پیشنویس توافقنامه کنفرانس تغییرات آبوهوایی آماده شد
پیام از فضا، توافق در زمین
صدرا محقق . خبرنگار اعزامی «شرق» به پاریس
هشت روز گذشته است و شرکتکنندگان و هیأتهای مذاکرهکننده کشورهای حاضر در کنفرانس تغییرات آبوهوایی پاریس همچنان سخت و پیگیرانه مشغول بحث و مذاکره هستند. همزمان در پاریس و در سالنهای دیگر همین کنفرانس یا دیگر نقاط کره زمین و حتی خارج از جو زمین و از فضا گروههای مختلف مشغول سخنرانی، دعا یا ارسال پیام برای به نتیجهمطلوبرساندن این کنفرانس، که رسیدن به توافقی برای جلوگیری از افزایش بیشازپیش دمای زمین است، هستند. در چنین وضعیتی آخرین روز هفته اول برگزاری این کنفرانس، با خبری نسبتا امیدوارکننده به پایان رسید. خبر این بود که پیشنویس توافقنامه پاریس که موافقت نسبی حدود 190 کشور حاضر کنفرانس را در پی داشت، آماده شد. روز شنبه بود که دو فضانورد حاضر در ایستگاه فضایی، کیلومترها دورتر از زمین برای حاضران در کنفرانس پاریس پیامی فرستادند با این مضمون؛ «کاش ممکن بود همه شما اینجا میبودید و سیاره زیبای ما زمین، را از این نقطه تماشا میکردید، زیبایهای سیاره ما از این نقطه بسیار بیشتر است، ما امیدوار هستیم پایان این کنفرانس با خبری خوش برای زمین تمام و نتیجه کار به حفظ این سیاره منجر شود». علاوه بر این دو فضانورد از فاصله چندهزارکیلومتری، با فاصله چند متر آنسوتر از رؤسای هیأتهای مذاکرهکننده، شان پن بازیگر آمریکایی، هم در محل کنفرانس حاضر شده بود تا پیامی مشابه بدهد؛ او هم از مسئولان کشورها خواست برای آینده زمین و آینده کودکانمان تصمیمی تاریخی برای زمین گرفته شود تا امید به آینده برای زندگی روی این سیاره بیشتر شود. روز یکشنبه هم پاپ فرانسیس رهبر کاتولیکهای جهان در سخنرانی و دعای یکشنبه خود برای حاضران در میدان سنت پیتر واتیکان برای رسیدن به یک توافق جامع و بزرگ برای نجات زمین در کنفرانس پاریس دعا کرد. در چنین شرایطی حالا این کنفرانس از امروز وارد هفته دوم و سرنوشتساز برگزاری خود میشود و امیدها برای رسیدن به توافق بزرگ برای جلوگیری از افزایش دمای زمین تا پایان قرن حاضر به اندازه یکونیم تا دو درجه سلیسیوس همچنان وجود دارد. پیشنویس و سندی که هفته گذشته در این کنفرانس امضا شد، حدود 40 صفحه دارد که 19 صفحه آن را پیشنویس توافقنامه به خود اختصاص داده و 21 صفحه دیگر پیشنویس تصمیمات دو گروه کاری برای تعهدات کشورهای توسعهیافته در بازه زمانی 2015 تا 2020 است که برای چه کارهایی باید تعهد بدهند. به عنوان مثال اینکه مشخصا تعهدات بلندپروازانه آنها بتواند راهنمای همکاری کشورهای درحالتوسعه برای سالهای پس از 2020 باشد، همچنین اینکه انواع سازوکارها برای تهیه دستورالعملها و نافذشدن این توافقنامه را لحاظ کرده باشد. اینها بخشی از نکاتی است که مجید شفیعپور، رئیس هیأت اعزامی جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات بیستویکمین کنفرانس متعاهدین به کنوانسیون تغییرات آبوهوایی در پاریس در گفتوگو با «شرق» اعلام کرد. طبق گفته شفیعپور: «همچنین تصمیماتی برای کاپ 21 در زمینه چگونگی عضویت و چگونگی مراحل کاری بعدی در این مجموعه 40 صفحهای در قالب پیشنویس برای آغاز بحثها در شروع هفته دوم گرفته شده و گفتوگوهای مقامات بلندپایه کشورها شامل وزرا و رؤسای هیأتهای مذاکرهکننده... تهیه شده است که این پیشنویس روز شنبه در مراسمی تقدیم ریاست کنفرانس یعنی لوران فابیوس وزیر امورخارجه فرانسه شد و او هم ضمن ترسیم چگونگی دنبالکردن ادامه راه اعلام کرد ابتدا با چهار گروه کاری تسهیلکننده به شکل یک وزیر از کشورهای توسعهیافته و یک وزیر از کشورهای درحالتوسعه، که چهار گروه موضوعی را هدایت میکنند، کار