درباره فعالیتهای انجمن ترویج علم ایران
دلهای دریایی مشتاقان دانش
اکرم قدیمی . رئیس انجمن ترویج علم ایران
1- هفته جاری (از شنبه 16 تا پنجشنبه 21آبان)، «هفته ترویج علم» نام دارد. دلیل این نامگذاری، واقعشدن 10 نوامبر یا 19 آبان با عنوان روز جهانی «علم در خدمت صلح و توسعه» در این هفته است. چنین روزی، امسال برای اولینبار در تقویم رسمی کشور ثبت شده است. ما امسال برنامههای متنوعی را برای بزرگداشت هفته ترویج علم در نظر گرفتیم که از روز شنبه آغاز شد و به مناسبت آن، سلسلهنشستها، سخنرانیها و دو همایش ملی در برج میلاد تهران برگزار شد. 2- برگزاری نشستها و سمینارهای مختلف از جمله «نقش انجمنهای علمی در ترویج علم»، «ترویج علم و نسل آینده»، «رسانه و ترویج علم»، «فناوری و علوم نوین»، «تاریخ علم و ترویج علم»، «همایش ملی فرهنگ علم و فرهنگ صلح»، «تغییر اقلیم و بحران آب در ایران» و برگزاری «شانزدهمین دوره جایزه ترویج علم ایران» از جمله فعالیتهای ما در این هفته است. 3- یکی از فعالیتهای انجمن ترویج علم ایران، حمایت از افراد، انجمنها، نهادها و سازمانهای مروج علم و از جمله اهدای جایزه به افراد و نهادهای مروج علم است. خوشبختانه این جایزه تاکنون بازخوردهای بسیار خوبی در جامعه داشته است، بهویژه اینکه بسیاری از برندگان جایزه ترویج علم، برای اولینبار در سطح کشور شناخته میشوند. بسیاری از این مروجان علم، دستاوردهای جدید علمی را در دورترین و محرومترین مناطق کشور بیان میکنند. یکی از جایزههای انجمن ترویج علم ایران، معلمان مروج علم در مناطق محروم است که جایزه استاد «بهمنبیگی» نام دارد. هدف اصلی ما از اعطای چنین جایزهای، آن بود که جایزه ترویج علم ایران، مختص تهران و شهرهای بزرگ نباشد و از زحمات و فعالیتهای افرادی که با امکانات کم در مناطق دورافتاده نیز به کار ترویج علم میپردازند، تقدیر شود. 4- انجمن از زمان تشکیل، اهدافی را برای خود تعریف کرده است از جمله اشاعه بینش علمی، ارتقای تفکر علمی و کمک به ترویج علم در بین عامه مردم با شناساندن روشهای علم و کارایی آن در حل مشکلات جامعه، جلب کمک و ایجاد هماهنگی بین نهادهای مروج علم و نهادینهکردن اصول و روشهای ترویج علم. همانگونه که پیش از این هم گفتیم، انجمن در هفته ترویج علم فعالیتهای بسیاری انجام میدهد اما فعالیتهای ما به این هفته محدود نمیشود بلکه این هفته صرفا نمایشگاهی از مجموعه فعالیتهای متنوع ما در طول سال است تا توجه اقشار مختلف جامعه (از سیاستگذار گرفته تا مردم عادی) را نسبت به این موضوع جلب کنیم و امیدواریم با برنامههایی که در این هفته برگزار میکنیم، بین نهادها و دستگاههای مرتبط با ترویج علم هماهنگی و همافزاییهایی صورت گیرد تا دستیابی به اهداف انجمن سریعتر و آسانتر انجام گیرد. 5- هر انجمن علمی ساختار مشخص و دقیقی دارد تا دستیابی به اهدافش را ممکن کند. طبق اساسنامه، انجمن ترویج علم یک مجمع عمومی دارد که هر ساله با حضور اعضای پیوسته تشکیل میشود. چارچوب وظایف و فعالیتهای ما را نیز مثل همه انجمنهای دیگر، اساسنامه مشخص میکند. برای مثال ما سال گذشته و در چارچوب اهداف انجمن، فعالیتهای بسیاری داشتیم؛ مثل برگزاری نشست نقش موزهها در ترویج علم و همچنین برگزاری کارگاه روزنامهنگاری علمی با همکاری دفتر منطقهای یونسکو و کمیته ملی یونسکو. برگزاری مراسم سال جهانی نور و برگزاری کارگاههایی برای معلمان نیز از دیگر برنامههای ما برای دستیابی به اهداف است. 6- هرچند همه مردم کشور از مخاطبان ما هستند اما برای بهرهمندی بهتر افراد مقیم دیگر مناطق کشور، از امسال برنامههایی را برای برگزاری نشستهای استانی تدارک دیدهایم که با همکاری کمیسیون ملی یونسکو در برخی از مراکز استان برنامههای ترویجی را برگزار میکنیم. 7- یکی ار مهمترین فعالیتهای انجمن ترویج علم، اهدای جایزه ترویج علم به مروجان علم است که جایزه امسال نیز امروز (پنجشنبه 21 آبان) اهدا میشود. جالب است که بدانید قدمت جایزه ترویج علم، سه سال بیشتر از خود انجمن ترویج علم است. ما برای اهدای جایزه ترویج علم به افراد و نهادهای گوناگون، معیار و ملاکهای دقیق و سختگیرانهای داریم. از جمله ملاکهای ما داشتن سابقه کار زیاد و پیوسته است، اما درعینحال این فعالیتها باید نوآورانه، جالب و چشمگیر و باید فراتر از وظایف عادی شخص باشد. برای مثال این جایزه به معلمان یا استادانی که به کار عادی تدریس اشتغال داشته باشند، اهدا نمیشود مگر اینکه در کار خود نوآوریهایی عرضه کرده باشند که کارشان را به وضوح از کار دیگر همصنفان و همقطاران متمایز کرده باشد. انتخاب این افراد نیز اینگونه است که انجمن، فهرست نام افراد و نهادهای علمی را که کارشناسان برای دریافت جایزه معرفی کردهاند، در چندین نوبت بررسی و داوری و در هر مرحله غربالگری میکند تا درنهایت همه اعضای به یک جمعبندی و اتفاقنظر درباره برنده جایزه برسند. 8- جایزهای که انجمن به برندگان اهدا میکند، جایزهای صرفا معنوی است و هیچ بخش مادی ندارد. هرچند برندگان از چنین جایزهای هم با روی گشاده استقبال میکنند که نشاندهنده اهداف والا و غیرمادی آنان برای ترویج علم است، اما از طرف دیگر نشاندهنده بضاعت کم انجمن برای تدارک یا افزودن یک بخش مادی به این جایزه است. اصولا همه فعالیتهای ترویج علم در ایران دچار مشکل کمبود امکانات است. باوجود آنکه انجمن ترویج علم فعالیتهای بسیاری دارد، اما امکانات آن بسیار ناچیز است. جالب آنکه انجمن، بودجه ثابت و مشخصی هم ندارد و بسیاری از هزینههای انجمن نیز با استفاده از حق عضویت افراد تامین میشود. به بیان دیگر بسیاری از افراد هم در زمینه ترویج علم میکوشند و هم برای آنکه انجمن ترویج علم سرپا بماند، مبالغی را پرداخت میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.