مأموريتهاي فيلمخانه
لادن طاهری . مدیر فیلمخانه ملی
در منابع مربوط به تاریخ سینما نقل شده است که ۹۰ درصد فیلمهای صامت تاریخ سینمای آمریکا که تا پایان دهه ۱۹۲۰ تولید شدهاند، ۵۰ درصد فیلمهای ناطق آمریکایی که تا پایان دهه۱۹۴۰ ساخته شدهاند و نزدیک به 50 درصد از مجموعه فیلمهای نیتراتی آرشیو سینما تک فرانسه، بهدلیل بیمبالاتی یا بیتوجهی در حفظ و نگهداری، دیگر در اختیار علاقهمندان و پژوهشگران نیستند؛ یا گم شدهاند، یا مشمول تاراج ایام شده و نابوده شدهاند و با هیچ کوششی جایگزینی برای آنها پیدا نخواهد شد. متخصصان حرفه نگهداری فیلم با تأسف معتقدند به دلیل ماهیت شیمیایی فیلم، در بهترین شرایط نگهداری نیز نمیتوان از آسیبدیدگی و شروع روند تجزیه آنها بهطور قطعی جلوگیری کرد. فیلمهای گنجینه فیلمخانه ملی ایران نیز از این قاعده مستثنا نیستند. از آنجایی که غالب فیلمهای فیلمخانه ملی ایران در سالهای گذشته از انبار استودیوها و آرشیودارهای خصوصی تهیه و به مخازن فیلمخانه ملی ایران منتقل شده است، پارهای از این کپیهای نمایشی، به دلیل نگهداری در شرایط نامطلوب دچار تخریب فیزیکی شدهاند. فیلمخانه ملی ایران در طول سالها در تلاش بوده با فراهمکردن شرایطی مناسب که مهمترین آنها استانداردسازی مخازن نگهداری فیلم است به صیانت از میراث ملی کشور بپردازد. نگهداری از فیلمها در محفظههای فلزی برای جلوگیری از ورود گردوغبار و رطوبت، کنترل دستگاههای نمایش فیلم برای جلوگیری از آسیبرسیدن به آنها، تنظیم نور و حرارت، دور نگهداشتن فیلمها از تشعشعات، هوادهی و بازبینی ادواری و زدودن چربیهایی که بر اثر مستورماندن طولانیمدت فیلمها زیر انبوه زبالهها و از همه مهمتر زیر توده عظیم جهل و نادانی در گوشه و کنار بهوجود آمده بودند، از دیگر اقدامات فیلمخانه ملی ایران برای محافظت از فیلمهای تاریخ سینمای ایران بوده است. در کنار ایجاد مخازن مناسب، با راهاندازی مجدد لابراتوار فیلم سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که منحصرا به تعمیر، مرمت و چاپ نسخه جدید و احیاشده از فیلمهای ارزشمند سینمای ایران که در فیلمخانه ملی ایران نگهداری میشوند، اختصاص دارد، بسیاری از فیلمها از خطر نابودی نجات پیدا کردند. در ادامه، با ورود فناوری دیجیتال و انتقال دانش فنی آن به کشور، باوجود همه نوپایی، این امکان فراهم شده است که با ترمیم و بازسازی دیجیتال فیلمها، از نابودی آنها جلوگیری شود. بدیهی است به دلیل حجم گسترده مواد تصویری موجود و محدودیت امکانات فنی و نیروهای متخصص در بخش خصوصی و همچنین به دلیل مدتزمان طولانی و هزینه بالایی که برای احیای فیلمها به شیوه نوین (دیجیتال) لازم است این روند متأسفانه آنطور که باید شتاب لازم را ندارد. به همین سبب فیلمخانه ملی ایران در کنار مرمت دیجیتال، به روال سابق به چاپ نسخههایی از فیلمها ادامه میدهد تا با استفاده از نسخههای جدیدتر، احیای آنها، با تجهیزات و امکانات پیشرفتهتری که قطعا به وجود خواهد آمد، آسانتر شود. خاطرنشان میشود تاکنون همه توان، فکر و اندیشه عصر آنالوگ و دیجیتال به کار گرفته شدهاند تا اسناد دیداری و شنیداری ملی تا این مرحله از تاریخ حفظ شوند. بدیهی است از این مرحله به بعد سرعت بیشتری لازم است تا این گنجینه باارزش عمر طولانیتری پیدا کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.