در نمایشگاه هوایی دوبی امسال چه گذشت؟
دوران افول
محمدحسین جهانپناه
چهاردهمین نمایشگاه هوایی دوبی، یکشنبه تا پنجشنبه هفته گذشته (17 تا 21 آبان) در فرودگاه نوساز آلمکتوم واقع در 37 کیلومتری جنوب غربی دوبی برگزار شد؛ نمایشگاهی با رنگوبویی متفاوت از سالهای پیش که لزوما نمیشود همه اتفاقات آن را به فالنیک گرفت. نمایشگاه هوایی دوبی که به صورت سنتی همیشه رنگوبویی بهشدت تجاری داشت و از خیلی جهات، بهشت فروشندگان هواپیماهای مسافربری شمرده میشد، امسال بیش از آنکه تجاری باشد، نظامی بود. افول قیمت نفت و هرچه پیچیدهترشدن شرایط منطقه در سایه گسترش داعش، جنگ داخلی سوریه و یمن که امارات هم در هر دو آنها یک طرف ماجراست، هرچه بیشتر بر جو نهچندان مثبت نمایشگاه امسال تأثیر گذاشته بود. امسال دیگر خبری از سفارشهای نجومی خرید هواپیما توسط خطوط هوایی عربی که در نمایشگاه سیزدهم دوبی (نوبت دو سال پیش) دیده بودیم، نبود. بهعلاوه، با وجود تلاش برگزارکنندگان برای هرچه بزرگتر جلوهدادن نمایشگاه، نمایشگاه دوبی 2015 نه از حیث شرکتکنندگان و نه از حیث ابعاد هواپیماهای نمایش دادهشده چندان بزرگتر از دورههای پیش این نمایشگاه بهنظر نمیرسید. ضمن آنکه افزایش چشمگیر حدود امنیتی برگزاری نمایشگاه تأثیر منفی قابل درکی بر میزان استقبال از نمایشگاه امسال گذاشته بود. هرچند نمیشود نمایشهای هوایی جذاب جنگندههای رافال و اف-22 و گروههای آکروبات هوایی در آسمان آبی فرودگاه آلمکتوم را هم فراموش کرد. رقابت سنتی ایرباس و بوئینگ در نمایشگاه دوبی امسال، آنقدرها هم داغ نبود. موضوعی که نشان میدهد بازار فروش هواپیماهای مسافربری جدید پس از چند سال پرهیاهو در سراشیبی افول سرمایهگذاری بهسر میبرد. دو سال پیش ارزش مجموع سفارشات شرکتهای هوایی خصوصی عربی با رسیدن به رقمی بیش از 200 میلیارد دلار رکوردشکن شد اما امسال خبری از این رقمهای نجومی نبود. مهمترین سفارش دریافتی بوئینگ در طول نمایشگاه شامل 75 بوئینگ737 به ارزش هشت میلیارد به خطوط هوایی جتایرویز هند تعلق داشت و ایرباس هم سفارشی برای 30 فروند هواپیمای ای321 به ارزش 3.6 میلیارد دلار از خطوط هوایی ویتجت ویتنام دریافت کرد. هواپیماهای پهنپیکر اصلی حاضر در نمایشگاه شامل ایرباس380 و بوئینگ 747 هم به رسم افول چند سال اخیر بازار هواپیماهای پهنپیکر، چندان علاقهمندی نداشتند. ضمنا بوئینگ در طول نمایشگاه از بازشدن شعبه خاورمیانه خود در جنوب دوبی تا پایان سال2017 خبر داد که از خیلی جهات حرکت مهمی شمرده میشد. بهجز این، عمده خبرهای تجاری در حاشیه قراردادهای تعمیر و نگهداری خلاصه میشدند. برای مثال، هواپیمایی امارات قراردادی 16 میلیارد دلاری با جنرالالکتریک بست تا موتورهای 150 فروند از 777های خود را برای بازه 12ساله سرویس کند. تا بهاینترتیب رکورد بزرگترین قرارداد سرویس موتور هواپیما را بشکند. بهعلاوه، با وجود امیدهای اولیه درباره انتشار اخباری درباره اعلام سفارش یا دستکم توافقنامههای احتمالی خطوط هوایی ایرانی و شرکت غربی، خبری منتشر نشد. هرچند حضور پررنگ نمایندگان و مدیران شرکتها و خطوط هوایی ایرانی در نمایشگاه مشهود بود. با وجود این، عملا هیچ شرکتی حتی شرکتهای بزرگی مانند ایرباس و بامباردیر حاضر نبودند رسما درباره گفتوگوهای پشتپرده خود با شرکتهای ایرانی اظهارنظر کنند. بیشتر شرکتهای غربی اگرچه علاقهمند به شناخت بازار ایران بودند، اما ترجیح میدادند تا زمان لغو رسمی تحریمها در روز اجرای برجام، دستکم رسما خود را درگیر قرارداد یا حتی گفتوگوی رسمی با شرکتهای ایرانی نشان ندهند. درمقابل افول بازار تجاری، نیمهنظامی نمایشگاه امسال بهمراتب پررنگتر از سالهای پیش بود این در حالی است که بهجز نمایشگاه دوبی، امارات یک نمایشگاه بینالمللی دفاعی بزرگی (موسوم به IDEX) را هم در سالهای فرد میلادی در ابوظبی برگزار میکند. نیروی هوایی دوبی در نمایشگاه دوبی امسال از قراردادی 1.27 میلیارد دلاری با شرکت سوئدی ساب برای خرید دو فروند هواپیمای شناسایی دوربرد و اخطار زودهنگام خبر داد. این قرارداد شامل بهروزرسانی هواپیماهای اخطار زودهنگام قبلی امارات (ساب340) با رادار ارائه فازی نیز بود. بهعلاوه، بوئینگ هم بدون اشاره به مشتریان احتمالی، از گفتوگو با شش کشور مختلف برای فروش هواپیماهای شناسایی خبر داد که حدسزدن برخی از مشتریان احتمالی سخت نیست. بهجز این شرکت آمریکایی، لاکهیدمارتین هم قرار ادی 262 میلیون دلاری برای بهروزرسانی سیستم هدفگیری زمینی جنگندههای اف-15 نیروی هوایی سعودی بست. ضمنا لبنان هم پشتپرده قراردادی را با شرکت برزیلی امبرائر برای خرید شش هواپیمای آموزشی و تهاجم سبک سوپر تکانو منعقد کرد که اطلاعات چندانی درباره آن منتشر نشد. گذشته از سفارشات یا قرادادهای ثبتشده، میزان استقبال از نمایشگاه امسال اگرچه رسما در همان حدود دوره قبلی اعلام شد، اما جنبوجوش و جو نهچندان دوستانه محیط درمجموع چندان رنگی از سالهای پیش نداشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.