پول آمریکا به ۳۶۶۵ تومان رسید
بازی دلار
شرق: دیروز دلار تا سه هزارو 665 تومان پیش رفت تا ثابت کند از هیچکس فرمانبری نمیکند. بازار آزاد ارز تهران ابتداییترین معاملات دلار را با نرخ 3635 تومان آغاز کرد اما دلار ساعتبهساعت به پیشروی خود ادامه داد تا اینکه خود را به سه هزارو 665 تومان رساند. ورود دلار به کانال سه هزارو 600 تومان از اواخر هفته گذشته آغاز شد و هرچه به زمان اربعین حسینی نزدیکتر میشویم، قیمت دلار با سرعت بیشتری به سههزارو 700 تومان نزدیک میشود. رشد اخیر قیمت این ارز از سوی بسیاری از کارشناسان مقطعی دانسته شده است. عزتالله یوسفیانملا، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، هم در گفتوگو با خانه ملت، چنین نظری دارد: کاهش نرخ ارز بهزودی با پایانیافتن عزیمت مسافران اربعین حسینی به کربلا رخ خواهد داد. یوسفیانملا این رشد بیسابقه را به بازی دلالان با نرخها در روزهای منتهی به سفر مسافران اربعین حسینی ارتباط داده و میگوید: افزایش نرخ ارز در صورتی که ریشه اقتصادی داشته باشد، روند کاهشی آن بسیار زمانبر خواهد بود. رشد نرخ ارز با ریشههای اقتصادی باید با گردش اقتصادی معکوس همراه باشد. درحالحاضر هجوم مسافران اربعین حسینی به رشد نرخ ارز در بازار دامن زده که با اتمام این سفر تنظیم بازار را در این زمینه شاهد خواهیم بود. او در ادامه از نوسان نرخ ارز انتقاد کرده و آن را نتیجه عدم مدیریت و برنامهریزی جهت جلوگیری از نفوذ دلالان و همچنین عدم توزیع ارز متناسب با نیاز دانسته است. دولت باید عرضه ارز در بازار را با پیشبینیهای لازم بیشتر کرده تا بهاینترتیب کاهش منابع رشد نرخ ارز را رقم نزند. عدم پیشبینی مسئولان موجب رشد نرخ ارز و فشار بر مردم شد. البته از این پس شاهد ثبات بیشتر بازار ارز با اتمام سفر اربعین خواهیم بود. پیشروی 485 تومانی دلار بررسی نرخ دلار از ابتدای سال تاکنون نشان میدهد دلار در 9ماهواندی که از سال 94 میگذرد حدود 485 تومان رشد قیمت داشته است. دلار بعد از پایان تعطیلات نوروز در بازار آزاد تهران سههزارو 180 تومان معامله میشد. در برخی از مقاطع سال هم دلار توانست خود را به سههزارو 600 تومان برساند. درواقع این اولینباری است که دلار در دولت یازدهم پا را از سههزارو 650 تومان فراتر میگذارد. بررسیهای بیشتر «شرق» نشان میدهد دلار در نیمه اول سال همواره کمتر از سههزارو 400 تومان معامله شد و در اغلب موارد در حدود سه هزارو 360 تومان گام برداشته است. در نیمه دوم سال بود که دلار توانست رکورد سههزارو 600 تومان را بهجا بگذارد. حالا هم دلار در جریان رفتن زائران به کربلا موفق به ثبت رکوردی تا این میزان شده است. بانک مرکزی قسم خود را شکست بانک مرکزی هم قیمت دلار مبادلهای را افزایش داده است. دلار مبادلهای دوماهی میشد که بر عددی کمتر از سههزارتومان ایستاده بود و حالا نوسانهای ریالی را تجربه میکند. اما از روز پنجشنبه هفته گذشته بانک مرکزی بالاخره قسم خود را شکست و دلار مبادلهای را سههزارودو تومان اعلام کرد. بانک مرکزی دیروز هم دلار را با پنج تومان افزایش نسبت به روز پنجشنبه سههزارو هفت تومان نرخگذاری کرد. بهاینترتیب دلار مبادلهای هم همسو با بازار آزاد روندی افزایشی را در پیش گرفت.
