کتابدوستی به شیوهای دیگر
ایران کشور شگفتیها و تناقضهاست؛ این را میدانیم و گاهی یادمان میرود؛ فکر میکنیم تهران کل ایران است و وقتی برای مسائل کوچک و بزرگش ایدههای متعدد میدهیم، گاهی گوشههای دورش را فراموش میکنیم. اما عدهای هستند که کمکاریها را جبران میکنند. همانها که دوست دارند و فکر میکنند برای بهتر زندگیکردن دیگران باید تلاش کنند. همانهایی که برای گشودن پنجره دیگری، تلاش میکنند. همانهایی که به دنبال انجام کارهای بهتر برای دیگران هم هستند. هفته کتاب و کتابخوانی که آمد، همه از کتاب میگویند و خب مسئولان هم بخشی از وظیفهشان انجام کار و برداشتن قدمی در این راه است، شناسایی روستاها و عشایر دوستدار کتاب هم بخشی از این کار است و البته شگفتآور است که بدانیم ایدههای جدیدی هم هرسال مطرح میشود که اجرائی است و جواب میدهد و مردم را علاقهمند میکند. شاید همه اینها برای افزایش کارآفرینی هم باشد. از کولهپشتی تا نانوایی شاید جالب باشد بدانیم که افراد از شیوههای مختلفی برای ترویج کتابخوانی استفاده میکنند؛ مثلا طرح کولهپشتی کتاب (معصومه رمضانی) یا طرح جیره کتاب (مانی شهریر) که از تهران پیشنهاد دادهاند. یک راننده تاکسی در قم یا یک نانوا در اراک در کنار فعالیتهای روزمرهشان به کتابخوانی میپردازند. از مهد سالمندان تا ترشیخوری در کافه در ایام عاشورا و تاسوعا هم خبری آمد درباره اینکه نذر کتاب در اهواز برگزار شده است، این برنامه توسط کانون آموزش شهروندی برای توسعه یکی از گروههای مردمی شهر اهواز در نظر گرفته شده است که کارهای مهمی نظیر تجهیز کتابخانههای مناطق محروم خوزستان، برگزاری اردوهای ترویج کتاب و برگزاری نشستهای نقد و ترویج کتاب انجام ميدهد. اما یک اتفاق خوب برای فراموشنکردن سالمندان است. رنگینکمان سپید به کتاب و کتابخوانی در میان سالمندان میپردازد که علاوه بر جلسات نقد کتاب به ارتباط با سایر نسلها از طریق کتاب هم اقدام میکند. از آن طرف خانمی به نام فرزانه اخوت که در لواسان کتابفروشی هم دارد، تلاش مستمر و پیگیری برای کودکان و نوجوانان و ترویج کتابخوانی در روستاها انجام میدهد. او با سفر داوطلبانه به روستاهای دورافتاده مرزی، کتابخانههای بسیاری را در این روستاها راهاندازی کرده است. او که عضو هیأتمدیره شورای کتاب کودک است و مسئولیت نویسندگی و ویراستاری فرهنگنامه کودک و نوجوان را برعهده دارد، از روزهایی گفت که برای پیوند کودکان ایرانزمین با کتاب بار سفر بست و به مرزهای ایران سفر کرد. تأمین هزینههای این کتابها ابتدا از طریق نذوراتی که برای خرید کتاب کنار گذاشته بود، تأمین شد. گروهی در آبادان با نام نخلک، فعالیت خود را مختص دانشآموزان کرده و توانسته است حدود سه هزار نفر را همراه کند و دیدار با شاعران و نویسندگان مطرح را جزء کارهایش قرار داده است. طرح کافه کتابها در تهران آغاز شد اما خب در برههای از زمان با مشکلاتی روبهرو شد. شاید باورش کمی سخت باشد اما در سنندج، کافهکتاب ترنج، جزء جاذبههای توریستی شهر شده و علاوه بر زیبایی، بیش از هزار عنوان کتاب در زمینههای دینی، موسیقی، تئاتر، ادبیات، شعر و عکاسی دارد. در کنار همه این برنامهها، با انواع نوشیدنی، دسر و مواد خوراکی خوشمزه میتوان ساعاتی را سپری کرد. گوزن زرد اولین جایزه کتاب در ایران است که کتاب سال را از نظر پدرها و مادرها و بچهها معرفی میکند. این گروه توانسته است یک شبکه از خانوادههای علاقهمند را در فعالیتهای خود شریک کند. مؤسسه مهر پروین فعالیتهای خیریه اجتماعی در حوزه زنان را با محوریت کتاب و فرهنگ انجام میدهد. معرفی قصههای اقوام و ملل، معرفی شفاهی کتابهای جدید، ترویج کتابخوانی برای کودکان از جمله برنامههای این مؤسسه است. نیازی که دیده شده است طبق نظر سایتهای رسمی کتابداری، میتوان دو وظیفه اصلی را برای کتابخانههای روستایی نام برد: یکی آموزش و دیگری سرگرمی. یک فرد آموزشدیده روستایی قادر است بیاموزد که چگونه آموزش ببیند و نیز چگونه یادگیری را به طور پیوسته و از طریق آموزش مادامالعمر دنبال کند. دقیقا با توجه به همین معیارهاست که نیاز به یک فرد علاقهمند به کتاب و ترویج آن، گام اول و حمایت دولتی نیز نیاز بعدی است. هرچند با توجه به اینکه مردم خود قدم در این راه گذاشتهاند و دست بر قضا از سوی مسئولان هم هرچند ناچیز دیده شدهاند، میتوان امیدوار بود که گامهای مثبتی در این زمینه برداشته شود و اتفاقا بتواند برخی تواناییها را در این زمینه افزایش دهد. شاید در آینده این توجه گستردهتر نیز شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.