|

رقباي قدیمی مجبورند یکدیگر را به آغوش بکشند

روبین میل . ترجمه مهدی نوریان

۱۸ درصد گاز ترکیه را ایران تأمین می‌کند

چندی‌پیش وب‌سایت خبری تابناک،در مقاله‌ای در اکتبر نوشت که «روس‌ها شریکان غیرقابل‌اعتمادی هستند». ایران و روسیه ممکن است با توجه به ساقط‌شدن جنگنده روسی توسط ترکیه در مسئله بحران سوریه به مقابله با گرو‌ه‌هایی بپردازند که از طرف ترکیه حمایت می‌شوند، اما اگرچه تهران و مسکو درمورد نفت، گاز و رقابت‌های تاریخی خود نیم‌نگاهی بدبینانه‌ به یکدیگر دارند، این سه کشور در حوزه انرژی، یکدیگر را در آغوش گرفته‌اند. وضعیت روابط ترکیه و روسیه بعد از داستان هواپیمای روسی، وخیم شده ‌است. پوتین ادعا کرده‌ مدت زیادی است که انتقال محصولات نفتی و بنزین از مناطق در تصرف داعش به ترکیه را زیر نظر دارد و ساقط‌شدن جت را در جهت حمایت از قاچاقچیان دانسته است. ترکیه باید مراقب قدم‌های خود باشد. این کشور ۵۶ درصد گاز خود را از روسیه می‌گیرد و اقتصاد ضعیفش اجازه قطع‌شدن این فرایند را نمی‌دهد، به‌ویژه وقتی که زمستان در راه باشد. ۱۸ درصد دیگر از گاز ترکیه، توسط ایران تأمین می‌شود. روسیه گزینه‌های مختلفی چون حمایت از حملات گروه کرد پ‌ک‌ک به خطوط انتقال نفت یا گاز از ایران، عراق و آذربایجان برای تلافی پیش‌رو دارد. ممکن است قصد پوتین از اظهاراتش راجع به داعش این باشد که شک غربی‌ها را راجع به اینکه ترکیه به‌عنوان یک عضو ناتو واقعا می‌تواند در مسئله سوریه مشارکت داشته باشد، تقویت کند. اما روسیه و ایران به ترکیه نیز نیاز دارند. بعد از آنکه اتحادیه اروپا پروژه حمل‌ونقل گاز جنوب را کنسل کرد، مسکو نگاهش را به سوی آنکارا متمایل کرد تا بتواند صادرات خود را که درحال‌حاضر از طریق اوکراین انجام می‌شود، از آن طریق منتقل کند. ترکیه به‌عنوان بخشی از نقشه‌اش به تبدیل‌شدن به یک شاهراه انرژی علاقه‌مند است، اما به نظر می‌رسد ترکیه درحال‌حاضر مشکوک است که اردوغان از این پروژه حمایت کند. عهدنامه ترکمانچای هنوز از ذهن ایرانیان پاک نشده‌ است در همین میان، ترکیه تنها بازار اصلی صادرات گاز ایران است و در‌صورتی‌که بخواهد بعد از برداشته‌شدن تحریم‌ها، به اروپا گاز صادر کند، به‌عنوان مسیر اصلی به‌حساب می‌آید و تنها کشور غیرآسیایی است که درحال‌حاضر می‌تواند نفت ایران را بخرد. ایران و روسیه البته در سال‌های اخیر در زمینه‌های مختلفی همکاری کرده‌اند که یکی از این موارد، حمایت از دولت اسد در سوریه بوده است. نیروگاه اتمی بوشهر که توسط روس‌ها ساخته شد، دو کشور چندین مرتبه خبر از توافق اقتصادی ۷۰ میلیارد دلاری داده‌اند و شرکت‌های روس صحبت از توسعه مناطق نفتی ایران به میان آورده‌اند. هر دو کشور فشار تحریم‌های کشورهای غربی را در حوزه انرژی احساس می‌کنند که به‌نظر می‌رسد پاشنه‌آشیل آنها باشد. اما همان طوری که سایت تابناک می‌گوید، نزدیکی این دو کشور نباید مورداغراق واقع شود. سال ۱۸۲۸ و بر اساس عهدنامه ترکمانچای، ایران، ارمنستان و آذربایجان را به امپراتوری روس داد. رويدادي که هنوز از ذهن ایرانیان پاک نشده و از آن به عنوان عهدنامه ننگین نام برده می‌شود. ایران و روسیه رقبای جدی در حوزه انرژی این دو کشور در حوزه انرژی رقبای جدی هستند. کاهش قیمت نفت و بازگشت کامل ایران به عرصه صادرات در سال دیگر، فشار بیشتری را متوجه اقتصاد روسیه خواهد کرد. اگرچه روسیه ممکن است توافق‌هایی در حوزه مناطق نفتی امضا کند، اما تهران ترجیح می‌دهد فناوری شرکت‌های غربی و دسترسی بازار را از طریق شرکت‌های آسیایی به دست آورد. توافق بزرگ نفتی که سعی در دورزدن تحریم‌هایی داشت که هر دو کشور را محدود می‌کرد و می‌خواست با جابه‌جایی روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت ایران در عوض محصولات روس انجام شود، پیشرفتی نداشت. روسیه درمورد گاز بیشتر از همه موارد تلاش کرده ‌است جلوی صادرات ایران را بگیرد یا دست‌کم آنها را به سوی جنوب آسیا متمایل و از مصرف‌کنندگان اروپایی خود دور کند. بازار گاز جهانی متنوع‌تر و امن‌تر می‌تواند به هر دو طرف فضای خوبی برای بازی‌های ژئوپلیتیکی به‌دست دهد. این طور به نظر می‌رسد که همکاری بیش از تقابل، به هر سه کشور نفع می‌رساند. اما وقتی‌که بازماندگان شاه‌ها، سلاطین و تزارها با یکدیگر مخالف باشند، بدگمانی‌ها و رقابت‌های متقابل بیش از نفت و گاز به‌حساب می‌آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.