بررسی خواب جدید آموزشوپرورش برای علوم انسانی
محدودیت یا ارتقای کیفیت
شهرزاد همتی : «دانشآموزان متقاضی رشته علوم انسانی باید در دبیرستانهای فرهنگ ثبتنام کنند. تلاش میکنیم دبیرستانهای فرهنگ را توسعه دهیم، سال آینده ثبتنام در رشته ادبیات و علوم انسانی را در مدارس دولتی عادی نخواهیم داشت. درحالحاضر حدود 12 مدرسه فرهنگ در سطح شهر تهران داریم که با توجه به اینکه باید هر منطقه آموزشی دارای یک دبیرستان فرهنگ باشد، حداقل 24 مدرسه دیگر تا سال آینده راهاندازی میکنیم». اینها سخنان مدیرکل آموزشوپرورش شهر تهران، اسفندیار چهاربند است، چهاربند، روز گذشته در نشست خبری خود با اعلام این خبر که از این پس رشته ادبیات و علوم انسانی در مدارس عادی تدریس نخواهد شد، از هدایت تحصیلی جدید دانشآموزان نیز خبر داد. چهاربند با اشاره به اینکه در سند تحول بنیادین بر شناسایی استعدادهای برتر و هدایت آنها به ادامه تحصیل در رشتههای علوم انسانی تأکید شده است، بنابراین تلاش میکنیم مدارس فرهنگ را تقویت کنیم تا به ارتقای کیفیت تحصیل در این رشته بینجامد، نیز گفت: «در پایان سال تحصیلی جاری دانشآموزان پایه نهم باید انتخاب رشته کنند و به شاخهها و رشتههای مختلف تحصیلی هدایت شوند، نتایج این هدایت تحصیلی در توزیع منابع انسانی در بازار کار در سالهای آینده مؤثر است و اگر انحرافی در این زمینه به وجود آید هزینههایی برای کشور دربر خواهد داشت. اگر امروز 300هزار صندلی خالی در دانشگاهها داریم ریشه آن را باید در هدایت تحصیلی جست. تا امروز توسعه آموزشعالی علامتهای اشتباهی به هدایت تحصیلی میداد اما امروز باید آموزشوپرورش این سکان را در دست بگیرد و به آموزشعالی علامت دهد که چگونه توسعه یابد. پایان امسال هدایت تحصیلی براساس نیاز به رشتهها انجام میشود و صرفا تقاضای دانشآموز در انتخاب رشته مؤثر نیست. اگر خانوادهها از مزایای رشتههای فنی و حرفهای آگاه باشند میتوانند فرزندانشان را بهتر هدایت کنند». صحبتهای روز گذشته اسفندیار چهاربند سؤالهای زیادی را در اذهان ایجاد کرد؛ سؤالاتی که کارشناسان آموزشی درباره آن اتفاقنظر داشتند. مازیار سمیعینژاد، کارشناس آموزشی و دبیر دبیرستانهای تهران، در گفتوگو با «شرق» با اشاره به اینکه این طرح ممکن است منظورش انزوای علوم انسانی و همچنین هدایت دختران به سمت رشتههای خاص باشد، افزود: «اگر بنا باشد همه کسانی که قرار است در دوره دبیرستان در رشته علوم انسانی درس بخوانند، به مدارس غیردولتی بروند، تعداد کمتری حاضر میشوند هزینه مدارس غیردولتی را پرداخت کنند. از طرفی هم حتی با اضافهکردن تعداد این مدارس، باز هم بُعد مسافت و بزرگی شهر تهران را نمیشود کتمان کرد و عملا بخش عمدهای از دانشآموزان علاقهمند به رشته علوم انسانی از ادامه تحصیل در این رشته بازمیمانند». سمیعینژاد همچنین با تأکید بر اینکه قطعا بازار کار نیز در هدایت تحصیلی دانشآموزان حائزاهمیت است، تأکید کرد: «البته باید دید این هدایت تحصیلی به چه سمتی میرود، شاید به بهانه هدایت تحصیلی تصمیم داشته باشند برخی از رشتهها را کلا از چرخه آموزش کشور حذف کنند و از طرفی چون به نظر عدهای، زنان نباید در رشتههای فنی و سخت درس بخوانند، ممکن است این هدایت تحصیلی کاملا جهتدار حرکت کند». مسعود ثقفی، سخنگوی آموزشوپرورش شهر تهران، در گفتوگو با خبرنگار «شرق»، به تشریح طرح جدید آموزشوپرورش پرداخت و با تأکید بر اینکه مدارس فرهنگ یادشده، ربطی به مدارس فرهنگ غیرانتفاعی تحت امر دکتر غلامعلی حدادعادل ندارند، گفت: «این مدارس هیچ ربطی به آقای حدادعادل ندارند. ایشان دو مدرسه غیردولتی به نام فرهنگ داشتند و فقط یک تشابه اسمی است. این مدارس مدنظر ما، یک مجموعه مدارس هیأتامنایی است که خاص روی آموزش علوم انسانی کار میکنند». وی در پاسخ به این سؤال که دلیل تخصیص مدارس خاص به آموزش علوم انسانی