اپوزیسیون ترکیه در دوران ضعف
در ظرف کمتر از پنج ماه رؤیاهای اپوزیسیون ترکیه برای تشکیل دولت ائتلافی بر باد رفت. شکست گروههای مخالف در انتخابات پارلمانی یک بار دیگر آنها را به دوران ضعف و انزوا فرستاد. هنگامیکه حزب حاکم عدالت و توسعه در ماه ژوئن گذشته اکثریت خود را در پارلمان از دست داد، دشمنان اردوغان بوی خوبی به مشامشان رسید. اما شگفتآور اینکه حزب مذکور توانست یک بار دیگر در انتخابات زودهنگام ماه نوامبر به پیروزی قاطعی دست یابد. احزاب مخالف ترکیه اما نتوانستند از پیروزیهای خود در ماه ژوئن که درمجموع 60درصد از آرای پارلمان را بهدست آورده بودند، استفاده کنند. درواقع آنها نتوانستند یک ائتلاف مخالف حزب حاکم را تشکیل دهند، زیرا حزب ناسیونالیست که یک حزب دستراستی است، حاضر به گفتوگو و مذاکره با حزب خلقهای دموکراتیک طرفدار کردها نشد. درعوض، اردوغان موفق شد از شکافهای موجود بین گروههای اپوزیسیون به نفع خود استفاده کند. دو انفجاری نیز که به گروه داعش نسبت داده شد، باعث شدت تنش بین دولت مرکزی و کردها شد. «آیکن اردمیر»، یک نماینده سابق حزب جمهوری خلق، که جزء گروههای مخالف است و بهصورت پارهوقت با مؤسسه دفاع از دموکراسیها در واشنگتن همکاری میکند، میگوید: «مخالفان فرصتی به دست آوردند اما آن را از دست دادند». کارشناسان دراینباره میگویند این احتمال وجود دارد شکاف بین گروههای اپوزیسیون تا سالهای آینده وجود داشته باشد و آنها مجبور شوند همینطور در حاشیه تحولات سیاسی ترکیه زندگی کنند؛ آنهم در شرایطی که رجب طیب اردوغان قصد دارد برای تمرکز قدرت در دست خودش قانون اساسی کشور را تغییر دهد. «اردمیر» میافزاید: «مخالفان فقط انتخابات را از دست ندادند، بلکه کل نظام را از دست دادند، زیرا دیگر به آنها اجازه برندهشدن در انتخابات داده نخواهد شد».
در انتخابات اخیر، حزب عدالت و توسعه موفق شد 50 درصد از مجموع رأیهای پارلمان و بهعبارتی 317 کرسی را بهدست آورد و به همان عددی نزدیک شد که برای اجرای رفراندم ریاستجمهوری یعنی 330 کرسی نیاز داشت. دراینمیان احزاب ناسیونالیستی و حزب دموکراتیک خلقها متحمل بیشترین ضرر شدند، زیرا میزان رأیهای بهدستآوردهشان این بار کمتر از گذشته بود. حزب جمهوریخلق نیز که یکی از احزاب اصلی مخالف است، متحمل خسارتهای زیادی شد. به محض پیروزی حزب عدالت و توسعه، یکی از کسانی که نسبت به باطن امور در حزب جمهوری خلق آگاه بود، گفت نتیجه انتخابات «یک فاجعه» بود. این حزب که بیشتر در بین سکولارها طرفدار دارد، تبلیغات انتخاباتی خود را براساس مسائل اقتصادی و وعدههای مربوط به افزایش دستمزدها متمرکز کرده بود. درمقابل، حزب عدالت و توسعه با نادیدهگرفتن تلاشهای اردوغان برای تغییر نظام پارلمانی به ریاستی، بر استحکام مدیریت اقتصادی و برتری حزب حاکم بر حزب جمهوری خلق تمرکز کرد. بهدنبال فروپاشی آتشبس بین نیروهای دولتی و کردهای حزب کارگران و ازسرگرفتن اعمال خشونتآمیز که منجر به کشتهشدن صدها نفر شد حزب عدالت و توسعه توانست از این موضوع سوءاستفاده کرده و طوری نشان دهد که حزب دموکراتیک خلقها وابسته به گروههای تروریستی است و بهاینترتیب رأی ناسیونالیستها و کردهای محافظهکاری را که مخالف حزب چپگرای کارگران کردستان هستند، به سبد خود واریز کند.کمی بعد از انتخابات بود که «دولت باغچهلی»، رهبر حزب ناسیونالیستها، که بیش از چهار درصد از رأیهایش را از دست داده بود، استعفا داد. بااینحال، یکی از مقامات بلندپایه این حزب گفت ما مشغول تحلیل این وضعیت هستیم. وی افزود: «اگر معلوم شد ما اشتباه کردهایم اقدامات لازم را اتخاذ خواهیم کرد بااینحال، فکر نمیکنم تغییری در رهبری حزب به وجود آید». یک مسئول در حزب جمهوریخلق به رهبری کمال قلیچداراوغلو نیز گفت در کنگره آینده که قرار است ماه فوریه برگزار شود، مسئله رهبری را بررسی خواهیم کرد. حزب دموکراتیک خلقها حزبی است که بیشترین هوادارانش در جنوب شرق کشور استقرار دارند؛ جایی که اکثریت ساکنانش را کردها تشکیل میدهند. این حزب نیز در آینده باید تلاش کند خود را از حزب کارگران کردستان (پکک) در اذهان مردم ترکیه جدا کند. بااینهمه باید گفت راه پیشِرو برای حزب عدالت و توسعه نیز با وجود مشکلات اقتصادی و جنگ در سوریه و نیز مشکل 3/2 میلیون آواره و بهبنبسترسیدن روند صلح با کردها، هموار نخواهد بود. اما ضعف اپوزیسیون به این معناست که به گفته «سولی اوزیل»، استاد علوم سیاسی در دانشگاه استانبول، نهایت سعی خود را میکند تا از هرگونه خطایی که دولت مرتکب شود، استفاده کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.