|

اقليما: زنداني در ايران محكوم مادام‌العمر است

اشتغال زندانیانی که دوران محکومیت خود را سپری کرده‌اند، در ایران نیز یکی از موضوعات مورد توجه مسئولان است. مهرماه امسال «رحیم مطهرنژاد»، مدیرکل بنیاد تعاون زندانیان کشور، با بیان اینکه موضوع سوءپیشینه یکی از موانع اشتغال زندانی پس از آزادی است، گفت: «باید سازوکارهای قانونی در این زمینه ايجاد شود، اکنون راه اشتغال برای بسیاری از زندانیان پس از آزادی بسته شده است». او افزود: «این موضوع موجب می‌شود زندانی باز هم به سمت تخلف و تکرار جرم کشانده شود که اگر مورد توجه قرار نگیرد، شاهد آسیب‌های بیشتری در جامعه خواهیم بود». مطهرنژاد یکی از اقدامات مهم در زمینه اشتغال زندانیان سابق را اصلاح قوانین معرفی کرد و ادامه داد: «باید در این زمینه قانون اصلاح شده و موضوع سوءپیشینه در تخلفات سطحی و سبک نادیده گرفته شود تا مردم زندانی را بعد از آزادی بپذیرند و زمینه اشتغال آنان فراهم شود»؛ موضوعی که «مصطفی اقلیما»، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، در گفت‌وگو با «شرق» بر آن تأکید می‌کند. او می‌گوید: «سوءسابقه در ایران برای بسیاری از جرایم حتی جرایم سبک و غیرعمد منظور می‌شود. جالب اینجاست که حتی اگر فردی فقط سه ماه به زندان برود، دارای سوءپیشینه است و نمی‌تواند استخدام شود. چنین فردی حتی نمی‌تواند وارد مشاغل آزاد شود، زیرا برای دریافت جواز کسب نیز در ایران نیاز به دریافت گواهی نداشتن سوءپیشینه است. یعنی نه‌تنها کسی که جرمی مرتکب می‌شود، نمی‌تواند وارد بخش دولتی شود که برای ورود به بخش خصوصی هم با مانع روبه‌روست. درواقع قوانین ما از زندانی یک محکوم مادام‌العمر می‌سازد». او ادامه می‌دهد: «برای برخی از نهادها حتی سخت‌گیری از این هم بیشتر است و سوءپیشینه همه افراد خانواده لازم است. البته اعمال چنین گزینشی برای برخی از نهادهای امنیتی لازم است، اما در ایران به بسیاری از مشاغل چنین نگاه امنیتی وجود دارد. حتی اگر به هدف ایجاد گزینش هم دقت کنیم، می‌بینیم گزینش افراد در ابتدای انقلاب سازوکاری بود برای شناسایی کسانی که تفکرات ضدانقلابی، طاغوتی و برانداز داشتند نه لزوما مجرمان و زندانیان. درصورتی‌که درحال‌حاضر در کشورمان بسیاری از زندانیان جرایم غیرامنیتی، غیرعمد و غیرخشونت‌آمیز دارند». اما این فقط قوانین نیستند که باید تغییر کنند، بلکه شاید تغییر بزرگ‌تر باید در نگرش جامعه نسبت به زندانی ایجاد شود. تصور کارکردن در کنار کسی که به‌دلیل دزدی، فروش مواد مخدر، کشیدن چک بی‌محل و... مدتی را در زندان در کنار دیگر مجرمان گذرانده است، برای بسیاری از افراد جامعه، تصور خوشایندی نیست. اقلیما در این زمینه می‌گوید: «بارها شنیده‌ایم زندانیان در صورت پیدانکردن شغل پس از آزادی، دوباره به خلاف روی می‌آورند. دلیل این امر چیست؟ اصلی‌ترین دلیلش این است که افراد فکر می‌کنند به جایی تعلق ندارند و کسی ناظر کارهایشان نیست. اتفاقا زمانی که فرد احساس کند دارای شخصیت اجتماعی است و نگران قضاوت اطرافیانش باشد، کمتر به سمت خلاف می‌رود». او البته تأکید می‌کند: «نگاه جامعه به زندانی سابق قابل تغییر است. اما این تغییر باید از بالا اتفاق بیفتد. اگر دولت قبول کند برخی از مجرمان را استخدام کند، در نگاه مردم نیز درباره این موضوع تغییر ایجاد خواهد شد وگرنه انگ مجرم همیشه با زندانیان سابق خواهد ماند، انگی که مانع از برگشتن آنها به جامعه می‌شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.