دنبال خواهد شد. این گروههای موضوعی با مباحث جدی همچون «تفاوت» بین کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه، گروه کاری دوم که عملا مربوط به تصمیمات بازه زمانی 2015 تا 2020 است و یک گروه دیگر هم زمینه اهداف بلندپروازانه و گروه دیگر هم درباره بحث خاص تعدیل و کاهش است که به چه شکلی همه کشورها بتوانند مباحث و اهداف و تعهداتشان را دنبال کنند، خواهد بود. بر این اساس قرار است آخر هر روز توسط وزیران کشورهای مختلف که نقش ارائه راهنما برای تدوین سند را برعهده دارند، در زمینه نزدیکترکردن دیدگاههای کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه اقدام شود.رئیس هیأت اعزامی جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به این سؤال «شرق» که آیا میتوان امیدوار بود که این پیشتوافق به توافقنامه نهایی و اصلی کنفرانس منجر شود نیز اینگونه جواب داد: «با توجه به انشقاقهای شدید بین دو گروه کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه، کار بسیار دشوار است. در چنین شرایطی پیشبینی اینکه چه نوع سندی از پاریس تهیه و نهایی شود، اصلا امکانپذیر نیست و دشوار است بگوییم این توافقنامه به چه شکل خواهد بود اما طبیعتا کشور میزبان با هدف دستیابی به یک توافق جامع و اثرگذار، پویا و قابلاعتبار برای طولانیمدت بحث را دنبال میکند اما اینکه چه میزان از این اهداف را بتوان در توافق نهایی لحاظ کرد، باید تا روزهای آینده کنفرانس صبر کرد». در هفته دوم کنفرانس که موعد نقشآفرینی اصلی مقامات بلندپایه هر کشور شامل وزرای محیط زیست یا رؤسای هیأتهای شرکتکننده در این کنفرانس است، رفتهرفته سمت و سوی توافق نهایی و مزیتها و کاستیهای احتمالی آن بیشتر مشخص میشود و همچنین احتمال رسیدن به توافق مشخصتر خواهد شد. شفیعپور به «شرق» گفته: «با آغاز قسمت وزیران یا مقامات بلندپایه کنفرانس، این متن پیشنویس توافقنامه عملا با نگاهی فراتر از تکالیف خودش قدری گستردهتر عمل کرده و به سمتی میرود که برای سایر سازمانهای بینالمللی دیگر مثل سازمان بینالمللی هوانوردی و دریانوردی هم تکالیفی را در ارتباط با صنایع هوایی و کشتیرانی اعم از نفتکشها و حملونقل کالا تعیین خواهد کرد، به صورت مشخص اینکه در بازه زمانی کوتاهی درباره قوه محرکه خود تجدیدنظر جدی کنند، مثلا مقدار بسیار کمتری از سوختهای فسیلی استفاده کنند یا کلا آنها را با سوختهای دیگر جایگزین کنند. البته لازم به گفتن است که این قضیه با مخالفتهای کشورهای بسیاری از جمله جمهوری اسلامی روبهرو شد و مخالفتها نیز در این زمینه بود که اعلام شد ما در جایگاهی نیستیم که برای همه سازمانهای بینالمللی در این حد تعیین تکلیف کنیم، در حالی که خودشان حضور ندارند، به همین دلیل این نکات میتواند در حد پیشنهاد باشند نه تکالیف. البته و طبیعتا هنوز مذاکرات ادامه دارد و در آستانه ورود وزرا و مقامات بلندپایه برای هفته دوم مباحث گسترده است و متون زیادی شامل پیشنویس توافقات و تصمیمات، اصطلاحا درون کروشه قرار گرفته؛ چون بعضی کشورها با آنها مخالف هستند به همین دلیل کشور فرانسه به عنوان میزبان کنفرانس وظیفه سنگینی را برای رسیدن به توافق برعهده دارد». پیشنویس توافق نهاییشده در هفته اول کنفرانس پاریس در مجموع شامل شش پایه به این شرح است؛ تعدیل، سازگاری، تأمین منابع مالی، انتقال و توسعه فناوری، ظرفیتسازی و شفافیت در عملکرد و پشتیبانی. هفته دوم از امروز شروع میشود و زمین تبکرده از گرمای حاصل از گازهای گلخانهای چشم امید به پاریس دوخته است که آیا عاملان گرمایش زمین برای پایینآوردن تب سیاره ما تصمیم بزرگ را خواهند گرفت یا خیر.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.