر تغییر اقلیم آسیب‌پذیر است و تاکنون خسارات قابل‌توجهی را متحمل شده، کم ولی قابل‌قبول است. از اقدامات مبتکرانه‌ای که در اجلاس COP21 پاریس بر آن تأکید شده، تقویت نقش و درگیرکردن بیشتر شهرها، مؤسسات و بنگاه‌های اقتصادی و در یک کلام ملت‌ها، در مسئله گرمایش جهانی است. در صورتی که اقتصاد کم‌کربن، استفاده از انرژی‌های پاک و تولید محصولات سازگار با محیط‌زیست، تبدیل به مطالبات عمومی مردم در کشورها به‌ویژه کشورهای درحال‌توسعه شود، مؤسسات تجاری و دولت‌ها ناگزیر از ارائه برنامه‌های زیست‌محیطی با اهداف کاهش انتشار، سازگاری و تعدیل اثرات تغییر اقلیم و استفاده از انرژی‌های پاک خواهند بود و در صورتی که این برنامه‌های ملی در کشورها با موفقیت اجرا شوند، انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی و گازهای گلخانه‌ای به‌طور معناداری کاهش یافته و نتیجه مدنظر برای کاهش و توقف روند صعودی دمای کره زمین محقق خواهد شد. نکته‌ای که در این میان نباید از آن غافل ماند این است که کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس با تمام اماواگرها، در صورت موفقیت و حصول توافق بین‌المللی و به‌اصطلاح آغاز همکاری‌های بین‌المللی برد- برد، نقطه شروع است برای حرکت به‌سوی انتشار کمتر آلاینده‌ها و آینده تاب‌آور اقلیمی در جهان. زیرا حتی با فرض اجرای موبه‌موی تمام تعهدات کشورها، اثرات سوء گازهای گلخانه‌ای به‌یک‌باره و در کوتاه‌مدت از بین نرفته و بر اساس خوش‌بینانه‌ترین سناریوها هم مطمئنا تا مدت‌ها روند گرمایش جهانی تداوم خواهد داشت. اما به‌هرحال اقدامات سریع‌تر، منجر به کاهش شدت گرمایش و در پی آن ثبات و امنیت بیشتر جهانی، حداقل برای نسل‌های بعد خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.