|

میرتهماسب از پروژه کارستان می‌گوید

فیلم مستند، آیینه نیاز جامعه

فرزانه ابراهيم‌زاده: مجتبی میرتهماسب که این روزها به همراه رخشان بنی‌اعتماد برنامه‌‌ریزی و ساخت پروژه «کارستان» را به‌عنوان مهم‌ترین برنامه خود قرار داده ‌است، درباره نقشی که سینمای مستند در جامعه دارد، می‌گوید: «سینمای مستند از جامعه تأثیر می‌گیرد و شبیه آیینه عمل می‌کند. یعنی همان‌قدر که هر فرد نیاز دارد در هر روز خود را در آیینه ببیند، جامعه هم نیاز دارد که خود را در آیینه فیلم مستند ببیند». میرتهماسب البته نقش سینمای داستانی و اینکه هر سوژه خودش تعیین می‌کند که چه قالبی را می‌توان در نظر گرفت، رد نمی‌کند، با این همه معتقد است: «سینمای مستند - به‌خصوص در موضوعات اجتماعی- بی‌واسطه‌تر و صریح‌تر حرف‌هایش را می‌گوید. در سینمای داستانی، داستان واسطه است و مخاطب کمتر درگیر واقعیت و حقیقت موضوع می‌شود، اما در سینمای مستند چنین نیست و به‌خاطر نوع و ساختار آن، مخاطب درگیر تصاویر آشنا و واقعی می‌شود و این سیال‌بودن ماجرا است که تأثیرگذار است». شاید همین سیال‌بودن و درگیرکردن مخاطب است که باعث شد او و بنی‌اعتماد قالب مستند را برای ساخت مجموعه کارستان در نظر بگیرند. پروژه‌ای سینمایی- مستند با ابعاد ملی که با مشارکت بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان و همکاری مستندسازان شاخص در قالب 17 فیلم مستقل از زندگی کارآفرینان موفق ایرانی که در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند، با جذب حمایت‌های مردمی تهیه و تولید می‌شود. میرتهماسب و بنی‌اعتماد که بیش از دو سال است درگیر این پروژه شده‌اند، به همکاری قبلی‌شان در پروژه‌های مستند پیش از کارستان مانند «همه درختان من» و «یک ساعت از یک عمر» اشاره می‌کند و می‌گوید: «این شانس را داشتم که چند سالی به همراه خانم بنی‌اعتماد درگیر پروژه‌های مشترک مختلفی باشم. سه سال پیش ایشان از پروژه‌ ناکامی صحبت کرد که شبیه همین موضوع کارستان بود، اما صرفا درباره زنانی بود که در زمینه کسب و کار فعالیت می‌کردند. همین هم باعث آشنایی بیشتر و ارتباط ما با بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان شد». آن پروژه هرچند آغاز شد اما در میانه راه به دلایلی متوقف و پروژه کارستان با ابعاد گسترده‌تری مطرح شد. بر اساس توافق سازندگان کارستان، پروژه در دو فاز به مرحله اجرائی رسید. در فاز نخست پنج فیلم و در فاز دوم 12 فیلم طراحی و آماده تولید شدند. میرتهماسب هرچند از سرعت این مجموعه رضایت ندارد اما از قرارگرفتن فاز اول آن در مرحله تولید خبر می‌دهد و می‌‌گوید: «حالا بعد از دو سال، ساخت پنج فیلم به جریان افتاده که از این فیلم‌ها یک فیلم در مرحله تدوین است و یکی دیگر در مرحله فیلمبرداری قرار دارد. سه فیلم‌ هم در مراحل آخر پژوهش و فیلم‌نامه هستند که ظرف چند ماه آینده تولید خواهند شد». او امیدوار است در دو ماه آینده بتوانند سرمایه ساخت 12 فیلم دیگر را هم جذب کنند تا فاز دوم نیز در مرحله اجرائی قرار گیرد. موضوع ساخت فیلم‌ درباره زندگی کارآفرین‌ها در دنیا موضوع تازه‌ای نیست و هرساله چندین فیلم مستند