خاقاني در واكنش به حمله تركيه به جنگنده روسی
انرژي را قرباني دعواي سياسي نكنيد
شرق: حمله ترکیه به جنگنده روسی، بازارهاي جهاني را بهطور موقت تحتتأثير قرار داد. همين ديروز بود كه قيمت نفت متأثر از اين اتفاق، روند صعودي به خود گرفت، هرچند اين واكنش موقتي بود و روند كاهشي قيمت نفت آنقدر مصر است كه دوباره به حركت ريزشي خود ادامه دهد. بازارهاي بورس از روز سهشنبه در واكنش به اين خبر، روند ريزشي به خود گرفته بودند كه اين روند به صورت چشمگيرتري در بازارهاي تركيه و اروپا در روز گذشته ادامه يافت. بهاينترتيب، قیمت نفت که روز سهشنبه در اثر سرنگونی جنگنده روسیه توسط ترکیه تا 46 دلار نیز بالا رفته بود، ديروز با تمرکز دوباره بر فزونی عرضه در بازار به 45.66 دلار در هر بشکه کاهش یافت. از سويي به گزارش مهر به نقل از پایگاه خبری «راشاتودی»، ارزش شاخص بورس اروپا بهویژه روسیه و ترکیه با کاهش چشمگیری روبهرو شد. همچنین بازار انرژی هم به دلیل این حادثه تحتالشعاع قرار گرفت و روند نزولی داشت. اما اين مسئله به بازار ارز نيز كشيده شد و برهميناساس به گزارش ايرنا به نقل از خبرگزاري فرانسه، حمله ترکیه به جنگنده روسی، روز چهارشنبه با ایجاد تلاطم در بازارهای مالی جهانی بر نرخ ین و یورو در برابر دیگر ارزهای جهانی افزود و سرمایهگذاران را به حوزههای امنتر اقتصادی سوق داد. بههمیندلیل هم بود که سرمایهگذاران بازار سهام نیویورک نیز بیشتر به خرید سهام ژاپنی (به دليل اقتصاد مستقل اين كشور) روی آوردند و درنتیجه قیمت ین آن کشور نیز در بازار جهانی از رونق قابلتوجهی در مقابل دلار آمریکا برخوردار شد، چراکه به اعتقاد آنها، آسیای شرق دور بهویژه ژاپن امروزه حریم امنی برای هرگونه سرمایهگذاری بوده و بهتر است که از اروپا و خاورمیانه به بازارهای آسیایی مانند بازار ژاپن یا مالزی توجه بیشتری شود. همچنين قیمت جهانی طلا که تحتتأثیر کاهش ارزش دلار آمریکا و اقدام ترکیه در سرنگونکردن یک فروند جنگنده روسی با افزایش روبهرو شده بود، روز چهارشنبه نیز به روند صعودی خود ادامه داد. به گزارش طلا به نقل از رویترز، افزایش قيمت طلا در بازارهای بینالمللی در شرایطی است که گمانهزنیهای مربوط به افزایش نرخ بهره فدرالرزرو آمریکا در نشست دسامبر مانع از افزایش چشمگیر قیمت طلا شده است. برهميناساس، شرق نيز بر آن شد اثرات آتي اين رخداد را در بازارهاي انرژي جهان مورد ارزيابي قرار دهد. شايعه دلالان، قيمت نفت را افزايش داد محمود خاقانی، مدیرکل امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت دولت هشتم و نهم، در گفتوگو با «شرق» از حضور واسطهها و دلالانی گفت كه منتظر هر رخدادی هستند تا با ایجاد شایعه، بازارهای جهانی را تحتتأثیر خود قرار دهند. خاقانی در این رابطه تصریح كرد: شایعه قطع گاز روسیه به تركیه اكنون از سوی دلالان داغ شده كه منجر به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی را به دنبال داشته، اما اگر تا چند روز آینده بازار را رصد كنید خواهید دید كه قیمت چندان تغییری را به خود نخواهد دید، زیرا بازار در شرایطی نیست كه دستخوش تحول در قیمتها شود. بنابراین این اتفاق ممكن است در كوتاهمدت بر بازار نفت تأثیر بگذارد، اما در میانمدت نمیتواند بازار نفت را تحتتأثیر قرار دهد و حتی قیمت نفت میتواند به زیر 40 دلار یا حتی 20 دلار نیز كاهش یابد. مدیرکل امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت دولت قبل با اشاره به اجرای طرح 10 سال پیش زنگنه از سوی روسیه، گفت: پیش از دولت نهم زمانی كه بیژن زنگنه وزیر نفت بود، دستوري برای مطالعه بورسی در صنعت نفت با نام بورس بینالمللی نفت در جزیره كیش داد. در آن دوران بحث این بود سیاستهایی را تعریف كنیم كه قیمت انرژی از دلار جدا شود. اقتصاد ایران اكنون اقتصاد مبتنی بر دلار است و دلار نیز یک ارز سیاسی است. یك اقتصاددان غربی روزی گفت كه پول كشوری را به من بدهید دیگر اهمیتی ندارد چه كسی بر آن كشور حكومت خواهد كرد. حالا هم پوتین مدتی است كه پیشنهاد ایران (بیژن زنگنه) را كه حدود 10، 12 سال پیش مطرح شده بود، مطرح كرده و میگوید باید قیمت انرژی را از قیمتگذاری براساس دلار جدا كنیم. حالا در نظر داشته