|

اهمیت نذر فکری فرهنگی و اجتماعی

سیدحسین قوامی

ماه محرم با مضامینی چون آزادگی، ظلم‌ستیزی، عزت‌خواهی و... حدود هزارو400 سال است که درهم‌تنیده و به قامت یک تاریخ قد کشیده است و در سالگرد آن حماسه، بر سر هر کوی و برزن پرچمی برافراشته و مراسمی برپا شده و نذوراتی توزیع می‌شود؛ اما محرم امسال و بزرگذاشت حماسه حسینی با دو رویداد متفاوت همراه شد که یکی«نذر کتاب» و دیگری«نذر اهدای خون» بود. در ایام محرم عموما نذری‌ها به صورت خوراکی است، اما امسال در خبرها آمده بود که با همت چند ناشر و مؤسسه فرهنگی در تهران و اهواز، ‌هزاران کتاب نذری به عزاداران حسینی اهدا شد تا نذورات عزاداران رنگ و بوی فکری و معرفتی بگیرد. همچنین وزیر بهداشت نیز خبر از اجرای طرح نذر اهدای خون داد و مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران از اهدای 16‌هزارو 300 واحد خون فقط در روز تاسوعای حسینی خبر داد. امیرالمومنین علی(ع) می‌فرمایند: «فرزند زمان خویشتن باش» و تلاش ما این بوده است که به اقتضای زمان و مکان و همراه با تغییر شرایط، تغییر کنیم و روزآمد شویم. درحالی‌که اندیشمندان غربی عموما «دین» را مانع توسعه و پیشرفت می‌دانستند. این جریان شرق‌ستیز بعد از جنگ جهانی دوم رونق گرفت و افرادی چون «تالکوت‌پارسونز»، «دانیل لرنر»، «ماکس وبر»، «کارل راجرز» و...، با راه‌اندازی مکتب نوسازی (مدرنیزاسیون)، تنها راه توسعه و پیشرفت کشورهای جهان سوم را گذر از دین و سنت و فرهنگ بومی خود دانستند. درحالی‌که برداشت آنان از «دین» عموما متأثر از مسیحیت و مکتب کاتولیک بود و این دیدگاه مکتب نوسازی خیلی زود زیر ذره‌بین نقد رفت و رد شد. «جیمز دیویس» و چند نفر دیگر از اندیشمندان نظریه نوسازی با نقد مطالعات سنتی این مکتب، رابطه پیچیده میان مذهب و توسعه را به‌طور عام و نیز نقش مذهب ژاپنی در نوسازی این کشور را به‌طور خاص بررسی کردند و بر رابطه مؤثر مذهب با توسعه و پیشرفت جوامع تأکید کردند؛ تاجایی‌که یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های تجدید حیات اسلامی را در قالب انقلاب اسلامی ایران در 1977-1979 مطالعه کردند و بر نقش علمای شیعه در توسعه و پیشرفت تأکید داشتند. در زیارت اربعین خطاب به پروردگار می‌گوییم «[امام‌حسین(ع)] خون قلب خویش را در راه تو نثار کرد تا بندگان تو را از نادانی و حیرت گمراهی نجات بخشد». امام‌حسین(ع) به گواه وصیت‌نامه‌ای که خطاب به برادرش محمدحنفیه نوشت، برای اصلاح امور امت جدّش و امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر و پیروی از سیره و روش رسول‌اکرم(ص) و علی‌بن‌ابیطالب قیام کرد و تا آخرین لحظه حیات مادی‌اش تشنه لبیک بود؛ و چه لبیکی بهتر از انتشار افکار و عقایدش با نذر کتاب و نشر آگاهی؟! فلسفه نذر ریشه در اعتقادات مذهبی ما دارد و پیوند آن با اصول معرفتی، می‌تواند موجب آگاهی‌بخشی به مردم شود و آنها را از ضلالت و گمراهی نجات دهد و اهداف قیام سیدالشهدا را برآورده کند. اطعام عزاداران حسینی، هرچند کاری ارزشمند و سفارش‌شده است؛ اما نشر آگاهی و تغذیه روحی و ارتقای فکری جامعه می‌تواند سعادت یک ملت را تضمین کند و موجب شود اهداف واقعی قیام اباعبدالله بیش‌ازپیش درک شود؛ چراکه آن حضرت می‌فرمایند: «بینش و عقل و درک انسان تکمیل نمی‌گردد مگر آنکه از حقایق، تبعیت و پیروی کند»؛ بنابراین چه‌بسا اگر مردم سال 61 هجری قمری امام زمان خود را که امام‌حسین(ع) بود، می‌شناختند، هیچ‌گاه حادثه عاشورا رخ نمی‌داد. همچنین اجرای طرح نذر خون نیز گامی کوچک برای تحقق‌بخشیدن عملی به فرمایش گهربار آن قهرمان بی‌بدیل تاریخ است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.