باراک اوباما و بنیامین نتانیاهو فردا با یکدیگر دیدار میکنند
بی ثمر و بیخطر
پس از 13ماه، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا، برای شانزدهمین بار با یکدیگر دیدار میکنند؛ دیداری پس از مجادلههای زیاد که به گفته ناظران، احتمالا نتیجهای درخور توجه برای دو طرف نخواهد داشت. بااینهمه، مذاکرات روز دوشنبه دو طرف در کاخ سفید احتمالا گامی مهم بهسوی بسته کمک نظامی جدید آمریکا به اسرائیل است، آن هم در شرایطی که درگیریهای اسرائیل و فلسطین بالا گرفته و نیروهای نظامی اسرائیلی هرگونه تهدید از سوی فلسطینیها را با محاکمهای آنی و به وسیله گلوله پاسخ میدهند. یکی از مقامات کنگره آمریکا به رویترز گفت: اسرائیل درحالحاضر سالانه سه میلیارد و صد میلیون دلار از ایالات متحده دریافت میکند و بهدنبال گرفتن سالانه پنج میلیارد دلار تا 10 سال است که روی همرفته میشود 50 میلیارد دلار. سخنگوی اسرائیل از ارائه جزئیات درباره مذاکرات کمک نظامی خودداری کرده اما یکی از مقامات آمریکایی پیشبینی کرده دو طرف روی مبلغ سالانه چهار یا پنج میلیارد دلار به توافق برسند. یکی از مقامات امنیتی اسرائیل هم درخواست این رژیم برای افزایش دو میلیارد دلاری کمکهای امنیتی را تأیید کرده است. یکی دیگر از محورهای دیدار دو طرف، توافق هستهای ایران است. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید، با تأیید مذاکرات دو طرف درباره ایران، گفت: «رئیسجمهوری منتظر است با نتانیاهو درباره مسائل امنیت منطقهای بحث کند، ازجمله برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)». ارنست یادآور شد گفتوگوها فقط بر ایران متمرکز نخواهد بود، شامل نبرد با گروه داعش و امنیت اسرائیل نیز خواهد شد. دیدار دو طرف که با رقابتهای درونحزبی جمهوریخواهان و دموکراتها همزمان شده، میتواند تأییدی باشد بر حمایت اسرائیل از دولت اوباما و منحرفکردن این امید جمهوریخواهان که اوباما و هر جانشین احتمالی دموکرات، کمتر از جمهوریخواهان حامی اسرائیل است. بااینهمه، مسئله صلح اسرائیل و فلسطین که هدف فراموششده اوباما در دوره دوم ریاستجمهوریاش است، به احتمال زیاد قربانی برقراری مجدد روابط پس از کشوقوسهای فراوان میشود، هرچند برخی دستیاران اوباما میگویند او نخستوزیر اسرائیل را برای کمک به زندهنگهداشتن امکان راهحل دودولتی در مذاکرات آتی تحت فشار قرار میدهد. به گفته یکی از مقامات ارشد آمریکایی: «رئیسجمهوری این مسئله را روشن کرد که ما در دولت او به راهحل دودولت نمیرسیم. او قبلا به صورت علنی گفت فکر نمیکند چنین چیزی اجرائی باشد». مقامات ایالات متحده اذعان دارند برخی محرکهای اختلاف در رابطه اسرائیل و آمریکا باقی خواهد ماند؛ بهویژه اگر آرایش جناح راست کابینه نتانیاهو بدون تغییر بماند و برخی از وزیران او همچنان به دولت اوباما بتازند و راهحل دو دولت را زیر سؤال ببرند. نتانیاهو در طول مبارزات انتخاباتی خود در اوایل سال جاری میلادی گفت از دید او هیچ کشور فلسطینیای وجود ندارد؛ اظهارنظری که رنجش اوباما را بهدنبال داشت و حتی عقبنشینی نتانیاهو از این حرفش هم کاخ سفید را قانع نکرد. یکی دیگر از مسائلی که بهتازگی موجب رنجش آمریکا شده بود، اظهارات سخنگوی نتانیاهو بود. «ران باراتز»، سخنگوی نتانیاهو، که بهتازگی از سوی او به این مقام منصوب شده است، چهارشنبه و پیش از سفر نخستوزیر اسرائیل به واشنگتن، باراک اوباما را به یهودستیزی متهم کرد. او همچنین با مورد تمسخرقراردادن «جان کری»، گفت، وزیر خارجه آمریکا به اندازه یک کودک هم فهم ندارد. این اظهارات واکنش مقامات آمریکایی را بهدنبال داشت و سخنگوی نتانیاهو را مجبور به عذرخواهی کرد. آمریکا نیز اگرچه این عذرخواهی را پذیرفت، اما هشدار داد چنین اظهاراتی میتواند مانع از همکاری دو طرف شود. پیشتر «جان کربی»، وزیر خارجه آمریکا، نیز از گفتوگوی تلفنی وزیر خارجه آمریکا با نتانیاهو در اینباره خبر داده بود. کربی گفت نخستوزیر اسرائیل قول داده پس از بازگشت از واشنگتن به تلآویو، موضوع را پیگیری کند. در چنین شرایطی هیچکس انتظار ندارد دو طرف پس از سالها رنجش بتوانند ناگهان رویکردی دوستانه و نو اتخاذ کنند. درواقع برخی از دستیاران اوباما بر این باورند نتانیاهو بهشدت منتظر پایان 14ماهه آخر ریاستجمهوری باراک اوباماست و امیدوار است رئیسجمهور بعدی دریافت بهتری از رویکردهای تندروانه او داشته باشد. دیوید ماکوفسکی، تحلیلگر اندیشکده واشنگتن، در این زمینه میگوید: «از آنجایی که دولت به سال آخر خود نزدیک میشود، تنظیم مجدد روابط دوجانبه بعید است: بااینهمه، او میافزاید: «بهنظر نمیرسد نه اوباما و نه نتانیاهو، بهدنبال برخوردی توفانی با یکدیگر باشند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.