باید نشست و با «داعش» مذاکره کرد
جاناتان پاول. معاون نخستوزیر سابق بریتانیا
«دیوید کامرون»، نخستوزیر بریتانیا میگوید با گروه تروریستی «داعش» باید جنگید. «جرمی کوربین»، رهبر جنجالی حزب «کارگر» و مخالف سرسخت کامرون نیز میگوید که باید با آنان مذاکره کرد. اگر نیت ما «تضعیف و نابودی» این گروه است، پس باید هر دو استراتژی را در پیش گرفت؛ جنگ و سیاست. بمباران ضروری است. بمباران میتواند مانع پیشرفت داعش شود و همین سیاست به پیشمرگهها و جنگجویان کرد اجازه داد تا «شنگال» را باز پس گیرند و همچنان کنترل «کوبانی» را در دست داشته باشند. حال فرقی نمیکند که این بمبها بر کدام مواضع داعش در عراق ریخته میشود اما نباید از سوریه غافل شد. من متوجه مخالفت «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه، با بمباران توسط روسیه و فرانسه نمیشوم. فرقی نمیکند، اگر ما با این تفکر که در صورت حمله به داعش در سوریه، آنها به ما در اینجا حمله میکنند، پس نباید چنین کاری انجام دهیم، دست نگه داشتیم، در اشتباه هستیم. بر اساس تجربیاتی که 16 سال پیش در کوزوو به دست آوردم، میتوانم با قاطعیت بگویم که بمباران باعث نمیشود گروهی از مواضعش عقبنشینی کند. تنها از طریق نیروی زمینی میتوان موفق شد. برای داشتن استراتژی هماهنگ برای خارجکردن داعش از مناطق تحت تصرفش احتیاج داریم بر توان نیروهای زمینی بیفزاییم. اما چه کسانی؟ نیروهای کرد، هم در عراق و هم در سوریه، اکنون تا مرز مناطق تحت تصرف داعش پیشرفت کردهاند اما آیا میتوانند از این جلوتر نیز بروند. محال است؛ چراکه نیروهای سنی و ساکنان روستاها در هر دو طرف، از ورود آنان استقبال نمیکنند. همچنین نیروهای سنی عراقی وجود ندارند که برای جنگ با داعش مناسب باشند چراکه ممکن است اتفاقات سال 2006 میلادی تکرار شود. نیروهای سنی سوریه نیز گزینه مناسبی نیستند زیرا آنان تا زمانی که بشار اسد، رئیسجمهور سوریه باشد، شکست داعش در اولویت نخستشان جای نمیگیرد. تصور اینکه نیروهای عرب دیگر کشورهای منطقه برای نجات گامی بردارند، تصوری خیالانگیز و رؤیایی است. درحالحاضر آنان بهطور کامل بر یمن متمرکز شدهاند. پس اگر غرب آمادگی اعزام نیروی زمینی را نداشته باشد، بهراستی چه کسی دارد؟ حتی اگر ما قادر باشیم با اعزام نیروی زمینی، داعش را مانند دیگر گروههای شورشی بار دیگر مهار کنیم، نباید تمامی ایدهها را از هماکنون نابود کنیم. رسیدن به این هدف به یک استراتژی سیاسی نیازمند است. ژنرال «وارن فیپس»، یکی از فرماندهان سابق آمریکایی، میگوید مذاکره نیز لازم است. او تأکید میکند: «جنگ چگونه تمام میشود... ما نمیتوانیم تمامی ابزارمان را نابود کنیم». اگر ما فکر کنیم که داعش تنها از یک گروه فرقهای مُرده سر بیرون آورده، تنها در حال فریبدادن خودمان هستیم. متأسفانه آنان با وجود خشونت وحشتناکشان، در حقیقت زیرک هستند. آنان بهخوبی میدانند که کشتن یک گروگان غربی جلوی تلویزیون، آن هم به روشی جدید، به اندازه گردنزدن 70 کرد، نمیتواند توجه ما را جلب کند. آنان میدانند یک حمله به پاریس یا ساقطکردن هواپیمای روس، همان هجمهای را به وجود میآورد که آنان میخواهند. اگر ما بهراستی خواهان پایاندادن به این جنگ خشن هستیم، باید به جای ابراز احساسات گسترده، بسیار خونسرد و آرام به تمامی اقدامات آنان واکنش نشان دهیم. در ابتدا باید توجه کنیم که چرا آنان حمایت سیاسی میشوند. پذیرش اینکه یک عقیده تا این اندازه پوچ، تا این حد بتواند محبوب باشد، برای ما عجیب و غریب است. پذیرش این مسئله همانقدر دشوار است که بتوانیم تشریح کنیم، چطور هزار مرد توانستند بهراحتی شهری مانند موصل با دو میلیون نفر جمعیت را تنها در چند ساعت تصرف کنند. ما در عراق اشتباهات متعددی را مرتکب شدیم؛ اما بدترین آن این بود که در سال 2011 پیش از آنکه بتوانیم قدرت را به صورت مساوی بین شیعیان