کاسترو تاریخ رسمی کنارهگیری خود را از ریاستجمهوری کوبا اعلام کرد
بیوقفه، اما کمشتاب
دیگر همه میدانیم که دولت کمونیستی کوبا نزدیک به یک سال است فرایند بیوقفه تغییر و تحولات سیاسی و اقتصادی خود را آغاز کرده است. دو هفته بیشتر به پایان سال گذشته میلادی باقی نمانده بود که واشنگتن و هاوانا با اعلام رسمی برنامه ازسرگیری دوباره روابط دیپلماتیک خود با یکدیگر و پایاندهی به خصومتهای دیرینه، بسیاری از کارشناسان را به تکاپو انداختند تا نسخهای برای میراث انقلابی کوبا بپیچند. بازگشایی سفارتهای دو کشور، لغو تحریمهای اقتصادی، تعدیل تقریبا تمامی محدودیتهای تجاری و مسافرتی و بازشدن درهای بازار دستنخورده آن کشور به روی گردشگران، محصولات و سرمایههای آمریکایی، هر ناظری را به این نتیجهگیری منطقی میرساند که بازگشت کوبا به دامان نظام سرمایهداری امری به شدت قریبالوقوع است. دراینمیان، به نظر میرسد اعلام خبر رسمی استعفای رائول کاسترو، رئیسجمهوری آن کشور، در سال 2018 تقریبا هرگونه تردیدی را در قبال عقبنشینی این جزیره کوچک در قلب کارائیب، از بین برده است. رائول کاسترو در حالی روز گذشته و در جریان سفر دو روزه خود به مکزیک، تاریخ 24 فوریه 2018 را به عنوان تاریخ رسمی استعفای خود از مقام ریاستجمهوری اعلام کرد که پیشتر و در هنگام پذیرش مأموریت جدید پنجساله خود در سال 2013، از دوره دوم ریاستجمهوری خود به عنوان آخرین دوره حضور کاستروها در صدر قدرت کوبا نام برده بود. او که حدود شش دهه پیش و به همراه برادر بزرگتر خود، فیدل، به مکزیک تبعید شده بود و این کشور را به عنوان مبدأ حرکت خود و همرزماناش برای انقلاب چریکی برگزیده بودند، در اولین دیدار رسمی خود از مکزیک در مقام ریاست جمهوری کوبا، ضمن اشاره به عزم دو کشور برای تقویت هرچهبیشتر روابط دوجانبه، خاطرنشان کرد قصد ندارد با 84 سال سن به پدرجد مردم کوبا بدل شده و موجب کسالت و دلزدگی آنان شود. رائول که از سال 2006 و پس از کنارهگیری برادرش از کرسی 30ساله قدرت، تمامی اختیارات اجرائی کوبا را برعهده گرفت و دو سال بعد، به طور رسمی از سوی حزب کمونیست آن کشور به مقام ریاستجمهوری نائل شد، البته از جانشین احتمالی خود سخنی به میان نیاورد؛ اگرچه از نزدیک به سه سال پیش تاکنون، گمانههای فراوانی درباره احتمال جانشینی معاون اول او وجود دارد. همین گمانهزنیها درباره انتصاب میگوئل دیاز کانل برمودز، معاون اول 55ساله کاسترو به مقام ریاستجمهوری کوبا، گذشته از آنکه امید ایالات متحده و بخش اعظمی از اصلاحطلبان کوبایی را برای فراهمآمدن فرصت برگزاری انتخاباتی آزاد در آن کشور ناامید میکند، بیش از هر چیز نشاندهنده آن است که چشمانداز تحلیل کوبا در نظام سرمایهداری جهانی چندان که مینماید، جایی در واقعیت ندارد. دیاز کانل، رئیسجمهور احتمالی آینده کوبا که حیات حرفهای خود را از ردههای نظامی ارتش آغاز کرده و سپس با خدمت در مناصب رهبری استانی حزب کمونیست در ویلا کلارا و هولگویین، مدارج ترقی را در حزب حاکم پیموده است، به عنوان چهرهای تکنوکرات شناخته میشود که نقش بسزایی در رونق صنعت گردشگری و تسهیل روابط نظامیان ارتش با جامعه مدنی کوبا داشته است؛ نقشی که بیش از آنکه جاده صافکن استیلای بازار آزاد باشد، میتواند در درازمدت تضمینکننده حیات و دوام صنایع دولتی و نظام کمونیستی اصلاحشده آن کشور باشد. به اینهمه باید ابقای احتمالی رائول کاسترو در جایگاه دبیری حزب حاکم کمونیست را که بناست در کنگره سالانه این حزب در آوریل 2016 انتخاب شود اضافه کنید تا دریابید چطور شعار رئیسجمهور کنونی کوبا مبنی بر اصلاحات بیوقفه، اما کمشتاب آن کشور و تعبیر نصفهونیمه آن با چشمپوشی بر بخش دوم این نقشه راه، میتواند تحلیلگران و چهبسا دولتمردان غربی را در درک ماهیت تغییر و تحولات این جزیره کمونیستی به شدت به خطا برد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.