و داستانی درباره زندگی آدم‌هایی ساخته می‌شود که به دنبال رؤیاهایی می‌روند که از دید بسیاری افراد دست‌نیافتنی است و آنها شدنی‌اش می‌کنند. این موضوعی است که خود میرتهماسب نیز در فیلم «بانوی گل ‌سرخ» به دنبال آن رفت و فیلمی درباره زندگی یک زوج کارآفرین یعنی شهین‌دخت و همایون‌ صنعتی ساخت. البته او می‌گوید زمانی که این فیلم را می‌ساخته به دنبال مفهوم کارآفرینی و ترویج آن نبوده و صرفا خواسته تلاش‌های جاودانه دو شخصیت تأثیرگذار را به فیلم تبدیل کند: «خوشحالم که بانوی گل سرخ هم توانسته مفهوم کارآفرینی را بدون اینکه تلاشی برای نمایش آن شده باشد، نشان دهد». او می‌گوید: «مفهوم کارآفرینی از مفاهیمی است که تعریفش در ایران دچار انحرافاتی شده است و غل و غش زیاد دارد. در سطح جهانی فیلم‌های مهمی، چه داستانی و چه مستند، درباره کارآفرینی و مفهوم آن ساخته شده، اما در ایران کمتر به این موضوع پرداخته شده است». مسئله نداشتن سرمایه و پشتوانه حمایت دولتی برای ساخت چنین پروژه‌هایی برای فیلم‌سازان مستقلی چون بنی‌اعتماد و میرتهماسب مهم‌ترین چالش است. این نکته‌ای است که میرتهماسب ضمن تأیید آن می‌گوید: «فیلم‌هایی که می‌خواهند مستقل بمانند جایی در میان بودجه‌های دولتی و تلویزیون ندارند. البته ما از این موضوع ناراضی نیستیم چون استقلال فکری مجموعه را حفظ می‌کنیم. زمانی که کارستان را آغاز کردیم، فکر می‌کردیم می‌توانیم مجموعه‌ای 26 قسمتی بسازیم و هدفمان را بر جذب حمایت برای تولید بنا کردیم. در ابتدا خوشبینانه فکر می‌کردیم برای چنین مجموعه‌ای با شخصیت‌های مطرح جلوی دوربین و پشت دوربین می‌توان به‌راحتی حمایت جذب کرد و به همین دلیل با خیلی از نهادها و مراکز هم صحبت کردیم؛ اما نتوانستیم سرمایه لازم برای ساخت مجموعه را جذب کنیم! پس تصمیم گرفتیم که با حداقل‌ها بسازیم و به حمایت‌های مردمی و بخش خصوصی بسنده کنیم و تلاشمان را بر عرضه و نمایش و فروش آتی متمرکز کنیم». او می‌گوید با آنکه این مجموعه را برای مخاطب عام می‌سازند اما فکر می‌کنند که مخاطبان اصلی‌شان جوانان و دانشجویانی هستند که به دنبال یک‌سری الگوها هستند تا از یأس و ناامیدی دورشان کند: «کارآفرینان کسانی هستند که می‌توانند چنین الگوهای مناسبی باشند. افرادی که در این مجموعه فیلمشان ساخته می‌شود، نمونه واقعی و قابل‌دسترس انسان‌هایی هستند که «خواستن و شدن» را معنا کرده‌اند». میرتهماسب می‌گوید که از ابتدای پروژه با خانم بنی‌اعتماد این قرار را گذاشتند که خودشان هیچ‌کدام از فیلم‌ها را نسازند و فیلم‌سازان شاخص حوزه مستند را درگیر مجموعه کنند، فیلم‌سازانی که با نگاه و سینمای خود قرار است فیلم‌ها را بسازند: «بهترین و حرفه‌ای‌ترین مستندسازان کشور در کنار هم با این پروژه همراه می‌شوند و هرکدامشان با توجه به امکاناتی که کارستان در اختیارشان قرار می‌دهد، فیلمی خواهند ساخت که ادامه‌ روند فیلم‌سازی و کارنامه حرف‌های خودشان است. قرار نیست ما به فیلم‌سازان بگوییم که چطور فیلم‌هایشان را بسازند؛ بلکه قرار است آنها به صورت مستقل فیلم‌هایشان را بسازند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.