و سنیها تقسیم و مذاکرات جدی را برای تضمین این تقسیم قدرت برقرار کنیم، این کشور را ترک کردیم و نتیجه همانی شد که دیدیم، بسیاری از سنیها به داعش پیوستند و این گروه جان گرفت. شکی وجود ندارد که بسیاری از معاونان «ابوبکر البغدادی»، خلیفه خودخوانده داعش، نیروهای سابق ارتش عراق در زمان دیکتاتوری «صدام» و افسران حزب «بعث» هستند. دقیقا همین اتفاق نیز برای سنیهای سوریه رخ داد و حکومت علویان هم همین شرایط را رقم زد. پس اگر ما بتوانیم خواسته سنیها را بفهمیم و بتوانیم آنان را متقاعد کنیم، این شانس را خواهیم داشت تا مشکلی به نام داعش را ریشهکن کنیم. ما باید به راهحلهای غیرممکن فکر کنیم: شاید در انتها بتوانیم با داعش وارد مذاکره شویم. هر زمانی که با یک گروه تروریستی مواجه شدیم، تأکید کردیم که هرگز با آنان وارد مذاکره نمیشویم اما از سال 1990 درنهایت مجبور شدیم با آنان مذاکره کنیم؛ «ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی»، «جبهه آزادیبخش ملی فارابوندو مارتی» در السالوادور، «جنبش آچه آزاد» (GAM) در اندونزی، «جبهه آزادیبخش اسلامی مورو» در فیلیپین و گروه «فارک» کلمبیا. مردم میگویند داعش متفاوت و قوانینش غیرقابلپذیرش است؛ البته که این گروه متفاوت است مانند تمامی گروههای تروریستی که با یکدیگر متفاوت بودند. اما این به آن معنا نیست که تمامی آنچه تاکنون پس از رویاروییهایمان در گذشته آموختهایم، دیگر ارزشی ندارند؟ مهم است که بفهمیم مذاکره با تروریستها به معنای موافقت با آنان نیست. من پیشنهاد نمیکنم که هماکنون کنار البغدادی بنشینیم و مذاکره کنیم، حتی اگر او آماده گفتوگو باشد. اما باید مانند همه درگیریها در گذشته عمل کنیم: بازگشایی کانالهای مناسبی که به ما اجازه دهد درنهایت یعنی زمانی که فهمیدیم اقدام نظامی کافی نیست، باب مذاکره را آغاز کنیم. دولت بریتانیا در سال 1972 میلادی کانالهای سری را برای مذاکره با ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی باز کرد اما گفتوگوها 20 سال بعد آغاز شد. باید بپذیریم که حتی اگر داعش و «القاعده» به طور کامل نابود شوند، تفکر جهادی به طور کامل حذف نمیشود. مردم میگویند چیزی برای مذاکره با داعش وجود ندارد اما آنان نیز باید بیاموزند که مذاکره به معنای توافق با آنان نیست. با این تفسیر، بریتانیا هرگز نباید با ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی که سلاح به دست داشتند، وارد گفتوگو میشد؛ افرادی که میخواستند ایرلند شمالی را به طور کامل تصرف کنند و اکثریت نیز با آنان همگام شده بودند. اما زمانی که در کنار رهبران ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی نشستیم، از آنان خواستیم درباره موضوعات واقعی مانند تقسیم قدرت و حقوقبشر حرف بزنند. راهی که میتوان با داعش نیز آزمود. هیچکس با آنان درباره تأسیس خلیفهای جهانی گفتوگو نمیکند اما ما میتوانیم درباره نارضایتی سنیها و راههای پایاندادن به خشونت کنونی گفتوگو کنیم. من نمیگویم که مذاکره باید جایگزین جنگ شود، مگر اینکه فشار نظامی باعث شود که این گروه مسلح برای مذاکره آماده نشود. تاریخ به ما نشان داده است که جنگ بهتنهایی پاسخگو نیست. اما میخواهم بدانم چه کسی درنهایت حاضر خواهد شد برای جنگ با داعش، نیروی زمینی به منطقه اعزام و تضمین کند که یک استراتژی سیاسی جدی میتواند به نارضایتی سنیها در عراق و سوریه پاسخ دهد. اگر ما از گذشته درس گرفته باشیم، باید از تمامی ابزارها - فشار نظامی، پاسخ به نارضایتیها و ارائه راهحل سیاسی- همزمان استفاده کنیم و به جای هر استراتژی دیگری، این مسئله را در اولویت قرار دهیم و زمانی را تلف نکنیم. در چنین شرایطی میتوانیم زندگی هزاران نفر را در خاورمیانه و اروپا نجات دهیم. ترجمه: نفیسه کریمی / منبع: گاردين
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.