نرخ واقعی ارز همان نرخ آزاد است
کمال سیدعلی . مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات
برخی سؤال میکنند که نرخ ارز مبادلهای واقعی است یا نرخ ارز در بازار آزاد، باید گفت نرخ واقعی نرخی است که روی آن معامله میشود و قیمت کالا و خدمات را براساس آن تعیین میکنند، ازاینرو قیمت واقعی ارز همین قیمتی است که در بازار آزاد شاهد هستیم. اعتقاد دارم بانک مرکزی باید یک استراتژی برای نزدیککردن نرخ ارز مبادلهای به نرخ آزاد تعیین کند. حالا اگر به دلایل و سیاستهای مختلف خواسته باشد نرخ تورم را نیز در نرخ ارز اعمال کند، قیمت ارز به همین محدوده فعلی میرسد و در کنار آن باید نرخ مبادلهای را نیز بالا بیاورد. در شرایطی که دلار مبادلهای با دلار آزاد بیش از 600 تومان فاصله دارد، اگر بانک مرکزی و دولت قصد داشته باشند امسال یا سال آینده به یکسانسازی نرخ بپردازند، نمیتوانند موفق شوند. وقتی دلار در بازار، جامعه و فعالیتهای اقتصادی، سههزار و 650 تومان قیمتگذاری میشود نمیتوان دلار را روی سههزار تومان تکنرخی کرد. در بهترین شرایط، به همان وضعیتی میرسیم که دلار روی هزار و 226 تومان تکنرخی شد اما هزار و 600 تومان معامله میشد. برای تکنرخیکردن باید قیمت دلار مبادلهای و بازار آزاد به 200 تا 300 تومان برسد. اگر بانک مرکزی نرخ مبادلهای را ثابت نگه دارد نیز نرخ بازار آزاد مسیر خود را طی میکند پس دراینمیان اگر اول نرخ ارز مبادلهای افزایش یابد تا این فاصله را کم کند، چندان تفاوتی ندارد چراکه بههرحال باید این فاصله کم و کل تورم نیز باید در نرخ ارز تخلیه شود یعنی افزایش 10 تا 15درصد سالانه طبق نرخ تورم، منطقی و ناگزیر است و باید اعمال شود. بانک مرکزی حتما سیاستهایی برای بازار ارز دارد و گاهی با مداخله و گاه، به اقتضای سیاستها، بدون مداخله آنها را اجرا میکند. وقتی نرخ ارز در یک تا دو ماه، 10 تا 20 تومان تغییر کند، بازار ثبات دارد اما وقتی در یک دوره یک تا دوماهه، صد تا 150 تومان افزایش یا کاهش داشته باشد، بازار دچار نوسان غیرمعقول است. نرخ واقعی همان نرخ بازار آزاد است و تغییر آن به اندازه تفاضل تورم داخلی به تورم خارجی طبیعی است اما وقتی حرکت سفتهبازی به بازار اضافه شود تغییرات از این میزان فراتر میرود و اینجاست که بانک مرکزی وظیفه دارد نرخ را به سمتی که واقعی است هدایت کند. گرچه فعلا اعتقاد دارم حرکت سفتهبازی وارد بازار ارز نشده است اما زمانی، بانک مرکزی دلارهای هزارتومانی خود را نگاه داشت و قیمت در بازار آزاد هم بهاجبار در حوالی این نرخ تعیین میشد تا اینکه بهیکباره فنر دلار پرید و قیمت به حدود چهارهزارتومان هم رسید. ازاینرو اگر بانک مرکزی نرخ ارز مبادلهای را ثابت حفظ کند نیز نرخ واقعی دلار تغییر میکند و در انتها به فاجعه ختم میشود پس بهتر است با این قضیه منطقی عمل کند و قیمتگذاریها براساس واقعیت و عقلانیت باشد.
