|

تنها راه‌حل راستین، درهم‌کوبیدن داعش

پاتریک کوبرن. ترجمه: سودابه رخش

داعش باید از ماحصل حملات خود راضی باشد. این حملات نشان داد داعش می‌تواند با توحش مختص خود، تلافی بمباران قلمروهایش را از فرانسه بگیرد و قدرتی است که وقتی زیر فشار شدید حملات نظامی است، باید از آن ترسید. اقدامات تنها هشت بمب‌گذار انتحاری و افراد مسلح داعش حالاحالاها در صدر آژانس‌های خبری بین‌المللی قرار می‌گیرد. کار زیادی دراین‌باره نمی‌توان کرد. مردم به‌حق مشتاقند بدانند چقدر محتمل است دفعه بعدی که در رستورانی می‌نشینند یا به کنسرتی در پاریس یا لندن می‌روند، مورد حمله افراد مسلح قرار بگیرند. اما لحن آخرالزمانی پوشش‌های خبری اغراق‌آمیز است: خشونتی که تاکنون پاریس تجربه کرده، با بلفاست و بیروت دهه 70 یا دمشق و بغداد امروز قابل مقایسه نیست. برخلاف گزافه‌گویی‌های خبری فراگیر تلویزیون‌ها، شوک زندگی در شهری بمباران‌شده خیلی زود رخت برمی‌بندد. پیش‌بینی اینکه پاریس تا ابد در انتظار حمله‌ای دیگر به خود می‌لرزد، قافیه را به داعش باختن است. ایراد دیگری هم از لفاظی‌های افراطی درباره قتل‌عام بیرون می‌زند: به جای اینکه وحشیگری‌های داعش محرکی باشد برای اقدامات مؤثر، الفاظ خشم‌آگین جای سیاست‌گذاری واقعی را می‌گیرد. پس از کشتار شارلی‌ابدو، 40 رهبر جهان دست‌دردست هم در خیابان‌های پاریس راهپیمایی و ازجمله اعلام کردند اولویت‌شان شکست داعش و گروه هم‌ارز آن، القاعده، است. ولی در عمل هیچ کاری نکردند. وقتی نیروهای داعش در ماه می به «پالمیرا» در شرق سوریه حمله کردند، ایالات متحده به آنها حمله هوایی نکرد چون ارتش سوریه از این شهر دفاع می‌کرد و واشنگتن می‌ترسید به نگه‌داشتن اسد در قدرت متهم شود. درواقع آمریکا مزیتی نظامی تقدیم داعش کرد و این گروه هم بلافاصله از آن برای تصرف پالمیرا، گردن‌زنی سربازان سوری و انفجار ویرانه‌های باستانی استفاده کردند. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، در نشست جی20 در این کشور گفت «زمان حرف‌زدن به پایان رسیده است» و باید اقدامی جمعی علیه «تروریسم» صورت گیرد. این حرف موضع باابهت ترکیه علیه داعش را نشان می‌دهد، اما آقای اردوغان توضیح داده تعریفش از «تروریسم» گسترده است و شامل کردهای سوری و شبه‌نظامیان یگان‌های مدافع خلق هم می‌شود؛ همان‌هایی که از دید آمریکا بهترین متحد نظامی در برابر داعش‌ هستند. علی‌الظاهر شوروشوق آقای اردوغان برای حمله به شورشیان کرد در ترکیه و شمال عراق، خیلی بیشتر از تمایل او برای حمله به داعش، جبهه‌النصره و احرارالشام است. چشم کسی آب نمی‌خورد رهبران گروه 20 (G20) در نشست ترکیه، از ماهیت جنگی که درگیر هستند، دركی داشته باشند. استراتژی نظامی داعش ترکیب منحصر‌به‌فردی از تروریسم شهری، تاکتیک‌های چریکی و جنگ متعارف است. در گذشته، کشورهای بسیاری از تروریسم علیه مخالفان خود استفاده کرده‌اند، اما درباره داعش، تمرکز جوخه‌های انتحاری بر اهداف غیرنظامی بی‌دردسر در داخل و خارج، جزء لاینفک استراتژی جنگی آن است. وقتی یگان‌های مدافع خلق در ماه