چیست و آیا دیگر در مدارس عادی علوم انسانی تدریس نمیشود، بیان کرد: «مدارس ما و مدارس دولتی ما کار خود را انجام میدهند، ما به دلیل اینکه براساس تحول بنیادین آموزشوپرورش و در راهکار 15 این طرح مکلف به گسترش و تقویت مدارس و مجموعههای آموزشی تربیتی خاص علوم انسانی شدهایم تصمیم به اجرای این طرح گرفتهایم. یعنی ما اگر بخواهیم مدارس فرهنگمان را که درحالحاضر 12 مدرسه در سطح شهر تهران است، به 36 مدرسه ارتقا دهیم با هدف اجرای راهکار سند تحول بنیادین آموزشوپرورش است. این هم به معنی حذف رشته علوم انسانی از سایر مدارس نیست، یعنی در مدارس نمونه دولتی، شاهد، هیأتامنایی و تیزهوشان همچنان رشته علوم انسانی خواهیم داشت، در مدارس عادی دولتی ما هم با توجه به تراکم دانشآموز همچنان این رشته را خواهیم داشت، اما سعی میکنیم با گسترش آن نوع مدارس خاص، راهکار سند تحول بنیادین را اجرا کنیم». سخنگوی آموزشوپرورش استان تهران همچنین درباره بحث هدایت تحصیلی دانشآموزان نیز خاطرنشان کرد: «امسال بعد از گذشت سالهای طولانی بالاخره نظام 3-3-6 در حال اجراست، برای اولینبار بعد از سالها، انتخاب رشته یا هدایت تحصیلی دانشآموزان در کلاس نهم یعنی پایه سوم دوره متوسطه باید انجام شود و دانشآموزان وقتی وارد دوره متوسطه دوم میشوند باید در رشته انتخابیشان ادامه تحصیل بدهند. در این ماجرا بحث بازار کار بسیار در هدایت تحصیلی اهمیت دارد». وی در پاسخ به این سؤال که آیا انتخاب رشته دختران و پسران با هم متفاوت است نیز گفت: «ما رشتههای خاصی را در شاخه فنی و کارودانش برای خانمها داریم که از آن برای حضور در زندگی آینده استفاده کنند، اما در مورد هدایت تحصیلی بحث بیشتر این است که همه دانشآموزان بتوانند متمرکز با شرایطی که دارند به سمت رشته تحصیلی مناسب خود بروند که هم با بازار کار و هم با شرایط خودشان تناسب داشته باشد. این ماجرا پیش از این نیز وجود داشته است، اما در سال جاری به دلیل اینکه مدل 3-3-6 بهصورت کامل پیاده شده، بیشتر به آن توجه خواهیم کرد». همچنین عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی، درباره این طرح جدید آموزشوپرورش به «شرق» میگوید: «البته این طرحی نیست که کمیسیون آموزش و مجلس بخواهد درباره آن نظر دهد. چون صرف مصاحبه با آقای چهاربند ما را به این مسئله میرساند و هنوز هیچ مستندی در اختیار ما قرار نگرفته است. گویا در کلیت کار بحث علوم انسانی و گسترش آن یکی از مباحث جدی نقشه جامع علمی کشور و سند تحول آموزشوپرورش است. بهطورکلی باید بگویم اگر در این راستا بخواهیم وضعیت رشته علوم انسانی را در کشور ارزیابی کنیم، به این نتیجه میرسیم که علوم انسانی مظلوم واقع شده و گرایش به آن هم کم شده است. به نظر میرسد که علوم انسانی در دنیا وجاهت بیشتر و بالاتری در مقایسه با کشور ما دارد. ما هنوز مرحله ابتدایی پیشرفت را پشت سر میگذاریم و فکر میکنیم علوم حوزه ریاضی، فنی و زیستی ارجح هستند و علوم انسانی بعد از اینها قرار دارد، درحالیکه جهان به سمت گسترش علوم انسانی رفته است و نخبگان دانشآموخته مدرسهها و دانشگاهها در ابتدا رشته علوم انسانی را انتخاب کرده و کسانی که دنیا را مدیریت میکنند آنهایی هستند که در رشته علوم انسانی تحصیل کردهاند». وی در ادامه میافزاید: «نگرش به این موضوع و بحث مدارس فرهنگ، احتمالا از مدارس فرهنگ دکتر حداد عادل وام گرفته شده؛ همان مدارسی که انسانی محض است و مسئولان امر شاید خواستهاند از آن الگو بگیرند و این مدرسهها را ایجاد کنند. اصل موضوع بد به نظر نمیرسد، اما اینکه چگونه اجرائی شود و چگونه در آن هدایت تحصیلی را انجام بدهند و پراکندگی و تحول در آن به چه صورت است و چه مناطق و چه کسانی جامعه هدف خواهند بود، مباحثی است که باید روی آن کار عمیق و بررسی صورت بگیرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.