تزلزل سپردههای بانکی به نفع ارز
جمشید پژویان . اقتصاددان
دلار در بازار آزاد از مرز سه هزار و 650 تومان هم گذشته و بانک مرکزی هم نرخ دلار مبادلهای را به حدود سه هزار و هفت تومان رسانده است. قاعدتا این افزایش در نرخ دلار مبادلهای نمیتواند چندان تأثیری بر تحریک تقاضای مردم برای خرید ارز و بالارفتن قیمت آن در بازار آزاد بگذارد. در شرایط فعلی، اقتصاد کشور در رکود بهسر میبرد و بهجز کالاهای اساسی و مصرفی روزانه، مانند نان و گوشت و لبنیات، بازارهای دیگر کالاها دچار کسادی و رکود است. بخش زیادی از این رکود به کیفیت پایین کالاهای تولید داخل مربوط است. دراینمیان دولت نیز فقط برای خالیکردن انبار تولیدکنندههای داخلی مانند خودروسازان تمرکز کرده و بدون اینکه بر بهبود روند تولید اثر بگذارد، تلاش میکند تولیداتی که اکثریت آنها فاقد کیفیت است را بفروشد. در شرایطی که کالاها کیفیت ندارند و اقدامی هم برای ارتقای کیفیت آنها نشده، نقدینگی بالایی که باید صرف خرید کالا شود، در دست مردم مانده است. از آنجا که رفع تحریمها به خودی خود نمیتواند در کاهش قیمت ارز نقشی داشته باشد، ارز و بهویژه دلار در نظر مردم به عنوان یک دارایی مطمئن و یک پسانداز معقولانه مطرح میشود و در شرایط فعلی که کالاها کیفیت مورد نظر جامعه را ندارد و مدام خبرهایی از کاهش نرخ سود بانکی مطرح میشود، پولی که باید به سمت خرید کالا یا سپردهگذاری در بانک حرکت کند، به سمت دارایی محکمتری مانند ارز میرود. درحقیقت کاهشی که در نرخ سود بانکی اتفاق افتاد و صحبتهایی که درباره کاهش دوباره نرخ سود انجام میشود، سپردهگذاری در بانکها را به نفع بازار ارز متزلزل کرده است؛ یعنی بخشی از نقدینگی به جای سپردهشدن در بانک ترجیح میدهد وارد بازار ارز شود و همین افزایش تقاضا در بازار ارز، بخشی از مقدمات افزایش قیمت را مهیا میکند. البته در موسم مسافرتهای پرتعداد مذهبی، مانند حج یا مراسم عزاداری امامحسین(ع)، نیز تقاضا برای ارزهای عربی و ارزهای محکمتری مانند دلار بهشدت افزایش مییابد. یکی از دلایلی که تقاضای بازار ارز به افزایش نرخ دامن میزند، کمبود منابع ارزی بانک مرکزی است، چراکه بانک مرکزی منابع اضافی به قدر تقاضا ندارد و بهراحتی نمیتواند منابع محدودی که در دسترس دارد و باید صرف صنایع و نیازهای ضروری کشور شود را به دست مردم دهد هرچند افزایش قیمت ارز برای صنایعی که مواد اولیه یا کالاهای واسطهای سنگینی وارد میکنند نگرانکننده است. در سالهای اخیر به دلیل تحریمها و پس از آن به دلیل افت قابل توجه قیمت نفت، شاهد جهش در نرخ ارز بودهایم و حالا اگر وضعیت درآمدهای نفتی بهبود پیدا کند و با کاهش تحریمها، ارزآوری صادرات غیرنفتی نیز بهبود یابد، میتوان انتظار کاهش قیمت ارز را داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.