ژوئن مرزهای تحت تصرف داعش با ترکیه را در «تل‌ابیض» گرفتند، این گروه به تلافی، مبارزانی را با لباس مبدل به شهر کردنشین کوبانی فرستاد و بیش از 220 زن‌ومرد و کودک را قتل‌عام کرد. وقتی روسیه حملات هوایی خود را علیه داعش و شورشیان افراطی در سی‌ام سپتامبر آغاز کرد، پاسخ داعش جاسازی بمب در هواپیمای روسی و کشته‌شدن 224 مسافری بود که شرم‌الشیخ را ترک کرده بودند. اشتباه دیگر رهبران G20 دست‌کم‌گرفتن مداوم داعش است. دیوید کامرون گفت نباید داعش را با اسم «دولت اسلامی»، بزرگ جلوه داد، اما شوربختانه داعش دولتی واقعی است؛ قوی‌تر از نیمی از اعضای سازمان‌ملل متحد، با ارتشی مجرب، خدمت سربازی اجباری، مالیات و نظارت بر تمام جنبه‌های زندگی در منطقه وسیع تحت حکومتش. مادامی که این گروه برقرار است، قدرت خود را با عملیات‌های انتحاری نشان می‌دهد؛ نظیر آنچه در پاریس شاهدش بودیم. از آنجا که هدف بالقوه حملات، جمعیت غیرنظامی‌اند، افزایش ایست‌های امنیتی و نظارتی کارساز نیست. بمب‌گذار همیشه نفوذ می‌کند. تنها راه‌حل راستین، درهم‌کوبیدن داعش است: این نابودی فقط با کمپین هوایی ایالات متحده و روسیه علیه این گروه و مشارکت مبارزان زمینی میسر می‌شود. نیروهای هوایی ایالات متحده تجربه همکاری ثمربخشی با یگان‌های مدافع خلق و پیشمرگه‌های کرد عراقی داشت؛ مشارکت اول منجر به شکست داعش در کوبانی شد و دومین تجربه هفته گذشته آزادی شنگال را به همراه داشت. ولی وقتی داعش با ارتش سوریه و شبه‌نظامیان شیعه در عراق مبارزه می‌کند، ایالات متحده از حمله به آن سر باز می‌زند. با توجه به اینکه این دو قوی‌ترین تشکل‌های نظامی در حال مبارزه با داعش هستند، ارتش آمریکا درست جای لازم، از مشت محکم جلوگیری می‌کند؛ جایی که به بهترین نحو کارساز است. با توجه به همدردی بین‌المللی با فرانسه پس از قتل‌عام پاریس، گریزی از نبود انتقاد از سیاست‌های اشتباه فرانسه در درگیری‌های سوریه نیست. اوایل سال جاری، «فابریس بالانش»، یکی از کارشناسان برجسته سوریه، که در حال حاضر برای مؤسسه مطالعات خاور نزدیک واشنگتن کار می‌کند، در گفت‌و‌گویی با «آرون‌لوند»، از بنیاد کارنگی، برای صلح بین‌المللی گفت «در سال 12-2011 ما در مسئله سوریه دچار نوعی مک‌کارتیسم روشنفکرانه شده بودیم: اگر کسی می‌گفت اسد سه‌ماهه سقوط نمی‌کند، به او انگ می‌زدند که از رژیم اسد پول می‌گیرد». او اشاره کرد هدف وزارت خارجه فرانسه با اپوزیسیون سوری یکی بود و رسانه‌ها نیز حاضر نبودند قیام سوریه را چیزی غیر از ادامه انقلاب‌های تونس و مصر بدانند. آنها چشم خود را به روی آن اختلافات فرقه‌ای، سیاسی و اجتماعی می‌بستند که به معنای حضور همیشگی دو طرف در جنگ داخلی سوریه بود. با درنظرگرفتن جمیع جهات، امکان سقوط رژیم اسد نیست و چنین چیزی خلأیی تولید می‌کند که با داعش و القاعده پر خواهد شد. با وجود حملات تروریستی اخیر، هنوز هم سیاست بلندمدتی برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی به چشم نمی‌خورد. منبع: ایندیپندنت

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.