کودکان ناتوان سزاوار زندگی اجتماعی
رضا اسداللهی*
مهمترین عوامل ناتوانی یا کمتوانی جسمی و ذهنی در میان کودکان، بیماریهای ژنتیکی مادرزادی هستند که به دنبال اختلالات عمدتا کنترلناپذیر کروموزومی یا ژنی رخ میدهند. آمارهای جهانی حاکی از شیوع درخور توجه انواع مختلف این ناتوانیها، نظیر شیوع یک تا سهدرصدی ناتوانیهای ذهنی است. هرچند پیشگیری در اختلالات کودکان با اقداماتی نظیر مشاوره ژنتیک قبل از ازدواج یا قبل از بارداری، میتواند مؤثر باشد و باید صورت گیرد، ولی با وجود پیشرفتهای علمی روزافزون در ژنتیک پزشکی، هنوز محدودیتهایی جدی دارد. به عبارت دیگر، تولد این کودکان بخشی از روند زادوولد در جوامع انسانی است و هر جامعه باید برای حضور آنها آمادگی داشته باشد. خوشبختانه با فعالیتهای مداوم گروههای مختلف حامی این کودکان و تصویب و اجرای قوانین مختلف حمایت از معلولان، گامهای مؤثری در بهبود زندگی فردی و اجتماعی آنها برداشته شده است. ازجمله این اقدامات میتوان به ایجاد امکانات ورزشی و تفریحی، مناسبسازی مراکز عمومی و وسایل نقلیه، پرداخت تسهیلات مالی و... برای آنها اشاره کرد. در ایران نیز اقداماتی نظیر تصویب قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، اجرای برنامههای توانبخشی جامعهنگر و فعالیتهای متنوع حمایتی به وسیله سازمانهایی نظیر سازمان بهزیستی و نهادهای خیریه صورت گرفته است. تقویت بهرهمندی کودکان کمتوان و ناتوان از زندگی اجتماعی و حضور در جامعه، علاوه بر امکانات مناسب رفاهی، مستلزم نگاه حمایتی جامعه به این کودکان و آمادگی مردم برای پذیرش آنها به عنوان انسانهایی است که سزاوار زندگی در جامعه هستند. نگاه معنادار به این کودکان به عنوان مایه شرمساری خانواده، گفتوگوهای ناخوشایند پیرامون ناتوانی آنها و توضیح علل ناتوانی آنها با خرافههای غیرعلمی، مهمترین عامل فشار روانی بر خانواده این کودکان است که بازدارنده حضورشان در محیطهای مختلف جامعه است. حال آنکه جامعه ما میتواند با رفتار درست حمایتی، زمینهساز حضور آنها در جامعه باشد؛ رفتاری که در کشوری نظیر سوئیس سالهاست نهادینه شده و حضور این کودکان در جامعه امری عادی است. باید بپذیریم که زندگی حق همه است و این نگرش زمینهساز همه خوبیهاست.
* متخصص ژنتیک پزشکی دانشگاه زوریخ
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.