شوک امروز، ترس فردا
وحشت دوباره دامن پاریس را گرفت. باز هم اجسادی که برای شمارش درازبهدراز در خیابانها افتادهاند و دوستان و بستگانی که برآشفته به یکدیگر زنگ میزنند تا در هراس و دلهره یکدیگر شریک شوند. ملت یکبار دیگر در شوک فرو رفته است. سالی که با تراژدی «شارلی ابدو» آغاز شد، میرود تا با کشتاری جدید و حتی دراماتیکتر از پیش، پایان یابد. هنوز حوادث تروریستی آرام نگرفته، مشخص بود که پیامدهای این حملات برای جمهوری فرانسه، تحولات سیاسی و انسجام اجتماعی آن، بسیار حائزاهمیت خواهد بود. شوک عمیق ناشی از حملات، جدای از آنکه پرسشهای بسیاری را درباره چگونگی وقوع این کشتار و خطاهای امنیتی برخواهد انگیخت، انتظارهایی در قبال پیامدهای سیاسی آن نیز به همراه خواهد داشت؛ از جمله این پرسش که دستاورد احتمالی جبهه ملی و راستگرای افراطی آن کشور از این حملات چه خواهد بود؟ پس از حوادث شارلی ابدو، «مانوئل والس»، نخستوزیر فرانسه در پیشگاه پارلمان، کشورش را درگیر جنگ دانست و در پیامی به جمعیت مسلمان آن کشور که بزرگترین سهم را در اروپا از آن خود کردهاند، افزود: این جنگ علیه اسلام نیست، اما این سخنان تسکینی بر آن دست تنشهایی نبود که در بین جوامع اقلیت فرانسه در حال اوجگیری بود. کارشناسان امنیتی پس از حوادث شارلیابدو، بارها و بارها هشدار داده بودند که باید منتظر تهدیدهای بیشتری از سوی گروههای جهادی افراطی منسوب به سازمان تروریستی داعش و دیگر گروههای وابسته به آنان بود؛ اما هیچگاه احتمال نمیرفت عملیاتی تروریستی، آنهم با چنین دامنهای، باری دیگر در قلب پایتخت به وقوع بپیوندد. فرانسه سالهاست بهعنوان یک قدرت نظامی در مقابله با تروریسم جهادی مشارکت داشته است. این مشارکت عمدتا بر منطقه ساحل آفریقا متمرکز بوده که از ژانویه 2013 و با آغاز عملیات نظامی فرانسه در مالی، بهتدریج به دیگر کشورهای همسایه نیز کشیده شد؛ عملیاتی که همچنان با حضور چندین هزار نیروی فرانسوی و حملاتی هوایی که به طور مستمر جان ساکنان آن منطقه را میگیرد، ادامه دارد. ارتش فرانسه از سال 2014 به این سو نیز عضوی از ائتلاف بینالمللی ضدداعش در عراق بوده و از امسال، کارزار هوایی خود را، هرچند به صورت محدود، در قلمرو سوریه نیز گسترش داده است. فرانسه همچنین یکی از چندین کشور اروپایی است که مبدأ سفر صدها نفر از جنگجویان داعش که اغلب تحصیلکرده و متولد آن کشور هستند، به سوریه بوده است. فضاهای آنلاین آن کشور نیز شاهد موجی روزافزون از رادیکالیزاسیون است که شبیه هیچ فرایند فرقهای مشابهی نیست. بخش اعظم این پدیده البته برآمده از پیشزمینههای اجتماعی و اقتصادی از جمله نرخ بالای بیکاری جوانان، بهویژه در مناطق حاشیهای شهرها و همچنین تبعیض نژادی علیه اعراب و آفریقاییتبارهاست. مسلمانان فرانسه ناچار هستند از این پس بهطور فزایندهای با ترس از یکی دانستهشدن با تعصب، افراطیگری و ترور روبهرو شوند. در این میان، گروههای پوپولیست و راست افراطی میتوانند به خوبی بر آتش این نفرت بدمند. پس از حوادث شارلیابدو، هزاران نفر از سربازان فرانسوی به سراسر کشور گسیل شدند تا امنیت تأسیسات، مدارس، ایستگاههای راهآهن و نهادهای کلیدی مرتبط با اقلیتها را تأمین کنند؛ اکنون نیز بر مقامات فرانسوی واجب است تا با اقداماتی مشابه و ارسال علامتهایی به سمت جوامع اقلیت فرانسوی، مانع از بروز آن سنخ نابسامانی اجتماعی و فروپاشی ملی شوند که عاملان این حملات و هماهنگکنندگان این کشتار فجیع بدون شک در پی برانگیختن آن هستند. آنچه مسلم است، حوادث رخداده در پاریس، در عرصه فراختر اروپایی و سیاستهای غربی در حکم یک نقطهعطف خواهد بود؛ درحالیکه برای بسیاری دیگر فقط یادآور این واقعیت عریان، خشن و تروماتیک است که ما همچنان در عصر پس از 11سپتامبر به سر میبریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.