دولت عراق خواستار خروج فوری نیروهای ارتش ترکیه از خاک آن کشور شد
چهره آن دیگری
ورود روسیه به جنگ در سوریه، حتی اگر به فرض محال، هیچ ثمره عینی نیز دربر نداشته، دستکم پرده از چهره یکی از اصلیترین بازیگران این بحران کنار زده است. رویارویی پنهان ناتو با مسکو بر فراز آسمان دمشق، چنان نوری بر ترکیه و نقش مناقشهبرانگیز آن در برافروختن آتش منازعات منطقهای تابانده که جدای از تکاپوی تقریبا تمامی دولتهای رنگارنگ عضو جبهه بینالمللی علیه داعش در بهرهبرداری از موقعیت راهبردی آن کشور، آنکارا را نیز به صرافت انداخته تا شاید با ایفای نقشی بهمراتب عیانتر و فعالانهتر، از منافع پیدا و پنهان بحران طرفی ببندد. در نتیجه جای تعجب نیست اگر روزگاری «رجبطیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، و نیروهای دولتی تحت امرش را با تانکهای خاموش بر فراز تپههای کوبانی میشناختیم، امروز خبر از حضور همان نیروها در خاک عراق، تازه آنهم برای کمک به پیشمرگههای کرد عراقی بشنویم؛ نیروهایی که اگرچه از مدتها پیش و در چندین کیلومتر آنسوتر، به بمباران مواضع حزب کارگران کردستان (پکک) در شمال عراق و همچنین سرکوب روزانه هموطنان کرد خود در جنوب شرقی ترکیه مشغول بودهاند، اما اکنون یال و کوپال کردهاند تا شاید بتوانند بر سفره خونین و نفتی استان نینوا، جایی برای خود باز کنند. با تمام این اوصاف و در شرایطی که زیر سایه گزارشهای روزانه جنگندههای روس از بمباران تانکرهای نفتی تروریستهای داعش در مرزهای ترکیه، اکنون دیگر نهتنها تهمانده اعتمادی بین دمشق و آنکارا نیز باقی نمانده، بلکه این بیاعتمادی به همسایه شرقی نیز سرایت کرده؛ میتوان بهآسانی متصور شد خبر ورود نیروهای نظامی ترکیه به خاک عراق تا چه میزان موجب برآشفتگی مقامات بغداد شده است. شاهد این مدعا نیز بیانیهها و نطقهای آتشین مقامات عراقی است که روز گذشته، ورود هماهنگنشده سربازان و مستشاران ترک به استان «نینوا» را کم از تجاوز به تمامیت ارضی سرزمین خود ندانستهاند. «حیدرالعبادی»، نخستوزیر عراق، در بیانیهای که صبح روز گذشته از سوی دفترش منتشر شد، از نیروهای ترک خواسته تا با رعایت حسن همجواری، فورا از قلمرو ارضی کشورش خارج شوند. در این بیانیه آمده است دولت عراق ضمن تأیید خبر گسیل نیروهای ارتش ترکیه به نزدیکیهای شهر موصل، بالغ بر یک هنگ نظامی مسلح به تعدادی تانک و تجهیزات توپخانهای به منظور آموزش گروههای مسلح عراقی، این اقدام آنکارا را که بدون هیچگونه درخواست یا مجوزی از سوی مقامات دولت فدرالی عراق صورت گرفته، در حکم نقض جدی تمامیت ارضی کشور به شمار آورده و خواستار خروج فوری نیروهای نظامی ترکیه است. «فؤاد معصوم»، رئیسجمهوری عراق، نیز روز گذشته و با صدور بیانیهای اینترنتی، اعزام صدها سرباز ترکیهای به حومه شهر موصل را نقض قوانین و عرف بینالملل خوانده و هشدار داده چنین تحرکاتی میتواند به تنشهای روزافزون منطقهای دامن زند. رئیسجمهوری عراق در حالی ضمن درخواست از ترکیه برای خروج سریع نیروهایش از خاک عراق، به وزارت خارجه دستور