|

پرويز تناولي:

ايران در زمينه هنرهاي عاميانه غني‌ترين كشور دنياست

دست‌بافته‌هاي عشايري میهمان يك گالري هنري در ايران شدند. پرويز تناولي كه گفته خودش ايران را جزء كشورهايي مي‌داند كه هنرهاي عاميانه‌اش يكي از غني‌ترين‌هاست، اين‌بار به سراغ بخش ديگري از فرهنگ ايراني رفت و با رونمايي از كتاب «نمكدان» خواستار حفظ ميراث ايراني شد. مراسم رونمایی از کتاب‌ «نمکدان»، اثر پرويز تناولي هم‌زمان با آغاز به كار گالري آرت‌لان‍ژ عصر جمعه، ۲۹ آبان برگزار شد. در ابتداي اين مراسم محمودرضا بهمن‌پور، مدیر نشر نظر كه انتشار کتاب تازه تناولی را برعهده داشته است، گفت:« نشر نظر در سه‌سال اخیر هرساله یک کتاب از پرویز تناولی را منتشر کرده است اما ما همواره از فعالیت‌های این هنرمند عقب بوده‌ایم چراکه او به طور جدی و تمام‌وقت مشغول تدوین کتاب‌هایی بود که برخی از آنها را به مرحله چاپ و نشر رسانده و برخی دیگر از کتاب‌هایش تجدیدچاپ شده است». علیرضا سمیع‌آذر، مدرس و کارشناس هنر، نیز با تشكر از مريم گودرزي براي برگزاري اين مراسم، به دو کتاب پرویز تناولی با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ گرافیک در ایران» و «نمکدان» اشاره و اظهار كرد:«کتاب نمکدان شامل دست‌بافته‌های عشایر و روستاییان ایران است، هنری نائیو و اصیل که عمدتا به دست زنان انجام می‌شد. آقای تناولی را بیشتر به‌عنوان مجسمه‌ساز می‌شناسیم اما او میراث بزرگ دیگری هم دارد و آن مجموعه‌هایی است که او در طول سالیان از دست‌بافته‌های عشایری، قفل‌ها، کلیدها، گبه‌ها و... گردآوري كرده است». سمیع‌آذر در توصيف ارزش اين آثار عنوان كرد:« این احجام که زمانی شکل کاربردی داشته است، اکنون مجموعه نفیسی از میراث هنری ما را تشکیل می‌دهد و پرویز تناولی با گردآوری این مجموعه ارزشمند به‌نوعی در این زمینه فرهنگ‌سازی کرده است چراکه این آثار در کنار هم حامل شکل توسعه‌یافته‌ای از یک فرهنگ است که ارزش‌های بصری و زیبایی‌شناختی را در اشیای ساده و کاربردی متبلور کرده». او در مورد كتاب «مقدمه‌اي بر تاريخ گرافيك ايران» نيز گفت:« این کتاب نشان می‌دهد متن در ایران تنها حاوی نشانه‌های معنادار نبود و از زیبایی بصری هم بهره‌مند بود و این یعنی ما به جلوه بصری یک پیام نیز توجه داشته‌ایم و بنابراین گرافیک در کشور ما یک پدیده غربی نبود که از قرن بیستم آغاز شود بلکه قرن‌ها پیش از آن هنر صفحه‌آرایی و کتابت در ایران آکنده از درک زیبایی‌شناختی بود». پس از آن نوبت تناولي بود که در مورد دليل گردآوري آثاري از هنرهاي سنتي ايران گفت: «بخشی از وقتم را صرف مجسمه‌هایم می‌کنم که از این بابت خوشحالم اما بخش دیگری از وقتم را صرف کارهای پژوهشی می‌کنم چراکه اگر من انجام ندهم چه کسی آنها را انجام خواهد داد؟ بسیاری از هنرهای سنتی و معماری ما شامل فرش‌های صفویه، کاخ‌ها، مساجد و... به ثبت رسیده است اما هیچ‌کس به هنرهای عامیانه ما توجهی نشان نداده است. هنرهای عامیانه همان هنرهایی است که مردم عادی با ذوق و سلیقه خود انجام می‌دادند. اگر ما این آثار را جمع‌آوری نکنیم چه کسی باید جمع‌آوری کند؛ آثاری که مجموعه‌داران اروپایی‌ و آمریکایی‌ بسیار به آن توجه کرده‌‌اند اما در ایران توجهی به آنها نشده است». اين مجسمه‌ساز ايراني افزود:«این آثار در زمان خود کاربردی بودند مثل قفل‌ها، اما اکنون کسی چنین آثاری را تولید نمی‌کند و شهر از قفل‌های چینی پر شده است، بنابراین اکنون باید با دید هنری به این دست‌ساخته‌ها نگاه و از آنها حفاظت کرد. ایران در زمینه هنرهای عامیانه غنی‌ترین کشور دنیاست و مردم کشور ما به هرچه دست زده و تولید کرده‌اند؛ از لوازم آشپزخانه گرفته تا ابزار پیاده‌روی، جهانگردی، سلاح و... همه ردپایی از هنر دارند و صرفا یک شیء کاربردی نبوده‌اند، هنرمندان نیز از این آثار الهام می‌گرفتند». تناولی درباره کتاب «نمکدان» نیز ابراز كرد:« هر یک از این نمکدان‌ها با دیگری متفاوت است و هر زنی برای بافت این نمکدان‌ها نقوش و رنگ‌های موردعلاقه خودش را به کار برده است، بنابراین هیچ‌یک شبیه دیگری نیست. اما این دست‌بافته‌ها تاکنون در ایران مورد توجه قرار نگرفته است و گاه نیز با نگاهی تحقیرآمیز، به آنها جل و پلاس اطلاق می‌کردند درحالی‌که خارجی‌ها به این دست‌بافته‌ها ارج می‌گذارند، به همین دلیل فکر کردم حیف است که ایرانی‌ها این دست‌بافته‌ها را نشناسند اگرچه تاکنون چندین جلد کتاب درباره دست‌بافته‌های عشایری از جمله گبه چاپ کرده‌ام اما تصمیم دارم که هر یک از این دست‌بافته‌ها را نظیر خورجین، سفره‌ها، نمکدان و... به طور جداگانه در قالب کتاب منتشر کنم». او در پاسخ به سؤال يكي از خبرنگاران در مورد انتشار كتاب‌هايش در فضايي كه سرانه مطالعه كم است، چنين پاسخ داد: «خوشحالم که کشور شعر و ادبیاتیم و سالی چندین کتاب در زمینه شعر و ادبیات و شعرایی چون حافظ، سعدی، مولانا و... منتشر می‌شود اما ما کشور هنرهای تجسمی نیستیم و هیچ‌وقت هم نبوده‌ایم. تا قبل از کتاب‌های من، انتشار کتاب‌های تجسمی در ایران صفر بود مگر کتاب‌هایی که ترجمه شده است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.