اکران فیلم خارجی، نجات اقتصاد سینمای کوپنی ایران
کیوان کثیریان
اینروزها که بحث بحران مخاطب و سینماهای خالی نقل محافل سینمایی است، مسئله نمایش فیلم خارجی میتواند دوباره موضوعیت پیدا کند. دلیل اینکه مردم کمتر به سینما میروند، چندان ساده نیست و در یادداشت هفته پیش به شماری از آنها اشاره کردم. اما یکی از این دلایل، کیفیت پایین غالب فیلمهاست. اولین واکنش مخاطبان نسبت به این کیفیت پایین و اعلام نارضایتی، نرفتن به سالنهای سینما و پناهبردن به بازار غیررسمی دیویدی سینمای جهان، سریالهای آمریکایی، سریالهای ماهوارهای و البته سریالهای نمایش خانگی خودمان و حتی گاه تلویزیون ایران است. طبعا معتقدم مردم نیازهای تصویری خود را بههرحال برآورده میکنند ولی اینکه در این رقابت سنگین میان رسانههای گوناگون، کدامشان میتوانند مخاطبان بیشتری را بهسوی خود بکشانند بحثی است که تا اینجای کار به شکست سینمای ایران منجر شده است. تجربه نشان داده که مردم درمجموع به سینمارفتن نظر مساعدی دارند. اگر فیلم خوبی بر پرده باشد و سالن سینما هم شرایط رفاهی مناسبی داشته باشد، بیرونرفتن با خانواده و دیدن فیلم کنار یک جمع در سالن تاریک و با کیفیت خوب، هنوز یک تفریح دلپذیر است. در این میانه که محصولات سینمای ایران نتوانستهاند نظر سینمادوستان را جلب کنند، وجود یک رقیب سرسخت، میتواند هم به انگیزه قدرتمندی برای ارتقای کیفی فیلمهای ایرانی بدل شود و هم عاملی برای تشویق بیشتر مردم برای حضور در سالنهای سینما به حساب آید. ممنوعیت نمایش فیلم خارجی، پاککردن صورتمسئله است. حذف فیلم خارجی از اکران رسمی، نهتنها منجر به پیشرفت سینمای ایران نشده، بلکه به نوع دیگری شرایط گلخانهای و مضر برای سینمای ما را تا همین حالا امتداد داده است. این اقدام بیش از هرچیز به رونق بازار غیررسمی فیلم خارجی انجامیده است، چراکه دیدن فیلمهای خارجی روز روی پرده سینما، یک «حق» به حساب میآید. دولت موظف است در انتخاب این فیلمها به شرایط اخلاقی و قانونی کشور توجه کند و فیلمهای مناسبی را برگزیند و اکران کند که این «حق» بهجا آورده شود. این درست که ممکن است بسیاری از فیلمهای خارجی از دایره اکران خارج شوند یا ممیزی موجب شود، توقع مخاطبان جدی سینما برآورده نشود ولی قطعا خانوادهها بیشتر به سینمارفتن ترغیب خواهند شد و سالنهای سینما رونق بیشتری خواهند گرفت؛ سالنهایی که از فرط خلوت و خالیبودن دیگر به ضرردهی مطلق رسیدهاند و حتی هزینه آب و برقشان را از جیب میدهند. اکران محدود فیلمهای خارجی در دهههای 60 و 70 و حتی در سالهای پیش از انقلاب، صنعت سینمای ایران را تعطیل نکرد بلکه بر رونق سینماها و حق انتخاب مخاطبان افزود. ترس بیدلیل از فیلم خارجی مشکلی را حل نمیکند و توجه به دلایلی که مخالفان این اتفاق برای مخالفتشان ارائه میکنند معمولا از مبنای منطقی برخوردار نیست. سینمای ایران بهخصوص در 10سال اخیر نشان داده که بدون وجود فیلم خارجی در اکران رسمی هم توان جذب مردم به سالنها را ندارد و درعوض، مردم را از سینمارفتن ناامید کرده است. سینما در تمام دنیا همچنان یک صنعت سودآور است و آزادی انتخاب برای مصرفکننده کالای فرهنگی مثل تمامی صنایع دیگر، یک اصل اجتنابناپذیر است. صنعتی که از مخاطبش این حق را دریغ کند، محکوم به فنا و شکست است. وضعیتی که سینمای ایران در آن گرفتار شده دقیقا همین است. اقتصاد سینما در ایران، بدون وجود فیلم خارجی بیشتر به اقتصاد کوپنی دهه 60 میماند. اگر گمان میکنیم وجود فیلمهای خارجی باعث تعطیلی سینمای پرافتخار ایران با صدوچندسال قدمت میشود، به نظرم بگذاریم این اتفاق بیفتد. من اطمینان دارم که از قضا این اتفاق، در طول زمان به حذف حشو و زوائد سینما، کاهش رانتخواری، بستهشدن دست واسطههای مالی، شکستخوردن زبالهسازهای سینما، نجات اقتصاد ورشکسته سینما، تکیه بازار به عرضه و تقاضا و بسیاری اتفاقهای خوب دیگر منجر خواهد شد و موجب میشود در میانمدت، بازار سینما به یک تعادل قابلقبول برسد. گریزی از این اتفاق نیست. شک نکنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.