|

ترکیه، کردهای سوری و روسیه

در جنگ نیابتی که ترکیه علیه روسیه آغاز کرد، آنچه کمتر تحلیل شده، وضعیت کردهای سوری و نقش آنها در این مناقشه است. ترکیه با لشکرکشی و ورود به داخل مرزهای سوریه قصد دارد علاوه بر اینکه معبری به طول صد کیلومتر را در اختیار بگیرد، در سوی دیگر اجازه اتصال سه قسمت از مناطق شمالی سوریه را که در اختیار کردهاست و معروف به کانتون است، به کردها ندهد. این فاصله صدکیلومتری که دو شهرک «اعزاز» و «جرابلوس» و چندین روستا را شامل می‌شود، نه‌تنها محل ورود تروریست‌های لژیونر داعشی است، بلکه شاهرگ حیاتی معامله و فروش نفت داعش به ترکیه و بازارهای جهانی است. تا قبل از ورود روسیه به کارزار سوریه، ترکیه قصد تصرف نظامی این منطقه را داشت و هرازچندگاهی، نیروهای زمینی خود را وارد این موقعیت جغرافیایی می‌کرد. ادعای ترکیه در این موضوع، حمایت از ترکمن‌های سوری و محافظت از آنها در مقابل نیروهای اسد است. در این منطقه، علاوه بر نیروهای جهادی «النصره» و داعش، گروه اسلام‌گرای دیگری به‌نام «اتحاد اسلامی ترکمنی» وجود دارد که تحت فرمان دستگاه امنیتی و جاسوسی «میت» ترکیه حرکت می‌کند. حال که روسیه به ‌صورت جدی وارد این مناقشه شده، «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، این موقعیت استراتژیک را در خطر می‌بیند و به صورت روشن کردهای سوری را رقیب خطرناکی برای خود می‌پندارد. ترکیه از این موضوع بیم دارد که اتصال سه قسمت موسوم به کانتون و نزدیک‌شدن کردها به دریا موجب شود، مواصلات ارتباطی بین نیروهای امنیتی ترکیه و داعش از بین برود؛ بنابراین قدرت‌گیری و وجود یک منطقه امن کردی دیگر در فاصله هزارکیلومتری مرزهایش را با نام مناطق تحت کنترل کردها نمی‌پذیرد. دراین‌میان، نیروهای کرد سوری در جایگاه عمدترین نیروی شکست‌دهنده داعش، هم از سوی آمریکا حمایت شده‌اند و هم به صورت مشخص روسیه از آنها پشتیبانی می‌کند. به نظر می‌رسد، دو ابرقدرت، کردها را نیروی قابل اتکایی در مبارزه با بنیادگرایی می‌دانند و هر کدام سعی دارند وجود این نیرو را در سوریه از دست ندهند. کردهای سوری نیز که در اثنای جنگ سوریه با اعلام خط سوم، موجودیت خود را مستقل از مخالفان و موافقان رئیس‌جمهوری سوریه مطرح کرده‌‌اند، اینک در تعامل با غرب و شرق از سویی سکولار- دموکرات پنداشته می‌شوند و به صورت ضمنی غرب به آنها توجه می‌کند و از سوی دیگر، به صورت سنتی متمایل به اردوگاه چپ روسی هستند. به همین دلیل کردها در ساحت دوگانه سیاسی نظام بین‌الملل با انتخاب هر یک از این جناح‌ها متحمل پیامدهای سیاسی و نظامی متفاوتی می‌شوند. مسلما مناقشه کردها و ترکیه درباره کنترل این موقعیت جغرافیایی برای هر دو طرف حائز اهمیت است. اگر کردها بتوانند این فاصله صدکیلومتری را کنترل کنند، علاوه بر یکدست‌شدن نواحی شمالی سوریه تحت تسلط کردها، خطر تهاجم نیروهای رادیکال بر دو کانتون کوبانی و عفرین نیز کم خواهد شد و آنها بهتر می‌توانند روند محاصره و ضعیف‌کردن داعش در سوریه را رقم بزنند. همچنین آزادسازی این منطقه برای کردها، شریان حیاتی و راه نزدیک‌شدن به دریاست؛ چراکه فروش نفت چاه‌های این منطقه و انتقال آن به بازار از طریق نزدیکی به راه دریا و بده‌بستان با دولت مرکزی سوریه امکان‌پذیر خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.