باشید كه در اجلاس اخیر هفت رئیسجمهور و نخستوزیر شركت كردهاند كه دو عضو از آنها ذخایر بزرگ گاز را در جهان در اختیار دارند. از طرفی گاز به این دلیل كه فرمول آن در تمامی جهان CH4 (متان) است، میتواند مانند طلا یك استانداردی باشد كه براساس آن قیمت نفت تعیین شود. درحالحاضر قیمت گاز وابسته به قیمت نفت است و قیمت نفت نیز متأثر از قیمت دلار در بازارهای جهانی. اگر ارزش حرارتی گاز را بهعنوان استانداردی تعریف كنیم و قیمت باقی حاملهای انرژی را بر آن اساس بسنجیم، خواهیم دید كه نقش دلار بر قیمت جهانی نفت بسیار ضعیف خواهد شد. این كارشناس انرژی در رابطه با سرنگونی جنگنده روسی از سوی تركیه، گفت: این اتفاق تصمیم تركیه نبوده بلكه به اعتقاد من به عنوان یك كارشناس انرژی، موفقیت اجلاس رؤسای جمهور كشورهای صادركننده گاز در ایران بهویژه توافق و نزدیكی دو كشور ایران و روسیه كه صاحب بزرگترین منابع گاز جهان هستند، عدهای را در جهان دلواپس كرده است. اكنون اهمیت این موضوع سبب شده آمریكا به عنوان بزرگترین قدرت ناتو به خاطر آینده دلار دلواپس شود. همزمانی این موضوع با رفع تحریمها نیز بر این دلواپسی افزوده است. علاوه بر آنكه اگر تلاشهای روسیه و ایران برای رویكارآمدن یك دولت انتخابی در سوریه نیز به ثمر بنشیند، موقعیت آمریكا ضعیف خواهد شد. به همین دلیل به عقیده من بعید است تصمیم سرنگونكردن جنگنده روسیه را تركیه گرفته باشد همانطور که بلافاصله ناتو در این زمینه موضع اتخاذ كرد. خاقانی افزود: گفته میشود ممكن است روابط انرژی روسیه و تركیه بهعنوان یك اقدام تلافیجویانه توسط روسیه معطل یا تعلیق شود. انفجار دكل انتقال برق از اوكراین به كریمه، افزایش قیمت جهانی نفت، سرنگونی جنگنده روسی و بسیاری از اتفاقات از این دست را اگر رصد كنید خواهید دید كه دلواپسان در آمریكا، عربستان سعودی، تركیه و حتی دلواپسان تحریم در تهران، نگران پیوستن دوباره ایران به اقتصاد جهانی هستند، علاوه بر آنكه شرایط نوینی ایجاد شده و كشورهای صادركننده گاز به خود آمدهاند و میخواهند در بازار گاز تأثیرگذار باشند. این كارشناس انرژی با بیان اینكه اكنون در وضعیت خاصی قرار گرفتهایم، گفت: اكنون دعوا در سوریه و پیدایش داعش و نظیر این مسائل در قرن 21 نه برای تصرف و تسلط بر منابع نفت بلكه برای ایفای نقش در بازار گاز رخ میدهد. 10 سال پیش گفتم كه گاز، نفت فرداست. به تازگی نیز در كنفرانسی در تركیه گفتم گاز، نفت امروز است. مدیرکل امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت دولت هشتم و نهم در رابطه با اجلاس G20 (اقتصاد بزرگ جهان) كه به تازگی در تركیه برگزار شد، گفت: پوتین در این اجلاس حضور یافت و از اهداف اقتصادی و برنامههایش در سوریه نیز خبر داد و دقیقا چند روز پس از آن ناتو دست به چنین عملی زد و به همین دلیل در اولین واكنش به این ماجرا گفت خنجری از پشت خوردم. وی همچنین افزود: در كنفرانسی كه بهتازگی در تركیه داشتم مطرح كردم كه G20 مشكلی دارد و آن، این است كه باید تبدیل به G20+1 شود و كشور جدید نیز باید ایران باشد و گفتم اگر ایران به این مجموعه نپیوندد، جلسات این اجلاس تشریفاتی باقی خواهد ماند. خاقانی در قالب توصیهای به روسیه، گفت: همانطور كه زنگنه نیز تاكید کرده باید دیپلماسی انرژی را مدنظر قرار دهیم؛ به این معنا كه باید انرژی را غیرسیاسی كنیم و در چارچوب مسائل اقتصادی با آن برخورد كنیم. نباید از انرژی به عنوان ابزار استفاده كنیم كمااینكه ایران از این مسئله بسیار آسیب دید و آمریكا و اروپا از انرژی به عنوان ابزار استفاده كردند. بنابراین امیدوارم روابط تركیه و روسیه در چارچوب همكاریهای انرژی روابطی جدا از روابط سیاسی باقی بماند و توصیه میكنم به فوریت برای قطع انتقال گاز به تركیه از سوی روسیه تصمیم گرفته نشود و انرژی را قربانی نكنند. او ادامه داد: از آنجاكه ایران میزبان سازمان همكاری اقتصادی اكو نیز هست و چهار عضو این سازمان از كشورهای حاشیه خزر هستند و ممكن است روسیه به عنوان عضو ناظر آن برگزیده شود، فرصت خوبی است كه میتواند جایگاه انرژی را در چارچوب نیازها و اهداف اقتصادی در آنجا تعریف كرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.