امید در آسمان سوریه
محمدعلی عسگری: بهنظر میرسد نخستین گام جدی و مهم برای حل بحران سوریه برداشته شده باشد. این کمترین دستاورد کنفرانس اخیر وین است که در آن 17 کشور با دیدگاهها و برداشتهای متفاوت و متضاد در آن شرکت کردند تا دستکم این پیام را منتقل کنند که «دیگر دنیا از این کشتار و ویرانی در سوریه خسته شده است». همین خستگی از جنگ و کشتار و آوارگی - بهویژه مسئله پناهجویان که زنگهای خطر را در آن سوی دنیا نیز بهصدا درآورد - موجب شد تا فشارها افزون شده و برای مثال «باراک اوباما»، رئیسجمهوری آمریکا، به «ملک سلمان»، پادشاه عربستان سعودی، تلفن زده و از او بخواهد که به واقعیتها تن داده و بپذیرد ایران نیز بهعنوان یک بازیگر مهم در کنفرانس وین مشارکت داشته باشد. واقعیت این است بحران سوریه دیگر به نقطه آخر رسیده است. «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، بلافاصله بعد از کنفرانس وین نسبت به یک «جنگ نیابتی» هشدار میدهد و از سوی دیگر، آمریکاییها «نیروی ویژه» خود را روانه منطقه میکنند تا به گفته خودشان، از «کردها» محافظت کنند؛ خبرهایی که نشان میدهد بحران سوریه جز این راه دیگری ندارد؛ یا باید با نوعی توافق اجباری و به شیوهای کجدارومریز، به تعبیر دیپلماتیک آن، بازی برد-برد جمع شود یا اینکه طرفین منازعه رودرروی هم ایستاده و نه به صورت نیابتی که به صورت مستقیم بجنگند. اکنون همه آنهایی که سوریه را به جهنمی غیرقابل تحمل و توصیف تبدیل کردهاند، به آخر خط رسیده و نقطه نخست بازگشتهاند. همه با وجود اختلافات و خطونشانکشیدنهای آنچنانی یکباره تصمیم میگیرند بر سر یک میز بنشینند؛ اتفاقی که تا دو ماه پیش تصورش نیز برای هیچ بشری ممکن نبود. مروری بر بیانیه 9 مادهای صادرشده از سوی این شرکتکنندگان، نیز همین نکات را نشان میدهد؛ حفظ تمامیت ارضی سوریه، حفظ سازوکار دولت کنونی، برگزاری انتخابات آزاد، تشکیل دولت ائتلافی، مبارزه با تروریسم و... یعنی بازگشت به همان نقطهای که سه سال پیش قرار بود در کنفرانس ژنو یک رقم بخورد. به عبارت دیگر، یعنی جمعکردن این جهنمی که بهطور قطع مردم بیگناه سوریه در شکلگیری آن نقشی نداشتند. نکته جالب اینکه در بیانیه 9مادهای کنفرانس وین نامی از رئیسجمهوری سوریه برده نشده است. این در حالی است که شرکتکنندگان پیش از آن و پس از آن، همه از این «گره کور» حرف میزدند و هنوز هم میزنند. اینکه سرنوشت « بشار اسد» چه میشود؟ بعضی با منتگذاشتنهای بسیار میگفتند «تنها شش ماه» او میتواند به صورت نمایشی در قدرت باقی بماند (رئیسجمهوری ترکیه و دیگران). «عادل الجبیر»، وزیر خارجه عربستان سعودی، هم میگوید: ما با روسیه به جز درباره اسد هیچ اختلافی نداریم! یعنی همه مسائل حل است. مسئله اسد هم چنانکه خبرهای حاشیهای حکایت میکنند، امری نیست که برای روسیه حل نشده باشد، زیرا روسها قبلا هم گفته بودند اسد برای آنان تابو نیست و به گفته همین منابع، ولادیمیر پوتین از همین الان چراغقوه جادوییاش را برداشته است. درباره ایران هم که تقریبا موضوع تا حدود زیادی روشن شده است. «انتخابات آزاد»، کلید ایران است؛ وقتی خط مشی ایران همین باشد، تقریبا بسیاری از مشکلات قابل حل خواهد بود. بهاینترتیب، باید گفت نسیم خوشی از سوی سوریه وزیدن گرفته است. اما آیا مخالفان این «تفاهم در دسترس» اجازه خواهند داد پس از چانهزنیهای بسیار، این کورسوی امید به سرانجامی رسیده و شعلههای آتش جنگ در سوریه، خاموش شود؟ سخنان «ولید المعلم»، وزیر خارجه سوریه، از همین مخالفتها حکایت داشت؛ باید روزهای آینده منتظر واکنشهای تندتری از دمشق بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.