«برجام» نقطه عطف تاریخ دیپلماسی ایران
محمدباقر شریعتی-نماینده بهبهان و آغاجاری
بشر از دیرباز برای رسیدن به اهداف فردی یا جمعی از ابزارهایی استفاده میکرده که این ابزارها بهتدریج دستخوش تغییراتی شده است. در جوامع بدوی، کاربرد «زور» در حل اختلافات و منازعات میان انسانها بیشترین سهم را داشته اما هرچه انسان پیشرفتهتر و مترقیتر شده از سهم «زور» کاسته و بر «گفتوگو» افزوده است. در سالهای پس از دفاع مقدس با وجود فشارهای همهجانبه سیاسی و اقتصادی که از سوی قدرتهای غربی وارد میشد، رویکرد دولت جمهوری اسلامی ایران همواره مبتنی بر عقلانیت و پرهیز از تنش بود. این روند در دولت دکتر روحانی به شکل متفاوتتری دنبال شد و تیم وزارت خارجه و دکتر ظریف، با هوشمندی و تدبیر به حل مسائل باقیمانده از گذشته پرداختند که به نوعی یک نقطه عطف به شمار میرود. این در حالی است که دولتهای منطقه و قدرتهای جهانی آشکارا برای ناکام گذاشتن تلاشهای کارگزاران سیاست خارجی ما سعی میکردند و رژیم اسرائیل و لابیهای وابسته به آن در غرب، همه نفوذ و امکانات خود را برای عقیمگذاشتن مذاکرات هزینه کردند. دومین رژیمی که با همراهکردن برخی دول عربی، کمپین بزرگی علیه منافع جمهوری اسلامی در بحث هستهای به راه انداخت، دولت آلسعود بود.
دولت ریاض با صرف هزینههای هنگفت به مخالفت صریح با روند مذاکرات پرداخت. در همین حال خبرهایی پیرامون همکاریهای دیپلماتیک عربستان و اسرائیل منتشر شد که بهطور مشخص« اخلال در روند مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و گروه 1+5» یکی از محورهای اصلی این همکاریها بود. معالوصف توانستیم مذاکرات را تا حصول نتیجه مطلوب پیش ببریم و بیشترین امتیاز را از طرف مقابل بگیریم. یکی از مهمترین رموز پیروزی ما در مذاکرات پیچیده هستهای و تسلط بر شانتاژها و فشارها، «وحدت و یکپارچگی» بود که با مدیریت عالی مقام معظم رهبری، همه سطوح حاکمیت را شامل شد. حقیقت این است که مسیر دشوار و پرمخاطرهای که از بزرگراه دیپلماسی تا میدان «برجام» طی شد؛ متضمن حقوق شهروندانی است که «صلح»، «آرامش» و «رفاه» را همراه با عزت ملی از دولتمردان خود مطالبه میکنند. باید در نظر داشت برجام در دو بعد خارجی و داخلی حائز اهمیت فراوان است. لغو تحریمها و فشارهای غیرقانونی که بر کشور ما و اقتصاد ملی سنگینی میکرد کمک بزرگی به مجموعه ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور خواهد بود و فرایند توسعه و پیشرفت برای دستیابی به اهداف عالیه نظام را تسریع خواهد کرد. در کنار تأثیرات مثبت داخلی، دستگاه دیپلماسی ما توانست با تسلط بر تحرکات گسترده رقبا که زیرنفوذ لابیهای صهیونیستی، سرسختانه به جوسازی و تبلیغات علیه برنامه صلح آمیزهستهای ما میپرداخت، چهرهای مثبت، خردگرا و مقتدر از ایران را به جهانیان نشان دهد. امروز میتوان گفت دنیای «پسابرجام» با دنیای «پیشابرجام» تفاوتهای آشکاری دارد که عمدتا برای تأمین منافع ملت شریف ایران بوده و تأکیدی است بر اینکه نه تنها در حوادث منطقهای بلکه در منازعات بینالمللی، ایران قادر است نقش تعیینکننده و اساسی بازی کند. بدیهی است که یکی از مهمترین دلایل مخالفتهای همهجانبه بینالمللی با مذاکرات هستهای، هراس از توفیق کشور ما در این مذاکرات و پررنگترشدن نقش و حضور توأم با حقانیت ما بوده است. دعوت از ایران برای حضور در اجلاس بینالمللی حل بحران سوریه در همین راستا قابل تحلیل است. اکنون در شرایط پیچیدهای که بر خاورمیانه حاکم است و حضور داعش در منطقه و اهداف توسعهطلبانه خطرناکی که این گروه دنبال میکند؛ همچنین نگرانیهای ناشی از تجزیه و چندپارهشدن برخی کشورهای منطقه، لازم است کشور ما با دیپلماسی فعال منطقهای، ابتکار عمل را در دست گیرد. در شرایط کنونی حاکم بر روابط بینالمللی بیتردید «دیپلماسی» است که میزان اهمیت، قدرت و نفوذ یک کشور را نشان میدهد. بنابراین جمهوری اسلامی ایران بهعنوان بزرگترین قدرت منطقه میبایست ضمن حفظ دستاوردهای دیپلماتیک ارزشمندی نظیر «برجام» برای بسط و گسترش حضور و نفوذ خود از همه ظرفیتهای موجود نهایت استفاده را به عمل آورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.