داده تا تمامی اقدامات لازم برای حفاظت از تمامیت ارضی و استقلال کشور را در پیش گیرد که این وزارتخانه تحرکات چند روز اخیر در مرزهای آن کشور با ترکیه را در حکم هجوم و یورش نیروهای بیگانه دانسته است. اعزام نیروهای ترکیهای در شرایطی خشم مقامات عراقی را برانگیخته که به گفته برخی مقامات امنیتی، فرماندهان نیروهای ائتلاف بینالمللی ضدداعش، پیشتر از عزم آنکارا برای اعزام نیرو به استان نینوا مطلع بودهاند. این در حالی است که به گزارش خبرگزاری رویترز و به نقل از دو مقام وزارت دفاع ایالات متحده که خبر اعزام نیروهای ویژه تحت امر آن وزارتخانه به عراق همین سهشنبه گذشته با استقبال مقامات دولتی عراق مواجه شده بود، آگاهی نیروهای ائتلاف از اعزام سربازان ترکیهای به نزدیکی شهر موصل به معنای آن نیست که این اقدام بخشی از کارزار برنامهریزیشده ائتلاف علیه تروریستهای داعش است. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، اعزام دستکم 150 سرباز ارتش ترکیه به همراه نزدیک به 25 تانک به خاک عراق در شامگاه جمعه نتیجه دیدار ماه گذشته «فریدون سینیرلی اوغلو»، وزیر خارجه آن کشور با «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم خودمختار کردستان عراق است که به امضای توافقنامهای برای برپایی دائمی یک پایگاه نظامی در منطقه بعشیقه موصل انجامیده بود. در حقیقت بیش از دو سال است که گروهی 90 نفره از سربازان ترکیهای با حضور در منطقه بعشیقه، در 32 کیلومتری شمال موصل که از ژوئن سال گذشته تاکنون به تصرف تروریستهای داعش درآمده، به آموزش گروهی از پیشمرگههای کرد عراقی و برخی دیگر از گروههای شبهنظامی مخالف داعش مشغول هستند. «بعشیقه» بیش از هرچیز، منطقهای تحت کنترل نیروهای موسوم به «حشد الوطنی» است که از افسران سابق و سنیمسلک پلیس عراق و برخی از داوطلبان موصلی و به رهبری «اثیل النجیفی»، فرماندار سابق عراقی، شکل گرفته که خود روابط بسیار نزدیکی با آنکارا داشته است. یک منبع امنیتی ترکیه در گفتوگو با خبرگزاری رویترز، ضمن تأیید خبر ورود یک هنگ نظامی آن کشور به منطقه بعشیقه، از ارائه آمار دقیق درباره تعداد نیروهای اعزامی خودداری کرده و آن را بخشی از برنامه آموزشی روتین نیروهای عراقی اعلام کرده است. این منبع امنیتی همچنین در حالی مدعی شده بود نیروهای موردنظر ارتش از مدتها پیش در کردستان عراق حضور داشته و تازه، جمعه گذشته با همراهی خودروهای زرهی و به منظور آمادهسازی عملیات هماهنگ آزادسازی موصل، راهی آن منطقه شدهاند که یکی دیگر از مقامات ارشد دولت ترکیه نیز با اشاره به روابط نزدیک آنکارا با دولت اقلیم خودمختار کردستان، هدف از اعزام نیروهای ارتش را صرفا آموزش پیشمرگههای کرد عراقی اعلام و خاطرنشان کرده این اقدام بخشی از مبارزه جهانی علیه تروریستهای داعش است؛ ادعایی که در سایه ستیزهجوییهای روزافزون دولت «عدالت و توسعه» ترکیه با مبارزان کرد سوری و جنگجویان پکک که در صف مقدم جبهه جنگ علیه داعش هستند، بهشدت رنگ میبازد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.